Ông Duterte có thực sự mời Mỹ đối phó Trung Quốc ở Biển Đông?

Theo Ánh Dương / Sức Khỏe Cộng Đồng 10:37 20/07/2019

Gần đây Tổng thống Philippines Duterte liên tục thách Mỹ đưa quân đối phó Trung Quốc ở Biển Đông. Thế nhưng, có phải ông chỉ nói vậy để xoa dịu những cáo buộc đang quá mềm mỏng với Bắc Kinh, tờ Foreign Policy của Mỹ ngày 18/7 đặt câu hỏi.

Gần đây, Tổng thống Philippines Duterte liên tục mời Mỹ đối phó Trung Quốc ở Biển Đông.
Gần đây, Tổng thống Philippines Duterte liên tục mời Mỹ đối phó Trung Quốc ở Biển Đông.

Hôm 10/7, Tổng thống Philippines Duterte viện dẫn Hiệp ước phòng thủ lẫn nhau giữa Philippines và Mỹ để kêu gọi Mỹ đưa Hạm đội 7 đối phó Bắc Kinh ở Biển Đông. Lời đề nghị của ông Duterte được đưa ra ngay sau cuộc gặp giữa Sung Kim, đại sứ Mỹ tại Philippines và Jose Manuel Romualdez, đại sứ Philippines tại Mỹ, ở Manila.

Chuyện gì đang xảy ra?

Sau vụ tàu Philippines bị tàu Trung Quốc đâm chìm ở Biển Đông hồi tháng trước, Tổng thống Duterte gọi đó là “tai nạn nhỏ”. Phát ngôn này của tổng thống bị nhiều người Philippines phản đối và cho rằng ông không dám đối đầu với Trung Quốc.

Kể từ khi lên nắm quyền, ông Duterte thể hiện lập trường mềm mỏng với Trung Quốc. Trong thời gian đương nhiệm, ông đã hợp tác với Trung Quốc bằng nhiều cách, đáng chú ý nhất là thông qua thương mại, tài chính, các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng, và dường như lảng tránh mối quan hệ đối tác mạnh mẽ trước đây với Washington. Vì lợi ích kinh tế của Manila liên quan đến Bắc Kinh, ông Duterte thường sẵn sàng bỏ qua những sự cố liên quan đến Trung Quốc ở Biển Đông.

Thế nên, thay đổi đột ngột của Duterte trong tuyên bố về Trung Quốc có thể là một phản ứng trước sự phản đối kịch liệt của công chúng về cách chính quyền giải quyết vụ tàu Philippines bị tàu Trung Quốc đâm chìm hôm 9/6.

Nhiều người Philippines chỉ trích ông Duterte đã nhún nhường Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Họ kêu gọi có chính sách hàng hải nghiêm khắc hơn chống lại Bắc Kinh. Theo Phó thẩm phán cấp cao của Tòa án tối cao Philippines, ông Antonio Carpio, tuyên bố của Duterte (về vụ tàu Philippines bị tàu Trung Quốc đâm chìm) là “hoàn toàn sai lầm”.

Mối quan hệ Mỹ - Philippines ở mức nào?

Năm 1951, sau Thế chiến II và Philippines hoàn toàn độc lập khỏi Mỹ, hai nước đã ký một hiệp ước phòng thủ lẫn nhau. Cam kết quan trọng nhất của hiệp ước là khẳng định rằng trong trường hợp có một cuộc tấn công vũ trang vào bất cứ bên nào trong khu vực Thái Bình Dương, bên kia sẽ ủng hộ và hỗ trợ.

Washington vẫn chưa đáp trả lời mời đối đầu Trung Quốc của ông Duterte ở Biển Đông, nhưng trước đó, trong chuyến thăm Manila gần đây, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cam đoan với Philippines rằng thỏa thuận sẽ được duy trì để đáp trả các cuộc tấn công ở Biển Đông. “Biển Đông là một phần của Thái Bình Dương, bất kỳ cuộc tấn công vũ trang nào vào lực lượng, máy bay hoặc tàu của Philippines sẽ kích hoạt nghĩa vụ phòng thủ lẫn nhau”, ông nói hồi tháng 3/2019.

Mỹ sẽ làm gì?

Tổng thống Philippines gần đây bị chỉ trích quá mềm mỏng với Bắc Kinh.
Tổng thống Philippines gần đây bị chỉ trích quá mềm mỏng với Bắc Kinh.

Mặc dù Mỹ có nghĩa vụ pháp lý trong việc hỗ trợ Philippines nếu nước này bị tấn công vũ trang ở Biển Đông, nhưng không rõ liệu vụ tàu Philippines bị tàu Trung Quốc đâm chìm tháng trước có đủ điều kiện hay không.

Thuật ngữ “tấn công có vũ trang” không được xác định rõ ràng trong hiệp định, điều này khiến cho các điều khoản của thỏa thuận có thể diễn giải không đồng nhất theo luật quốc tế. Đồng thời, các chi tiết về vụ tai nạn đó vẫn còn mơ hồ, và một cuộc điều tra chung giữa Philippines và Trung Quốc vẫn chưa đưa ra kết luận chính xác về điều gì đã xảy ra.

Các nhà phân tích nói rằng Trung Quốc đã cải trang lực lượng hải quân thành các ngư dân và dùng thuyền đánh cá, khiến cho các xung đột trở nên mơ hồ.

Trong trường hợp có xung đột hàng hải “vùng xám”, liệu Philippines có được hưởng sự trợ giúp của Mỹ theo Hiệp ước phòng thủ lẫn nhau hay không vẫn chưa rõ ràng. Chiến thuật "vùng xám" được Trung Quốc áp dụng trên biển được xác định là sử dụng kỹ thuật để đạt được các mục tiêu và làm nản lòng các đối thủ bằng cách sử dụng các công cụ sức mạnh thường có tính chất không cân xứng và mơ hồ, mà không phải sử dụng trực tiếp các lực lượng quân sự thông thường.

Tuy nhiên, khả năng tiến hành chiến tranh của Philippines về mặt lý thuyết bị cấm trong hiến pháp nước này. Mục 2 của Điều 2 trong Hiến pháp Philippines nêu rõ: “Philippines từ bỏ dùng chiến tranh làm công cụ của chính sách quốc gia, áp dụng các nguyên tắc được chấp nhận chung của luật quốc tế như là một phần trong luật của đất nước, tuân thủ chính sách hòa bình, bình đẳng, công bằng, tự do, hợp tác và thân thiện với tất cả các quốc gia”.

Manila cần một cái gì đó vững chắc hơn so với chiến thuật mơ hồ hiện tại của Trung Quốc để tiến tới hành động quân sự, khiến chắc chắn rằng Washington sẽ tuân theo yêu cầu của ông Duterte, dùng Hạm đội 7 để đối đầu với Trung Quốc. Hạm đội 7 là lực lượng hải quân lớn nhất của Mỹ bao gồm 70 đến 80 tàu và tàu ngầm, 140 máy bay và khoảng 40.000 quân nhân.

Tiếp theo là gì?

Theo Foreign Policy, việc ông Duterte viện dẫn Hiệp ước Phòng thủ Lẫn nhau để gọi sự hỗ trợ của Mỹ đối phó Trung Quốc không có gì đặc biệt. Vị tổng thống này thường đưa ra những tuyên bố bốc đồng, mang tính "đùa bỡn" với Trung Quốc dù có các chính sách được đánh giá chung là thân thiết với Bắc Kinh.

Một số quan chức chính phủ, bao gồm cả phát ngôn viên của tổng thống, ông Salvador Panelo, cho rằng lời mời gọi của ông Duterte chỉ là “mỉa mai” và là cách để đẩy lùi những lời phê bình nói rằng ông Duterte không có lập trường cứng rắn với Trung Quốc.

Điều đó có nghĩa là cả các quan chức Mỹ và công chúng Philippines sẽ phớt lờ lời đề nghị của ông Duterte.

 

Philippines công bố kết quả điều tra vụ tàu cá bị đâm ở Biển Đông

Nhà chức trách Philippines kết luận không chỉ tàu cá Trung Quốc mà cả tàu cá Philippines đều có sai sót trong vụ đâm va ở Biển Đông một tháng trước.

 

Tổng thống Philippines thách Mỹ, Anh, Pháp đối đầu Trung Quốc ở Biển Đông

Theo tờ Manila Bulletin, mệt mỏi vì bị chỉ trích là không dám đối đầu với Trung Quốc, Tổng thống Duterte đang thách thức Mỹ, Anh và Pháp giúp Philippines đối phó với Trung Quốc ở Biển Đông.

 

Món quà đặc biệt ngư dân Philippines tặng tàu cá Việt Nam để cảm ơn cứu mạng

Truyền thông Philippines đưa tin, 22 ngư dân tàu Gem-Ver bị chìm sau vụ va chạm với một tàu Trung Quốc ở Biển Đông đã tặng một con chó cưng cho tàu cá Việt Nam giải cứu họ sau nhiều giờ đồng hồ lênh đênh trên biển.

 

Tin khác