Chuyên gia kinh tế thắc mắc nếu hàng hóa Tết tăng giá bán thì ai chịu trách nhiệm?

Chỉ còn hơn một tháng nữa Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 sẽ đến, ngay từ lúc này thị trường hàng hóa phục vụ Tết đã sôi động. Nhằm phục vụ nhu cầu mua sắm của người dân Thủ đô Hà Nội và TP HCM đã chuẩn bị lượng hàng hóa nhất định.

Theo bà Trần Thị Phương Lan, Phó Giám đốc Sở Công thương TP Hà Nội số lượng hàng hóa chuẩn bị phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân trong dịp Tết Dương lịch năm 2018 và Tết Nguyên đán trên địa bàn thành phố ước khoảng 26.000 tỷ đồng.

Dự kiến, số lượng hàng hóa để chuẩn bị phục vụ nhu cầu tiêu dùng của nhân dân trong dịp Tết 2018, tính cho 2 tháng từ 1/1/2018 đến 28/2/2018 gồm: 193.600 tấn gạo; 50.000 tấn thịt lợn; 14.000 tấn thịt gà; 13.800 tấn thịt bò; trứng gia cầm 200 triệu quả; 220.000 tấn rau củ; 12.000 tấn thực phẩm chế biến; thủy hải sản 12.000 tấn; nông lâm sản khô 3.500 tấn; 3.000 tấn bánh mứt kẹo; 200 triệu lít rượu bia, nước giải khát; 120.000 m3 xăng dầu và các mặt hàng về may mặc, điện máy…

Tương tự Sở Công Thương TP HCM cũng công bố tình hình chuẩn bị, sản xuất, dự trữ cung ứng hàng hóa cho hai tháng Tết Nguyên đán Mậu Tuất 2018 của các doanh nghiệp trên địa bàn, với giá trị nguồn hàng đạt hơn 17.812 tỷ đồng.

Việc chuẩn bị hàng hóa dịp Tết tại thành phố Hà Nội và TP HCM năm nào cũng có tuy nhiên hiện tượng giá tăng đột biến, khan hàng vẫn diễn ra. Thực tế này đặt ra câu hỏi phải chăng ngành chức năng chưa thực sự hiểu cung – cầu ngày Tết?

Để làm rõ hơn vấn đề này phóng viên đã có dịp trao đổi với Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú - nguyên Chủ tịch Hiệp hội siêu thị Hà Nội, nguyên Phó Giám đốc Sở Thương Mại Hà Nội (nay là Sở Công Thương) nguyên Phó ban Phòng chống buôn lậu TP Hà Nội.

Chưa hiểu cung - cầu hàng hóa ngày Tết

Thưa Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú qua nhiều năm theo dõi theo ông thị trường mua sắm hàng hóa ngày Tết có gì khác so với ngày thường?

Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú: Điểm khác của thị trường hàng hóa ngày Tết chính là nhu cầu tăng và dồn dập trong khoảng 10 ngày trước và sau Tết.

Thị trường hàng hóa Tết người dân quan tâm đến 3 vấn đề chính: Thứ nhất là vấn đề giá; Thứ hai là mua bán có thuận tiện; Thứ ba chất lượng hàng hóa.

Mua sắm hàng hóa hiện nay không còn chen lấn xô đẩy như thời bao cấp nữa nhưng để người tiêu dùng tìm đến được địa chỉ tin cậy để mua lại là chuyện khác.

Vậy ông đánh giá như thế nào về sự chuẩn bị hàng hóa Tết của hai thành phố Hà Nội và TP HCM?

Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú: Theo thông tin trên báo chí thì thống kê lượng hàng hóa hai thành phố lớn là Hà Nội và TP HCM là khá lớn. Dễ thấy một điều các con số đều rất hoành tráng, lượng hàng hóa, giá trị hàng hóa chuẩn bị đều tăng lên so với năm trước.

Qua sự chuẩn bị của hai thành phố đầu cầu của đất nước có thể thấy cơ quan quản lý nhà nước đang vẽ lên con số rất hay. Tuy nhiên có 4 vấn đề cần phải làm rõ trong sự chuẩn bị này nhưng chưa được đề cập: Thứ nhất, quỹ hàng hóa này là của ai? Ai quyết định giá mặt hàng này?.

Hiện nay 80% sản phẩm hàng hóa bán ở chợ, 20% siêu thị. Trong khi  đó mặt hàng sản phẩm phục vụ Tết như thực phẩm chủ yếu bán ở chợ. Việc kiểm soát giá bán ở chợ rất khó. Câu hỏi giá chưa ai trả lời được,

Giá hàng hóa các chợ do tiểu thương quyết định chứ không bằng mệnh lệnh hành chính. Điển hình như sau đợt mưa lũ vừa qua giá rau tăng mạnh nhưng không kiểm soát được.

Thứ hai, quỹ hàng hóa chuẩn bị đó bán ở đâu, bán chỗ nào để người dân đến mua?

Thứ ba, quỹ hàng hóa chuẩn bị này bán theo giá nào? Gần Tết có tăng giá không? Tăng giá theo sự chỉ đạo của ai?

Thứ tư, hàng hóa bán ra ai chịu trách nhiệm về chất lượng?

TP HCM có cam kết rất hay: Giữ ổn định giá trong và sau Tết, không điều chỉnh giá bán trước và sau Tết một tháng, đồng thời giảm giá sâu hai ngày cận Tết nhưng mới chỉ là hô khẩu hiệu còn thực hiện được không lại là việc khác. Giả sử TP HCM có làm được thì cũng chỉ là những mặt hàng thiết yếu còn lại mặt hàng như mớ rau, con cá rất khó.

Nói tóm lại việc công bố lượng hàng hóa chuẩn bị Tết tại TP Hà Nội và TP HCM khá chung chung và chưa thật cụ thể để người tiêu dùng có thể tin tưởng.

Như ông nói thì dường như ngành Công Thương của Hà Nội và TP HCM chưa thực sự nắm bắt được cung – cầu ngày Tết?

Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú: Tôi chỉ ví dụ nếu Tết giá bán tăng lên ai chạy ra kéo áo ông lãnh đạo sở công thương vào cuộc, xử lý?

Các vị nói giảm giá sâu 2 ngày trước Tết là không hiểu gì về Tết.

Những mặt hàng đầu vị như giò nóng, gà tà, rau tươi, thủy hải sản tươi, thịt lợn từ 23 thánh Chạp (Tết ông công ông táo) đến 28 Tết năm nào giá cũng tăng 20%-30%.

Giá mặt hàng tăng vì siêu thị không có. Siêu thị không thể có giò nóng, không có hải sản tươi sống như ở ngoài. Ngày Tết nhu cầu tiêu dùng thịt lợn cũng khác, giá thịt thăn, thịt vai tăng lên do nhu cầu làm bánh trong khi phụ phẩm như lòng, gan lại rẻ…

Nói tóm lại chuẩn bị hàng hóa như hiện nay nếu tăng giá bán, ai chịu trách nhiệm.

Giò nóng, gà ta, rau tươi…sẽ tăng giá

Ông có dự đoán gì về giá các mặt hàng dịp Tết Mậu Tuất 2018 này?

Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú: Với hàng công nghiệp tiêu dùng như bánh kẹo, chè thuốc, đậu xanh, gạo nếp rất nhiều không nên tôi cho rằng sẽ có biến động về giá. Nếu có tăng chỉ tăng nhẹ vài phần trăm không đáng kể.

Tuy nhiên với hàng tươi sống tùy theo dịch bệnh, thời tiết. Với thời tiết mưa lạnh như hiện nay chắc chắn rau sẽ tăng giá. Điểm chung lại những mặt hàng đầu vị như giò nóng, gà ta, thủy hải sản tươi sẽ tăng mạnh từ 23 tháng Chạp đến 28 Tết.

Về sản phẩm may mặc, sẽ không có biến động bởi thông thường quần áo, giầy dép, hàng điện máy phục vụ mùa đông người dân mua từ trước tết 2-3 tháng.

Như ông nói ở trên bên cạnh nỗi lo về giá, người tiêu dùng đang lo lắng về chất lượng sản phẩm hàng hóa đặc biết là vấn đề an toàn thực phẩm?

Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú: Lo lắng người dân về an toàn thực phẩm, chất lượng hàng hóa hoàn toàn có cơ sở. Mua bán hàng hóa hiện nay rất phức tạp qua nhiều khâu dẫn đến giá thành đẩy lên, chất lượng hàng hóa khó kiểm soát.

Ví dụ quản lý lò giết mổ gia súc hiện nay tôi cho quản lý còn lỏng lẻo. Hà Nội có bao nhiêu lò mổ chui, lò mổ không phép. An toàn thực phẩm phải quản lý ngay từ nơi giết mổ đã không thể làm được thì càng khó để kiểm soát từ việc chăn nuôi, chăm bón.

Mặt khác là vấn đề chợ, 80% hàng hóa mua bán tiêu dùng hiện nay từ chợ như hiện nay chợ không ra chợ nhiều nơi dưới bùn đất sình lầy trên vẫn xẻ thịt bán. Chỉ lượng người tiêu dùng nhỏ có thu nhập cao với mua hàng ở siêu thị còn lại mua hàng ở chợ nếu không quản lý nguy cơ mất an toàn thực phẩm rất lớn.

Tóm lại vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn là nỗi lo dịp Tết Nguyên đán này.

Chỉ ra rất nhiều nổi cộm trong vấn đề thị trường hàng hóa dịp Tết, vậy theo ông ngay lúc này cơ quan chức năng cần làm gì?

Chuyên gia kinh tế Vũ Vinh Phú: Để giải bài toán hàng hóa dịp Tết trước hết cần chia ra từng vấn đề. Theo đó để giá sản phẩm hàng hóa không tăng đột biết phải để cung cầu gặp nhau, khơi thông nguồn hàng.

Có nghĩa làm cách nào đó để thị trường lớn như Hà Nội và TP HCM phải gặp nơi có nguồn cung lớn bằng cách các địa phương liên kết giữa sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Giảm bớt chi phí để hàng hóa dễ vào siêu thị, dễ vào cửa hàng, dễ vào chợ từ đó kéo giá hàng hóa giảm

Về an toàn thực phẩm phải quản chặt từ nơi sản xuất, phối hợp các tỉnh, phối hợp với chính quyền địa phương, không thể để hàng lên kệ mới đi kiểm tra.

Vấn đề nữa phải tạo sức mua bằng cách giới thiệu, quảng bá địa chỉ mua hàng tốt, chất lượng và giá thành cạnh tranh cho người tiêu dùng. Tăng cường thanh kiểm tra xử phạt nghiêm vi phạm về giá bán, về chất lượng hàng hóa.

Phải bằng nhiều biện pháp và có sự phối hợp từ chính quyền địa phương, ban ngành chức năng hóa ngày Tết ổn định, an toàn.

Vâng xin cảm ơn ông!