Philippines âm thầm 'xoay trục' lại Mỹ do Trung Quốc không giữ lời hứa?

09:00 23/11/2018

Bề ngoài Philippines được cho là đang xây dựng quan hệ “thời hoàng kim” với Trung Quốc, nhưng thực tế, nước này đã âm thầm quay lại với Mỹ do Bắc Kinh mãi không thực hiện lời hứa về các khoản đầu tư và cho vay. Có thể hiểu động cơ của Manila là tìm một đường lui cho mình nếu "cuộc tình" với Bắc Kinh thất bại.

philippines-da-lang-le-xoay-truc-lai-my-do-trung-quoc-khong-giu-loi-hua
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Philippines Duterte.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ngày 9/11 dẫn lời ông Richard Javad Heydarian – tiến sĩ khoa học chính trị tại đại học danh tiếng De La Salle ở Manila, kiêm cố vấn chính sách tại Hạ viện Philippines (2009-2015) cho rằng Philippines từ lâu đã “xoay trục” lại phía Mỹ.

Bề ngoài, Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đang theo đuổi "thời kỳ hoàng kim" trong quan hệ song phương với Trung Quốc với những lời ca ngợi “có cánh”. Ông Duterte thậm chí còn không ngượng ngùng khi bày tỏ “tình yêu” của mình với lãnh đạo Trung Quốc. Phát biểu tại Manila trước chuyến công du tới Trung Quốc hồi tháng 4/2018, ông Duterte nói: “Tôi cần Trung Quốc. Tôi yêu ông Tập Cận Bình”.

Ông nhiều lần hạ thấp, và thậm chí đe dọa sẽ cắt đứt mối quan hệ liên minh Philippines - Mỹ nhằm trấn an Bắc Kinh về tính bền vững của việc tái lập liên tục quan hệ giữa hai nước láng giềng.

Tuy nhiên, bên trong, Manila đã âm thầm khôi phục lại hợp tác an ninh với Washington, đồng minh hiệp ước duy nhất của nước này, thông qua các cuộc tập trận quân sự mở rộng và hợp tác quốc phòng sâu sắc hơn.

Cuối tháng 9/2018, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana đã tổ chức các cuộc đối thoại cấp cao với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis và Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo như một phần nỗ lực tăng cường liên minh, tăng cường khả năng tương tác quân sự và hỗ trợ lực lượng vũ trang Philippines trong quá trình hiện đại hóa. Philippines dự kiến sẽ là quốc gia được hưởng lợi lớn nhất trong gói 300 triệu USD tài trợ quân sự nước ngoài mà Washington mới công bố cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Một tuần sau đó, Đô đốc Philip Davidson, chỉ huy Bộ Tư lệnh Ấn Độ-Thái Bình Dương, đã đến thăm Philippines và gặp các quan chức quân sự cấp cao. Hai bên đồng ý nâng số lượng tập trận chung hàng năm từ 261 lên 281, tập trung nhiều hơn vào an ninh hàng hải. Năm nay cũng chứng kiến sự trở lại của các cuộc tập trận phòng thủ chung Philippines và Mỹ ở Biển Đông. Ngoài ra, số lượng quân Mỹ và Philippines tham gia các cuộc tập trận hàng năm mang tên Balikatan diễn ra đầu năm 2018 cũng tăng lên 60%. Những sự kiện trên đã nhấn mạnh sự phục hồi trong hợp tác quốc phòng giữa hai đồng minh.

Theo ông Heydarian, Philippines có nhiều động lực quay trở lại với Mỹ.

“Tình yêu” không được đáp lại của Manila

philippines-da-lang-le-xoay-truc-lai-my-do-trung-quoc-khong-giu-loi-hua
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Philippines Duterte.

Đằng sau những biểu hiện ngoại giao đẹp đẽ, Manila lo ngại về việc Trung Quốc tiếp tục quân sự hóa Biển Đông. Sự thất vọng của ông Duterte đã được thể hiện rõ ràng hồi tháng 8/2018. Khi đó, thay vì ngôn ngữ thân thiện thường thấy với Trung Quốc, ông kêu gọi Bắc Kinh kiềm chế hành vi của mình và ngừng quấy rối các nhiệm vụ giám sát của Philippines ở Biển Đông.

Duterte nhắc nhở Trung Quốc rằng quân đội Philippines "không cần bất kỳ sự cho phép nào” để đi qua các vùng biển quốc tế và rằng "quyền đi lại cần được bảo đảm" theo luật pháp quốc tế. Một tuần sau, ông cảnh báo Trung Quốc về việc một cuộc xung đột có thể xảy ra nếu Trung Quốc khai thác dầu trong vùng biển đang tranh chấp ở Biển Đông. Ông thậm chí nói rằng sẽ cử các lực lượng an ninh mang rựa ra chém Trung Quốc nếu nước này tiếp tục làm như vậy.

Lập trường mạnh mẽ bất thường trên của ông Duterte với Trung Quốc cũng đã từng được nhắc đến trong “ba đường giới hạn đỏ” mà chính phủ Philippines công bố tháng 5/2018. Khi đó, Manila cảnh báo rằng việc Trung Quốc cải tạo bãi cạn Scarborough, đơn phương khai thác các nguồn năng lượng, hoặc các hành động vũ lực chống lại quân đội Philippines ở Biển Đông có thể phá hoại mối quan hệ song phương đến mức không thể khôi phục được.

Bên cạnh đó, Philippines cũng thất vọng khi phải chờ đợi mỏi mòn Trung Quốc thực hiện lời hứa sẽ đầu tư hay cung cấp cho Manila những khoản vay khổng lồ.

Theo Sputnik, cách đây hai năm, Tổng thống Duterte rời Bắc Kinh mang theo lời hứa hẹn của Trung Quốc về khoản vay 24 tỷ USD và cam kết đầu tư cho việc đại tu cơ sở hạ tầng.

Vài tuần sau đó, ông nói rằng quan hệ Mỹ — Philippines chẳng khác nào mối quan hệ "chủ - tớ" và rằng Philippines sẽ có lợi hơn khi hợp tác với Trung Quốc.

Tuy nhiên, cho đến nay, chỉ có một phần nhỏ trong cam kết của Trung Quốc được thực hiện.

philippines-da-lang-le-xoay-truc-lai-my-do-trung-quoc-khong-giu-loi-hua
Philippines và Mỹ đang mở rộng các cuộc tập trận chung ở Biển Đông.

Chương trình cơ sở hạ tầng đặc trưng của ông Duterte là trọng tâm trong chiến lược kinh tế mà ông theo đuổi, bao gồm 75 dự án lớn, một nửa trong số đó mong chờ các khoản vay, trợ cấp hoặc đầu tư từ Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo các tài liệu của Chính phủ Philippines, đến nay mới chỉ có 3 dựa án, bao gồm 2 cây cầu và 1 công trình thủy lợi, trị giá 167 triệu USD (phần rất nhỏ trong số 24 tỷ USD mà Bắc Kinh cam kết) được thực hiện. Phần còn lại vẫn chờ chính phủ Trung Quốc phê duyệt tài chính hoặc chờ đề cử các nhà thầu.

Bộ trưởng Ngân sách của Philippines Benjamin Diokno cho rằng, hai năm là khoảng thời gian quá ngắn để Trung Quốc thực hiện lời hứa của mình. Tuy nhiên, ông vẫn hy vọng Bắc Kinh đẩy nhanh tiến độ thực hiện cam kết.

Trong chuyến thăm Philippines ngày 20 và 21/11 của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, hai bên đã ký kết 29 thỏa thuận, bao gồm bản ghi nhớ về việc hợp tác khai thác dầu khí. Tuy nhiên, theo Inquirer, đây không phải là thỏa thuận khai thác dầu khí chung, vốn được trông đợi nhất trong chuyến thăm lần này của ông Tập.

Liên quan đến thỏa thuận này, hồi tháng 10/2018, tờ Politics đưa tin, ông Zhao Jianhua, Đại sứ Trung Quốc tại Philippines, tuyên bố sẽ không cho Philippines vay tiền nếu ông Duterte không kí thỏa thuận chia sẻ tài nguyên ở Biển Đông.

Niềm tin của Manila với Washington ngày càng tăng

Theo ông Heydarian, mặc dù có lo ngại về nguy cơ bị ảnh hưởng do căng thẳng Trung - Mỹ đang gia tăng, nhưng những nước châu Á nhỏ như Philippines đang lặng lẽ chào đón lập trường mạnh mẽ của Mỹ đối với các hành động trái phép của Trung Quốc ở Biển Đông. Trong vài tháng qua, chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã ép Bắc Kinh trên cả mặt trận kinh tế và địa chính trị. Washington đã áp thuế nhập khẩu cao đối với 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, dọa tăng gấp đôi phạm vi trừng phạt trong những tháng tới, đồng thời đẩy mạnh tự do hàng hải và trên không tại Biển Đông.

Hạm đội Ấn Độ-Thái Bình Dương của Hải quân Mỹ được cho là đang xem xét một kế hoạch thực hiện cuộc tập trận tập trung cao độ với sự tham gia của nhiều tàu chiến, máy bay chiến đấu và binh sĩ trên khắp Biển Đông và Eo biển Đài Loan. Những cuộc tập trận quân sự lớn ở những vùng biển quanh Trung Quốc sẽ tạo thành cuộc phô diễn lực lượng lớn nhằm kiểm soát các hành động trái phép của Bắc Kinh ở Biển Đông.

Trong bài phát biểu ngày 4/10 tại Viện Hudson, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã nói rõ rằng lãnh đạo hiện tại ở Washington coi Trung Quốc là sức mạnh phải bị kiềm chế. Ông chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc về các hoạt động kinh tế, các chính sách thương mại thiếu công bằng hay các “bẫy nợ” mà Trung Quốc gây ra cho các nước nghèo và đặc biệt là hành động quân sự hóa các tranh chấp ở Biển Đông.

Tóm lại, những lo ngại kéo dài về sự xâm nhập của Trung Quốc vào các vùng biển đang tranh chấp ở Biển Đông, sự thất vọng về việc Bắc Kinh không thực hiện đúng cam kết về việc đầu tư cho Manilia, sự gia tăng niềm tin rằng Mỹ sẽ kiềm chế những tham vọng của Trung Quốc ở Biển Đông là những lý do khiến Philippines quay trở lại với Mỹ.

 

Chủ tịch Trung Quốc thăm Philippines lần đầu trong 13 năm

Philippines hy vọng trong chuyến công du hai ngày của ông Tập Cận Bình, Chủ tịch Trung Quốc đầu tiên thăm Manila trong 13 năm, hai bên sẽ ký được những thỏa thuận đầu tư cho các dự án cơ sở hạ tầng lớn.

 

'Siêu ong bắp cày' F/A-18 của Mỹ rơi xuống biển ở Philippines

“Siêu ong bắp cày” tiêm kích hạm F/A-18 của quân đội Mỹ đã bị rơi xuống vùng biển ở Philippines, Reuters dẫn thông báo của Hải quân Mỹ cho biết.

 

Tổng thống Philippines đề cập khả năng mắc ung thư

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ngày 4/10 cho biết ông vừa đến bệnh viện kiểm tra và khẳng định sẵn sàng công khai tình trạng sức khỏe bản thân.



Tin khác