Những ngôi nhà thờ cổ độc đáo trên 100 tuổi ở Việt Nam

Nhà thờ Đức Bà TP Hồ Chí Minh 

Nhà thờ Đức Bà do kỹ sư người Pháp tên Bourard chỉ huy xây dựng, bắt đầu khởi công ngày 7 tháng 10 năm 1877 và đến tháng 4 năm 1880 thì khánh thành. 

Nhà thờ Đức Bà tọa lạc ngay trung tâm thành phố Hồ Chí Minh (quảng trường mang tên Công xã Paris) là một công trình kiến trúc bề thế với hai tháp chuông cao 57m, Thánh đường dài 133m, ngàng 35m và cao 21m. Dưới hai lầu chuông đặt 6 chuông lớn nặng 25.850kg.

Năm 1959, được sự đồng ý của Tòa Thánh Vatican, Nhà thờ Đức Bà được đặt tên là Vương Cung Thánh Đường. Và tình đến nay, Vương Cung Thánh Đường đã trên 140 tuổi.

Đây cũng là nhà thờ Công giáo có quy mô lớn và đặc sắc, một những công trình kiến trúc thu hút nhiều khách tham quan nhất tại thành phố Hồ Chí Minh.

Trong quá trình xây dựng, toàn bộ vật liệu xây dựng từ xi măng, sắt thép đến ốc vít đều mang từ Pháp sang. Mặt ngoài của nhà thờ Đức Bà xây bằng loại gạch đặt làm tại Marseille để trần, không tô trát, (đến nay vẫn còn màu sắc hồng tươi), không bám bụi rêu. Móng của thánh đường được thiết kế đặc biệt, chịu được tải trọng gấp 10 lần toàn bộ kiến trúc ngôi nhà thờ nằm bên trên.

Và một điều rất đặc biệt là nhà thờ không có vòng rào hoặc bờ tường bao quanh như các nhà thờ quanh vùng Sài Gòn - Gia Định lúc ấy và bây giờ. Nhà thờ Đức Bà có rất nhiều điểm thú vị và tinh tế trong kiến trúc về tường, cửa kính, chuông, tượng Đức Mẹ... Mọi đường nét, gờ chỉ, hoa văn đều tuân thủ theo thức Roman và Gôtich, tôn nghiêm và trang nhã.

Nhà thờ đá SaPa

Được xây dựng năm 1895, đến nay công trình này đã có 119 năm tuổi. Nhà thờ được người Pháp xây dựng với kiến trúc độc đáo, với địa thế ngay trung tâm thị trấn Sa Pa trên một vị trí đắc địa với phía sau là núi Hàm Rồng che chắn, phía trước là khu đất rộng, bằng phẳng, có thể phát triển nhiều công trình văn hóa phục vụ cho các hoạt động xã hội. Đứng ở bốn phía nhà thờ đều có thể quan sát được di tích, cùng với hai công trình kiến trúc khác cũng do người Pháp xây dựng là biệt thự Chủ Cầu (nay là khách sạn Hoàng Liên) và khu huyện ủy cũ (nay là trụ sở của Trung tâm Thông tin Du lịch Lào Cai) tạo thành một hình tam giác cân đối với kiến trúc riêng biệt mang phong cách Pháp. 

Việc chọn hướng của nhà thờ có ý nghĩa tâm linh quan trọng đối với người Công Giáo: Đầu di tích quay về phía Đông, là hướng mặt trời mọc, hướng đón nguồn sáng Thiên Chúa. Cuối nhà thờ (khu Tháp chuông) là hướng Tây, nơi sinh thành của Chúa Kitô. Hình dạng và kiến trúc của Nhà thờ được xây theo hình thập giá theo kiến trúc Gotic La Mã. Kiến trúc đó thể hiện ở mái nhà, tháp chuông, vòm cuốn…đều là hình chóp tạo cho công trình nét bay bổng thanh thoát. Toàn bộ nhà thờ được xây bằng đá đẽo (tường, nền nhà, tháp chuông, sân nhà thờ, bờ kè xung quanh) được liên kết với nhau bằng hỗn hợp của cát, vôi và mật mía.

Phần tường của cánh thánh giá bên phải được tạo nhám như nhũ đá chảy xuống làm tăng thêm vẻ đẹp tự nhiên cho di tích. Mái nhà lợp ngói, trần nhà bằng vôi rơm (nay làm mới). Đặc biệt trần ở phần gác chuông (gần quả chuông) là hỗn hợp của vôi, rơm, sắt, chưa sửa chữa lần nào. Với tổng diện tích của khuôn viên nhà thờ hơn 6.000 m2, nhà thờ Sa Pa có đủ chỗ cho việc bố trí các khu bao gồm: Khu nhà thờ, dãy nhà xứ, nhà ở của thầy tu, nhà chăn nuôi, nhà thiên thần, phần sân phía trước, hàng rào, khu Vườn Thánh.

Nhà thờ Đá Phát Diệm Ninh Bình

Nhà thờ đá Phát Diệm tọa lạc trên diện tích khoảng 22ha, tại thị trấn Phát Diệm, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình. Nhà thờ được xây dựng trong khoảng thời gian 24 năm (1875 - 1899), gắn liền với vai trò và công lao của linh mục Phêrô Trần Lục, còn gọi là Cụ Sáu, trong thời gian linh mục làm chính xứ giáo phận Phát Diệm.

Nhà thờ đá Phát Diệm là một quần thể kiến trúc độc đáo, đặc sắc, là sự kết hợp hài hòa giữa hai nền nghệ thuật Đông - Tây, giữa truyền thống và hiện đại và giữa hào khí tinh thần dân tộc với nét linh thiêng của công trình tôn giáo.

Nhà thờ đá Phát Diệm được thiết kế hình mái cong hệt như đình chùa nhà Phật cũng là nét kiến trúc độc đáo nhất Việt Nam. Nhà thờ đá Phát Diệm được đánh giá là một trong những nhà thờ đẹp nhất Việt Nam.

Tất cả các công trình của nhà thờ đá Phát Diệm được bố trí trên một mặt bằng tổng thể hình chữ “Vương”, không gian đóng mở theo phong cách tạo cảnh phương Đông rất rõ nét, trước có hồ, sau có núi, không những làm cho phong cảnh thêm hữu tình mà còn thể hiện tư duy, quan niệm của người Á đông “Tiền có thuỷ, hậu có sơn”, mọi việc sẽ diễn ra tốt đẹp, an lành cho cuộc sống hiện tại và mai sau.

Về tổng thể, công trình Nhà thờ đá Phát Diệm bao gồm 19 hạng mục: Ao Hồ, Phương Đình, Nhà thờ Lớn, nhà thờ Thánh Guise, nhà thờ Thánh Phêrô, nhà thờ Trái tim Đức Mẹ (nhà thờ đá), nhà thờ Trái tim Chúa Giêsu, nhà thờ Thánh Rô-cô…

Hơn 100 năm tồn tại, thời gian đã phủ lên công trình nét cổ kính, rêu phong trong từng vân đá, thớ gỗ nhưng sự bề thế trong vóc dáng, sự tinh tế trong từng đường nét chạm trổ hoa văn, điêu khắc gỗ, điêu khắc đá vẫn vẹn nguyên như thuở nào.

Có thể coi nhà thờ Phát Diệm là lối kiến trúc độc đáo nhất thế giới. Ngày nay, nhà thờ đá Phát Diệm đã trở thành điểm tham quan du lịch độc đáo và là nơi gửi gắm tâm linh của bao khách hành hương đến từ những miền xa.

Nhà Thờ Lớn Hà Nội

Nhà thờ Lớn Hà Nội là một công trình tôn giáo độc đáo tiêu biểu và đặc trưng nhất của nghệ thuật kiến trúc Gothic  thời Trung cổ ở châu Âu với những mái vòm uốn cong, rộng, mạnh mẽ, vững chắc hướng lên đỉnh trời, đón ánh sáng.

Phong cách này rất thịnh hành trong thế kỷ 12 và thời Phục Hưng ở châu Âu, làm theo mẫu của nhà thờ Đức Bà Paris với những mái vòm uốn cong, rộng, hướng lên bầu trời.

Nhà thờ được khánh thành năm 1887 với tên gọi Nhà thờ Thánh Giuse (Saint Joseph). Gọi là Nhà thờ Lớn vì đây là công trình Công giáo lớn nhất ở Hà Nội. Vào mỗi dịp Lễ trọng của Công giáo, Nhà thờ lại đón mừng đông đảo con chiên, giáo dân và cả người ngoại đạo đến dự lễ và tham quan, chiêm ngưỡng kiến trúc của Nhà thờ.

Nhà thờ này cũng là nơi thường xuyên diễn ra các sinh hoạt tín ngưỡng của các giáo dân thuộc tổng giáo phận Hà Nội.

Vật liệu xây dựng chính của nhà thờ là gạch đất nung, tường trát bằng giấy bổi. Nhà thờ có chiều dài 64,5m, chiều rộng 20,5m và hai tháp chuông cao 31,5m với những trụ đá to nặng bốn góc. Trên đỉnh là cây thánh giá bằng đá.

Nhà thờ Lớn lộng lẫy với mái vòm cong nhọn vút cao. Những bức tranh Thánh bằng kính màu độc đáo, khu Cung Thánh được tô điểm bằng những đường nét chạm trổ hoa văn tài hoa, tinh tế…

Nhà Thờ Phú Nhai (Nam Định)

Nhà thờ Phú Nhai nằm ở trung tâm của xã Xuân Phương, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định, cách thị trấn Xuân Trường hơn 1 km. Đây là một trong những ngôi nhà thờ có diện tích rộng lớn nhất Việt Nam.  

Nhà thờ gốc được xây dựng từ năm 1886 có phong cách kiến trúc Gothic mang đậm dấu ấn Tây Ban Nha, sau đó năm 1993, nhà thờ Phú Nhai được xây lại theo phong cách kiến trúc Gothic nước Pháp. 

Nhà thờ có kích thước: Tháp cao 44m, dài 80 mét, rộng 27 mét, cao 30 mét. Hai tháp chuông cao 44 mét đặt 4 quả chuông được đúc từ Pháp chuyển sang với trọng lượng là: 2.000 kg – 1.200 kg – 600 kg và 100 kg.

Mặt tiền nhà thờ từ ngoài vào, bên phải có tượng đài Thánh Đaminh cao 17m, riêng phần tượng cao 2,3m. Bên trái có Lăng lưu trữ hài cốt của 83 người tử đạo thuộc họ đạo xứ Phú Nhai cao 15m.

Xung quanh nhà thờ có các phù điêu thể hiện 14 Đàng Thánh Giá

Khi khách tham quan đứng trên ngọn tháp cao của nhà thờ Phú Nhai sẽ được chiêm ngưỡng toàn cảnh không gian bát ngát của huyện Xuân Trường. Năm 2008, Đền thánh Phú Nhai được nâng lên hàng thành Tiểu Vương cung Thánh đường.

Nhà thờ Gỗ, Kon Tum

Nhà thờ hơn trăm tuổi là điểm đến nổi bật của TP Kon Tum với tháp chuông cao vút, mái nhọn, khung cửa hình vòm và hàng cột to tròn. Giáo đường mang đặc trưng kiến trúc Roman còn hoa văn trang trí, điêu khắc trên gỗ mang dáng dấp của văn hóa bản địa.

Tường và mái nhà thờ là đất sét và rơm đắp nên. Đất trộn rơm bện lại thành khối và đắp lên nhau tạo thành bức tường vững chắc, gắn kết với cột kèo gỗ tạo thành mô-típ kiến trúc độc đáo. Bên trong nhà thờ, hệ thống cột gỗ, rui mè chạm khắc nét hoa văn thể hiện chất đôn hậu, khoẻ mạnh của người Tây Nguyên. Khu hoa viên của nhà thờ có nhà rông mái cao, các bức tượng tạc từ rễ cây làm không gian mang đậm màu sắc đại ngàn.

Nhà thờ Buôn Hồ, Đăk Lăk

Có phong cách kiến trúc gần giống nhà thờ Đức Bà ở TP HCM, nhà thờ thánh Giuse ở thị xã Buôn Hồ tọa lạc trên triền đồi, nằm trong khuôn viên rộng rãi, nhìn ra quốc lộ 14.

Đây là điểm đến nổi bật của Tây Nguyên, mang phong cách Gothic, có mái vòm che cung thánh và tháp chuông đôi cao vút. Phần tiền đường gọi là Quảng trường Huynh đệ bắt nguồn từ hai đỉnh tháp chuông cao vút của Thánh đường, chảy xuống giữa 8 cột trụ bền vững ốp đá hoa cương được kết hợp hài hòa với hai vòng cung.

Nhà thờ đá, Khánh Hòa

Nằm trên độ cao 12 m giữa trung tâm thành phố Nha Trang là nhà thờ Chánh tòa Kitô Vua (còn gọi là nhà thờ đá, nhà thờ Nha Trang, nhà thờ Ngã Sáu). Nơi đây được xây dựng theo lối kiến trúc nhà thờ Công giáo phương Tây.

Nhìn từ xa, nhà thờ tựa như một lâu đài cổ được xây dựng bằng đá phiến màu xám. Nơi đây mở cửa đón khách các ngày trong tuần từ 8h sáng và vẫn duy trì các buổi giảng đạo vào hai buổi sáng, chiều.

Nhà thờ Mai anh đào, Lâm Đồng

Du khách thường gọi nhà thờ Domain de Marie ở Đà Lạt là nhà thờ Mai anh đào vì trước đây có rất nhiều loài hoa này. Được xây dựng từ năm 1930 cho đến 1943, nhà thờ Domaine de Marie là sự kết hợp hài hòa giữa các kiểu kiến trúc phương Tây với kiến trúc dân gian của dân tộc thiểu số vùng Tây Nguyên.

Nhà thờ Con Gà, Lâm Đồng

Chính tòa Thánh Nicôla Bari là nhà thờ lớn, cổ và đẹp nhất Đà Lạt, Lâm Đồng, thường được người dân bản địa gọi thân mật là nhà thờ Con Gà do trên đỉnh tháp có hình một gà lớn. 

Bên trong thánh đường có 3 gian, được thiết kế theo lối đối xứng nghiêm ngặt, cổ điển. Phía trên cửa tường lắp 70 tấm kính màu sắc.

Nhà thờ Tắc Sậy, Bạc Liêu

Nhà thờ Tắc Sậy thuộc huyện Giá Rai có 3 tầng, tầng trệt dành cho khách hành hương nghỉ ngơi, tầng 2 và 3 là nơi dâng Thánh lễ.

Đây còn được gọi là nhà thờ Cha Diệp vì là nơi an nghỉ của linh mục Trương Bửu Diệp. Nơi đặt phần mộ được kiến trúc như một tòa nhà rộng lớn với 3 nóc. Nóc chính giữa cao hơn hai nóc phụ, có gắn chiếc đồng hồ lớn tạo nên điểm nhấn cho tòa nhà.