Ô tô Made in Việt Nam: Cần ủng hộ chứ không nên lo ngại

Trả lời báo chí ông Trần Bá Dương, Chủ tịch Công ty Cổ phần Ôtô Trường Hải (Thaco Group) cho rằng: “Công nghiệp ôtô Việt Nam vẫn non trẻ trong khi thế giới có hàng trăm năm để làm xe hơi. Bởi vậy, nếu bây giờ mới làm xe con thương hiệu Việt thì tôi cho là không nên và không thể”.

Trái ngược với quan điểm việc doanh nghiệp Việt Nam khó làm và không thể làm được ô tô “made in Việt Nam", trao đổi với phóng viên, TS Lưu Bích Hồ - nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược Phát triển cho rằng: “Khoan nói đến vấn đề ô tô thương hiệu Việt Nam thành công hay thấy bại, điều quan trọng nhất là có một doanh nghiệp Việt dám bỏ tiền ra đầu tư vào một ngành công nghệ cao một cách nghiêm túc, tận lực”.

TS Lưu Bích Hồ cho biết, Vingroup là doanh nghiệp tư nhân có tiềm lực tài chính thành công trên nhiều lĩnh vực như bất động sản, bán lẻ, giáo dục…giờ họ muốn rẽ ngang sang đầu tư sản xuất ô tô mang thương hiệu Việt Nam.

“Quan điểm của tôi, chúng ta nên ủng hộ không nên lo ngại, sợ doanh nghiệp đưa dự án để tranh thủ ưu đãi về chính sách, về đất đai. Nếu làm gì cũng sợ sẽ không thể phát triển được. Hơn nữa vốn đầu tư do doanh nghiệp bỏ ra không phải ngân sách nên cần khuyến khích, ủng hộ”, TS Lưu Bích Hồ cho hay.

Ủng hộ việc Vingroup đầu tư sản xuất ô tô thương hiệu Việt. Tuy nhiên, TS Lưu Bích Hồ cũng thẳng thắng nhìn nhận, dự án đầu tư sản xuất ô tô “madein” Việt Nam của Vingroup cũng sẽ gặp những khó khăn.

Thứ nhất, thiếu công nghiệp phụ trợ. Sản xuất ô tô thương hiệu Việt tức tỷ lệ nội địa hóa trong sản phẩm phải cao. VinFast đặt ra mục tiêu nội địa hóa đến 60% là cao so với thực tế tỷ lệ nội địa hóa trong xe hơi lắp ráp ở Việt Nam chỉ từ 15 – 40%. Muốn nội địa hóa công nghiệp phụ trợ phải phát triển.

Nhiều doanh nghiệp sản xuất ô tô Nhật Bản muốn hợp tác doanh nghiệp trong nước để sản xuất ô tô thương hiệu Việt nhưng gặp khó vì công nghiệp phụ trở chúng ta thấp. Trong khi sản xuất phải nhập khẩu linh kiện về lắp đặt sẽ đẩy giá thành sản phẩm tăng.

Do tỷ lệ nội địa hoá thấp nên giá thành xe hơi lắp ráp tại Việt Nam cao hơn khoảng 20% so với xe sản xuất trong khu vực ASEAN. Và do vậy giá bán sản phẩm cũng cao hơn.

Thứ hai, từ trước đến nay công nghệ áp dụng trong xe hơi Việt Nam cực kỳ lạc hậu, dây chuyền sản xuất cũ, phụ thuộc vào sức người và năng suất không cao. Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến giá thành chiếc xe cao hơn mặt bằng chung.

Để thay đổi điều này, VinFast tuyên bố sẽ áp dụng công nghệ sản xuất hiện đại để cho ra những mẫu mã sản phẩm đẹp mắt, giá cả phù hợp với thị trường Việt Nam…Tuy nhiên dù sản xuất theo công nghệ nào VinFast phải có được nguồn nhân lực chất lượng. Đây là vấn đề không dễ đối với ngành công nghiệp hiện đại như sản xuất ô tô.

Thứ ba lựa chọn phân khúc thị trường để cạnh tranh với sản phẩm ô tô lắp ráp trong nước cũng như ô tô nhập khẩu.

Ngoài ra, chính sách áp dụng thuế phí đối với xe hơi quá cao nên đội giá bán sản phẩm. Dù giá trị thành phẩm của xe hơi lắp ráp tại Việt Nam cao hơn khoảng 20% so với khu vực, nhưng giá sau thuế sẽ cao hơn 150%-200%.

Hàng chục loại thuế, phí đè nặng lên chiếc xe hơi bởi quan niệm xe hơi là món đồ chơi xa xỉ của người giàu. Vòng luẩn quẩn quy mô thị trường nhỏ hẹp và giá xe cao đã khiến ngành công nghiệp xe hơi Việt Nam không có cơ hội phát triển. Đây cũng chính là vấn đề VinFast phải đối mặt.

“Đầu tư sản xuất ô tô khó khăn hơn nhiều so với đầu tư vào bất động sản, thương mại – bán lẻ nhưng tôi nghĩ Vingroup làm được”, TS Hồ nhấn mạnh.

Chung quan điểm, TS Nguyễn Minh Phong – Chuyên gia nghiên cứu kinh tế cũng cho rằng, dư luận cần ủng hộ doanh nghiệp như Vingroup trong kế hoạch đầu tư sản xuất ô tô vì bên cạnh ý nghĩa cho ra đời chiếc xe con thương hiệu Việt, đầu tư sản xuất ô tô VinFast tạo nhiều việc làm, thúc đẩy công nghiệp phụ trợ như cơ khí, hóa dầu, thậm chí nhựa phát triển.

TS Phong cho biết, mục tiêu ngành công nghiệp ôtô sẽ đóng góp 10% GDP, nhưng đến nay chỉ đạt khoảng 3%. Sản lượng sản xuất xe hơi chỉ đạt khoảng 1/3 con số đăng ký. Điều này cho thấy đóng góp của ngành ô tô còn hạn chế so với kỳ vọng, vì thế Vingroup đầu tư sản xuất ô tô thương hiệu VinFast rất đúng chủ trương, chiến lược ngành công nghiệp ô tô.

Ngoài ra, Việt Nam vẫn là thị trường tiềm năng tiêu thụ ô tô. Chắc chắn nếu xe con VinFast ra đời đáp ứng nhu cầu người Việt, thì xe thương hiệu Việt sẽ không ngại cạnh tranh sòng phẳng với ô tô nhập khẩu.

Trước lo ngại việc doanh nghiệp đưa ra đề án sản xuất ô tô để nhằm hưởng ưu đãi về chính sách, ưu đãi về thuế, ưu đãi đất đai...TS Phong cho rằng, cơ quan quản lý nhà nước sẽ có trách nhiệm giảm sát quá trình đầu tư kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu có hiện tượng đó phải ngăn chặn, còn không nên vì lo ngại mà cấm doanh nghiệp.