Nỗi cô đơn của 'Thủ tướng soái ca' Trudeau

08:00 24/12/2018

Khi hình ảnh một lãnh đạo trẻ tuổi, đẹp trai, tài năng, hòa nhã bị bóc ra như lớp kem trên chiếc bánh, khó khăn của Thủ tướng Canada Justin Trudeau dần hiện rõ.

noi-co-don-cua-thu-tuong-soai-ca-trudeau
Thủ tướng Justin Trudeau và Canada đang đứng ở thế 'tiến thoái lưỡng nan' khi bị kéo sâu vào vụ việc liên quan đến 'công chúa Huawei' Mạnh Vãn Châu. 

“Với những người trốn khỏi sự bức hại, khủng bố và chiến tranh, người Canada sẽ chào đón các bạn, bất kể đức tin của bạn là gì. Sự đa dạng là sức mạnh của chúng ta #WelcomeToCanada”.

Dòng tweet đầy tình người về một đất nước Canada hào phóng ấy được ông Trudeau viết ra vào ngày 29/1/2017. Nó lập tức, như nhiều câu nói khác, nhận hàng trăm ngàn lượt thích và hàng trăm ngàn lượt “re-tweet” khác.

Với một chính trị gia, lượng quan tâm nhiều đến thế là một đại thành công. Nó phản ánh thực tế rằng Trudeau là một trong những lãnh đạo được yêu mến nhất giai đoạn ấy. Nó giải thích lý do tại sao nhất cử, nhất động của vị Thủ tướng đẹp trai này lại được chú ý đến như vậy. Một ánh nhìn của Ivanka Trump – cô con gái của Tổng thống Mỹ Donald Trump – dành cho Trudeau cũng gây sốt. Một kiểu mang vớ hài hước mà Trudeau luôn đem tới các sự kiện quốc tế cũng gây sốt. Một màn chạy bộ bên bờ kênh khi Trudeau sang Việt Nam tháng 11/2017 cũng gây sốt.

Nhưng dòng tweet trên, trong một diễn biến bất ngờ (thực ra chẳng bất ngờ mấy), lại xuất hiện vào những ngày cuối cùng của năm 2018 với vai trò khác.

Không phải sự ca ngợi. Các lãnh đạo đối lập Bảo thủ tại Canada khẳng định rằng, qua thông điệp mở cửa ấy, ông Trudeau đã cổ vũ cho làn sóng nhập cư phi pháp tràn vào lãnh thổ.

Đáp lại, trong cuộc phỏng vấn cuối năm thực hiện gần đây, ông Trudeau phân trần rằng cuộc di cư trên khắp thế giới chẳng thể nào xuất phát từ một dòng tweet, mà nó vốn dĩ là như vậy, đã diễn ra như vậy mà thôi.

Dẫu sao đi nữa, các đợt công kích ngày càng gia tăng của đảng đối lập cũng phần nào cho thấy, giờ đây tư thế của Trudeau không còn vững vàng như cách đây một năm.

Đối ngoại “tơi tả”

noi-co-don-cua-thu-tuong-soai-ca-trudeau
Nước Mỹ là đối tác lớn nhất của Canada...

Nhắc tới Canada và Trudeau lúc này, gần như câu chuyện chiếm lĩnh các mặt báo sẽ xoay quanh vấn đề đối ngoại giữa Canada và Trung Quốc.

Chuyện Canada bắt bà Mạnh Vãn Châu – giám đốc tài chính và là con gái của nhà sáng lập công ty Huawei, đã và đang khiến căng thẳng leo thang.

Chính quyền Trung Quốc lộ rõ xu hướng chĩa mũi dùi vào Canada, tiến hành bắt tổng cộng 3 công dân Canada cho đến nay.

Trong tuyên bố ngày 19/12, Trudeau giữ thái độ thận trọng khi cho rằng chuyện làm căng với Trung Quốc sẽ chẳng giải quyết được vấn đề.

Nhưng trong thời đại này, một thời đại chứng kiến làn sóng chủ nghĩa dân tộc và hành động cứng rắn đang càn quét các chính trị gia kiểu mẫu, Trudeau không thể đứng yên.

Phía bên kia, lãnh đạo đảng đối lập Andrew Scheer không phí một cơ hội nào để tấn công Thủ tướng đương nhiệm. Ông Scheer khẳng định Trudeau quá ngây thơ trong cách tiếp cận với Trung Quốc. Báo chí thì khơi ra sự thật rằng cho đến khi công dân thứ ba bị bắt, Canada vẫn chưa có một động thái hay đường hướng cụ thể nào chuyên trách xử lý việc này.

Hơn 3 tuần qua, kể từ lúc bắt bà Mạnh Vãn Châu ngày 1/12, là quãng thời gian điên cuồng cho Trudeau và chính quyền. Báo chí thế giới cũng “mất bình tĩnh” và thi nhau bàn luận rằng, Canada đã mắc kẹt trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, là nạn nhân của một cuộc cạnh tranh giữa hai nước lớn.

Xuất khẩu của Canada có tới 75% là sang Mỹ. Vì lẽ đó, mọi động thái của đồng minh – người láng giềng thân cận này, đều khiến Ottawa đứng ngồi không yên. Chỉ với vài động tác tái đàm phán Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã biến Trudeau thành một chú hề.

Ngược lại, Trung Quốc trở thành đối tác thương mại lớn thứ hai của Canada chỉ sau Mỹ. Lịch sử cũng chứng kiến chính cha của ông Trudeau – cựu thủ tướng Pierre Trudeau, là người có quan hệ tốt với Trung Quốc. Thậm chí ở thời Justin, ông còn nhắc tới chuyện ký hiệp định thương mại song phương với Trung Quốc để thoát khỏi sự lệ thuộc vào… Mỹ.

Báo chí, điển hình là hãng tin AP, đã mô tả sự đơn độc của Canada – Trudeau trên chính trường quốc tế. Không kể việc Mỹ im lặng trong câu chuyện Huawei, trước đó Washington cũng như nhiều quốc gia phương Tây khác cũng không động tĩnh gì khi Canada và Saudi Arabia nổ ra tranh cãi về vấn đề nhân quyền.

Nguy cơ trong nước

noi-co-don-cua-thu-tuong-soai-ca-trudeau
... còn Trung Quốc là đối tác lớn thứ nhì.

Andrew Scheer, vẫn là Andrew Scheer. Người ta sẽ còn nhắc tới cái tên này nhiều hơn nữa, đặc biệt nếu một cú lật đổ ngoan mục diễn ra vào năm 2019 – thời điểm Canada tiến hành tổng tuyển cử. Scheer, với mật độ xuất hiện dày đặc trên truyền thông thời gian qua, có thể sẽ mang tới rắc rối cho Trudeau trong cuộc đua làm thủ tướng.

Và lúc này, cơn ác mộng của Trudeau mới bắt đầu.

Trở lại thời điểm năm 2014, có một thỏa thuận được ký giữa Canada và Trung Quốc kéo dài tới tận năm 2045, mà không qua một phê chuẩn nào từ quốc hội. Đó là một “di sản” của thời cựu thủ tướng Stephen Harper.

Giao kèo này có tên Thỏa thuận Xúc tiến và Bảo vệ đầu tư nước ngoài Canada – Trung Quốc (Fipa), trong đó cho phép Trung Quốc xây dựng một đường ống dẫn nhiên liệu từ tỉnh Alberta tới British Columbia ở Canada.

Cho tới thời điểm ấy, Trung Quốc vốn đã đầu tư rất đậm vào cát dầu (oil sand). Năm 2009, PetroChina mua 60% lợi nhuận từ hai dự án cát dầu chưa phát triển, chứa khoảng 5 tỉ thùng dầu theo ước tính. Năm 2013, công ty quốc doanh CNOOC của Trung Quốc tiếp tục mua 2/3 tài sản từ công ty khí đốt Nexen của Canada với giá 15,1 tỉ USD.

Theo Fipa, công ty Canada và Trung Quốc có quyền kiện chính quyền địa phương (các tỉnh thành), hoặc các chính sách, pháp luật địa phương hoặc liên bang nếu các chính sách hay luật pháp này đã can thiệp vào “quyền” tạo ra lợi nhuận từ các dự án năng lượng. Vì vậy, bất kỳ quy định nào về môi trường hay các cuộc biểu tình, phản đối của tổ chức môi trường địa phương tại Canada cũng có nguy cơ trở thành mục tiêu kiện tụng của công ty Trung Quốc.

Điểm lợi hại nằm ở đây: tại Canada, ông Trudeau đã gặp rắc rối chính bởi một dự án đường ống từ Alberta sang British Columbia mang tên Trans Mountain.

Nếu phê duyệt Trans Mountain, ông Trudeau sẽ có nguy cơ không thể đáp ứng chỉ tiêu cắt giảm khí thải đã cam kết từ lúc đặt bút ký thỏa thuận biến đổi khí hậu Paris năm 2015. Ngoài ra, các tổ chức phi chính phủ, tổ chức hoạt động vì môi trường hay đại diện thổ dân (First Nations) cũng phản đối Trans Mountain, gây áp lực không nhỏ cho chính phủ đảng Tự do của Trudeau.

Nếu ngừng Trans Mountain, Thủ tướng Canada lại vấp phải phản ứng từ Alberta – vùng thịnh vượng nhờ nhiên liệu đốt truyền thống, cũng như việc phe đối lập khai thác triệt để bất đồng này.

Tờ The Guardian (Anh) đặt dấu hỏi rằng, phải chăng chính quyền Trudeau đã chi 4,5 tỉ USD mua lại Trans Mountain từ Kinder Morgan chỉ là một cách để né nguy cơ kiện tụng từ Trung Quốc.

Mà dẫu sao, dự án đường ống trên được xem như nhân tố “gây chia rẽ” người Canada, tới mức đã xuất hiện cụm từ “Albexit” nhại theo cụm Brexit để nói về việc Alberta đòi ly khai!

Trên tất cả, có thể hình dung giờ đây Trudeau đứng giữa cả tá làn đạn, và việc phải làm sao cân đối quan hệ với Trung Quốc, giữ cam kết môi trường, trấn an dư luận trong nước và cả việc ứng phó với đồng minh khó đoán như Mỹ, là những thách thức đếm sơ sơ đã thấy mệt.

Chưa kể, khi hình ảnh trên chính trường quốc tế kém lung linh đôi chút, bản thân Trudeau cũng càng khó khăn để thuyết phục cử tri. Và năm 2019 đang đến rất gần.

 

Căng thẳng leo thang sau vụ Huawei, TQ bắt giữ công dân Canada thứ 3

Sau vụ bắt giữ cựu viên chức ngoại giao Michael Kovrig và doanh nhân Michael Spavor, Trung Quốc tiếp tục bắt thêm một công dân Canada khác.

 

Trung Quốc xác nhận bắt thêm một công dân Canada

Sau vụ giám đốc tài chính Huawei bị bắt, Trung Quốc xác nhận thêm một công dân nữa của Canada đã bị bắt và bị điều tra về các hoạt động được cho là gây nguy hiểm cho an ninh quốc gia, South China Morning Post đưa tin.



Tin khác