Vì sao Hong Kong không thể là 'cậu bé gương mẫu' của Trung Quốc như Macau?

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên dương Macau là một ví dụ thành công của mô hình "một quốc gia, hai chế độ", khi ông đến đây để tham dự lễ kỷ niệm 20 năm ngày thành phố trở về Trung Quốc.

Ông Tập cho rằng Macau, hay còn gọi là kinh đô sòng bạc, đã "thực hiện thành công" mô hình quản lý mà Macau đang vận hành và kinh nghiệm của nó xứng đáng được các nơi khác học hỏi.

"Kể từ khi đặc khu Macau trở về Trung Quốc, trong 20 năm qua, nó đã đạt được những thành tựu và tiến bộ đáng kể", ông nói.

Trong chuyến thăm ba ngày của mình, ông Tập dự kiến sẽ công bố một loạt các chính sách nhằm đa dạng hóa nền kinh tế đang tập trung vào sòng bạc của thành phố, bao gồm một sàn giao dịch chứng khoán bằng đồng nhân dân tệ mới. Ông cũng sẽ điều hành lễ nhậm chức của Trưởng đặc khu Ho Iat Seng.

Chuyến thăm của ông Tập và những chính sách mới mà ông tuyên bố được coi là phần thưởng cho hành vi tốt của Macau – nơi được Bắc Kinh cho là "học trò mẫu mực" để Hong Kong thi đua.

Chỉ cách Macau một giờ đi phà, Hong Kong đã có các cuộc biểu tình chống chính phủ nhiều tháng qua.

Gần đây, các quan chức Trung Quốc và truyền thông nhà nước luôn ca ngợi Macau là bằng chứng cho thấy khuôn khổ "một quốc gia, hai chế độ" thành công.

Tờ Global Times cho biết trong một bài xã luận hôm 18/12 rằng: "Sự thịnh vượng và phát triển của Macau đã chứng minh tính khả thi của nguyên tắc 'một quốc gia, hai chế độ'. Và sự bất ổn ở Hồng Kông đã chứng minh thêm rằng thực tiễn ở Macau là cách duy nhất khả thi”.

Hôm 15/12, Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc People's Daily đã xuất bản một bài viết trên trang nhất có tiêu đề "Tuân thủ 'một quốc gia' để tận dụng tốt các lợi ích của 'hai chế độ".

Bắc Kinh cho rằng lý do chính cho thành công của Macau là vì "những người yêu nước" chịu trách nhiệm.

Cách đây vài ngày, ông Lật Chiến Thư (Li Zhanshu), Chủ tịch Quốc hội Trung Quốc nói: "Các trưởng đặc khu và các quan chức chính quyền chính của đặc khu hành chính, người đứng đầu cơ quan lập pháp và tư pháp (của Macau) đều là những người yêu nước".

Giáo sư Lau Siu Kai, phó chủ tịch Hiệp hội Nghiên cứu Hong Kong và Macau Trung Quốc, cho biết từ quan điểm của Bắc Kinh, Macau đã rất tích cực trong việc thông qua các đạo luật để bảo vệ an ninh quốc gia, tận dụng các cơ hội phát triển từ đại lục.

"Tất cả những điều này làm cho Macau trở thành một cậu bé gương mẫu không chỉ là hình mẫu cho Hong Kong, mà còn nói với thế giới rằng "một quốc gia, hai chế độ" có thể hoạt động hiệu quả", Giáo sư Lau, cũng cố vấn chính phủ hàng đầu của Trung Quốc về chính sách của Hong Kong, nói.

Không thể so sánh Macau với Hong Kong?

“Một quốc gia, hai chế độ” sẽ trao cho một khu vực mức độ tự chủ cao để đổi lấy việc họ công nhận thuộc Trung Quốc.

Macau được người Bồ Đào Nha bàn giao về Trung Quốc năm 1999, và Hong Kong được người Anh bàn giao hai năm trước đó. Nhưng có sự khác biệt rõ rệt giữa hai bên: Hong Kong là một thành phố có 7,5 triệu dân, trong khi dân số của Macau chưa bằng một phần mười.

Và trong khi Hong Kong đã phát triển để trở thành một trung tâm tài chính quốc tế, nền kinh tế của Macau bị chi phối bởi ngành công nghiệp sòng bài - nguồn gốc của hơn 80% doanh thu của chính phủ.

Trợ lý giáo sư Đại học Macau, ông Leon Ieong, nói rằng trong khi cả hai khu vực đều đạt điểm cao về phát triển kinh tế - một trong những thước đo quan trọng của Bắc Kinh để đánh giá hiệu suất của một khu vực và các quan chức của nó - Macau đã vượt xa Hong Kong trong việc duy trì sự ổn định xã hội.

"Đặc biệt là đối với Bắc Kinh, an ninh quốc gia là rất quan trọng. Trong hoàn cảnh như vậy, Macau rõ ràng đã hoàn thành đầy đủ các yêu cầu của Bắc Kinh trong lĩnh vực ổn định xã hội", ông nói.

Macau đã thông qua thành công luật an ninh quốc gia theo Điều 23 của Luật cơ bản năm 2009. Trong khi đó, nỗ lực tương tự của Hong Kong đã bị hoãn lại vào năm 2003 sau khi các cuộc biểu tình rầm rộ nổ ra.

Giáo sư Ieong cho biết kể từ cuộc Cách mạng Dù ở Hong Kong 5 năm trước, các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã áp dụng "thái độ khen ngợi" đối với Macau, và lễ kỷ niệm 20 năm bàn giao này là một cơ hội để làm nổi bật thành tích của Macau trước một Hong Kong được cho là kiên định hay bướng bỉnh hơn.

Phó giáo sư Alfred Wu từ Trường Chính sách công Lý Quang Diệu cho biết rõ ràng Macau đang được sử dụng như một công cụ tuyên truyền của Bắc Kinh.

"Nhưng nếu bạn nghĩ về nó một cách nghiêm túc, Hong Kong và Macau không thể so sánh được với nhau - về thể chế và hệ thống pháp lý của họ - họ thậm chí không ở cùng một quy mô”, ông nói.