11 vòng đàm phán kéo dài trong 5 tháng đã không đưa ra được một kết quả cụ thể nào. Đến cuối cùng, ông Trump đe dọa áp thuế 25% lên tổng 550 tỷ hàng hóa của Trung Quốc đang làm "giọt nước tràn ly", đẩy nguy cơ chiến tranh thương mại ngày càng khốc liệt hơn.

 5 tháng không kết quả

thue-quan-loi-the-hay-yeu-the-cua-ong-trump-tren-ban-dam-phan-thuong-mai
Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc bắt tay Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer hôm 10/5 tại Washington. 

Vòng đàm phán thứ 11 sau 5 tháng liên tiếp tổ chức các cuộc gặp gỡ thỏa thuận ở các cấp, ngày 10/5, Trung Quốc và Mỹ tuyên bố chưa thể đưa ra bất cứ tuyên bố chung nào về cuộc gặp giải quyết cuộc chiến thương mại giữa hai bên. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó ngay lập tức ra lệnh cho các cơ quan chính quyền khởi động quá trình tăng thuế trên hầu hết các mặt hàng nhập khẩu còn lại của Trung Quốc, với tổng giá trị ước tính khoảng 300 tỷ USD.

Đây là một động thái cứng rắn tiếp theo sau khi ông Trump hôm 10/5 tăng thuế từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hoá Trung Quốc.

Nếu không có gì thay đổi, từ đầu tuần mới chính quyền ông Donald Trump sẽ bắt đầu thực hiện quá trình tăng thuế với mọi hàng hoá Trung Quốc, thay vì chỉ khoảng một nửa số hàng hóa bị áp thuế cao như hiện nay.

Mức thuế mới đối với 300 tỷ USD hàng nhập còn lại của Trung Quốc có thể sẽ được thực hiện trong vài tháng tới sau khi chính quyền Mỹ thực hiện đầy đủ các thủ tục theo như quy định của nước Mỹ.

Những động thái tung đòn liên tục của chính quyền Mỹ được đưa ra trong bối cảnh, các đại diện đàm phán của Mỹ cáo buộc Trung Quốc đã nuốt lời, đảo ngược những điều khoản mà 2 bên đã thỏa thuận nháp trước đó. Nó cũng cho thấy ông Trump không có ý định nhượng bộ hay nới lỏng gọng kìm lên chính quyền Bắc Kinh. 

Điều gì khiến Mỹ cứng rắn?

ke-lam-qua-day-cang-thang-thuong-mai-leo-thang-my-hay-trung-quoc
Mối quan hệ Mỹ - Trung không thể tốt đẹp như những gì ông Trump đang cố nói trên Twitter của mình. 

Theo hãng tin Bloomberg, trong một cuộc trả lời phỏng vấn truyền thông nhà nước Trung Quốc sau khi kết thúc hai ngày đàm phán ở Washington hôm thứ Sáu, Phó thủ tướng Lưu Hạc, nhà đàm phán thương mại cấp cao nhất của nước này, đã đưa ra ba điệu kiện cụ thể.

Ông Lưu nói rằng để đạt một thỏa thuận thương mại, Mỹ phải dỡ bỏ hoàn toàn thuế quan bổ sung áp lên hàng hóa Trung Quốc; đặt ra mục tiêu cho việc Trung Quốc mua thêm hàng hóa Mỹ phù hợp với nhu cầu thực tế; và đảm bảo rằng nội dung của thỏa thuận là "cân bằng" để đảm bảo "phẩm giá" của cả hai dân tộc.

Những điều kiện mà ông Lưu Hạc đưa ra cho thấy còn nhiều việc phải làm trước khi hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể đạt một thỏa thuận thương mại. Trong khi đó, vào hôm thứ Sáu, chính quyền Tổng thống Donald Trump cho Trung Quốc thời gian 1 tháng để ký một thỏa thuận thương mại, nếu không sẽ bị áp thuế trừng phạt lên toàn bộ hàng hóa mà nước này xuất khẩu sang Mỹ.

Ông Lưu Hạc cho biết hai bên đã nhất trí tiếp tục đàm phán, phủ nhận ý kiến cho rằng đàm phán đã đổ vỡ.

Sau khi Mỹ tăng thuế quan trừng phạt từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc hôm thứ Sáu, Trung Quốc đã thề trả đũa. Tuy nhiên, đến hiện tại, Bắc Kinh vẫn chưa công bố các biện pháp đáp trả.

Bài trả lời phỏng vấn của Phó thủ tướng Trung Quốc hé lộ một số bất đồng mới trên bàn đàm phán. Mấy ngày qua, phía Mỹ cáo buộc Trung Quốc rút lại cam kết về điều chỉnh luật pháp trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ và các vấn đề khác. Trong khi đó, ông Lưu Hạc nói rằng phía Mỹ đòi Trung Quốc gia tăng cam kết mua thêm hàng hóa Mỹ so với con số đã nhất trí ban đầu.

Ông Lưu Hạc cho biết, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và ông Trump đã đạt đồng thuận ban đầu "về một con số" khi hai nhà lãnh đạo gặp tại Argentina hồi tháng 12 năm ngoái. "Đó là một vấn đề rất nghiêm túc và không thể dễ dàng thay đổi", ông Lưu Hạc nói.

Theo một bài bình luận được hãng thông tấn Tân Hoa Xã đăng tải, lượng hàng mà Trung Quốc mua thêm của Mỹ để cân bằng cán cân thương mại giữa hai nước phải "phù hợp với thực tế".

Trong khi Trung Quốc muốn dỡ toàn bộ thuế quan bổ sung mà hai nước đã áp lên hàng hóa của nhau từ năm ngoái như một điều kiện để đi đến thỏa thuận, Mỹ lại muốn duy trì một số thuế quan để làm cơ chế chủ chốt đảm bảo thỏa thuận được thực thi.

Trong một tuyên bố vào cuối ngày thứ Sáu, Văn phòng Đại diện thương mại Mỹ (USTR) nói rằng vào ngày thứ Hai tuần tới, Washington sẽ công bố chi tiết kế hoạch áp thuế quan lên thêm khoảng 300 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Động thái này sẽ khởi động cho việc thực thi lời đe dọa mà ông Trump đưa ra vào cuối tuần trước.

Theo đánh giá của Bloomberg, bài trả lời phỏng vấn của ông Lưu Hạc cho thấy Trung Quốc muốn một thỏa thuận thương mại Mỹ-Trung, nếu có, không bị nhìn nhận là làm suy yếu chủ quyền của Trung Quốc. Trong khi đó, nếu Trung Quốc đáp ứng đúng yêu cầu của Mỹ về điều chỉnh luật, thì nhu cầu này của Trung Quốc không thể đảm bảo.

Lợi thế của Trung Quốc

ke-lam-qua-day-cang-thang-thuong-mai-leo-thang-my-hay-trung-quoc
Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có thể đẩy cả thế giới vào một cuộc suy thoái kinh tế mới. 

Sở dĩ Trung Quốc lật kèo, thay đổi thỏa thuận được cho là bởi cán cân tương quan giữa Mỹ và Trung Quốc thay đổi gần đây. Ông Donald Trump không còn trong thế áp đảo sau khi chịu nhiều áp lực từ Hạ viện do Đảng Dân chủ chi phối và Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) không hưởng ứng lời kêu gọi cắt giảm lãi suất để hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của ông Trump.

Trong khi đó, Trung Quốc đã gặt hái được thêm nhiều niềm tin về sức mạnh của mình. Nền kinh tế Trung Quốc không suy sụp như dự báo sau những đòn thương mại ban đầu của Mỹ cũng như Bắc Kinh vẫn gồng được những bẩn ổn kinh tế nội tại bên trong. Chứng khoán tăng trưởng mạnh trở lại.

Chính quyền ông Tập Cận Bình còn được cho là đã thành công tại Diễn đàn hợp tác quốc tế Vành đai - con đường” (BRF) lần thứ 2 hồi cuối tháng 4 với việc các nước ký kết các thương vụ với tổng trị giá 64 tỷ USD.

Sáng kiến BRF được nhiều nước, trong đó có Mỹ, xem là công cụ nhằm thúc đẩy ảnh hưởng của Trung Quốc ra nước ngoài và khiến các quốc gia tham gia vướng phải các khoản nợ lớn thông qua các dự án không minh bạch. Cho đến nay, theo China Daily , có 125 quốc gia và 29 tổ chức đã ký hàng trăm thỏa thuận hợp tác.

Đáp trả các đòn thuế mới của Mỹ, Trung Quốc bày tỏ "vô cùng lấy làm tiếc" khi Mỹ tăng thuế đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc, đồng thời cho biết Bắc Kinh "sẽ có các biện pháp đáp trả cần thiết".

Cho tới thời điểm này, Bắc Kinh chưa công bố những biện pháp đáp trả là gì nhưng theo giới quan sát, nhưng vũ khí mà Trung Quốc có thể đưa ra là: tăng thuế lên 110 tỷ USD hàng hóa áp thuế trước đó; bán tháo trái phiếu của Mỹ, phá giá đồng NDT để giảm thiểu thiệt hại do thuế Mỹ gây ra; gây khó cho các doanh nghiệp tại Mỹ; tẩy chay hàng hóa Mỹ; tăng thuế nhằm ngừng nhập khẩu nông sản Mỹ,...

Hầu hết các biện pháp đều gây là tác dụng ngược mà Bắc Kinh không mong muốn. Trong năm 2015, Trung Quốc đã trải một thời gian khó khăn và chứng kiến dòng vốn nước ngoài tháo chạy sau khi Bắc Kinh phá giá đồng NDT. Việc bán tháo trái phiếu kho bạc Mỹ cũng không đơn giản, bởi nó chẳng khác nào tự đốt túi tiền của chính mình.

Lựa chọn khả dĩ nhất chính là đánh vào điểm yếu nhất của ông Donald Trump: túi tiền của người nông dân Mỹ. Đây chính là lực lượng đã đưa ông Trump vào Nhà Trắng và cũng là nhóm người chịu ảnh hưởng lớn nhất của cuộc chiến thương mại. Đây cũng là gót chân Achilles mà báo chí Mỹ vốn không ưa thích ông Trump gần đây xoáy sâu và tấn công vị tổng thống thứ 45 Hòa Kỳ.

Trước đó, Trung Quốc đã áp thuế 25% lên mặt hàng đậu tương Mỹ nhưng đã quay trở lại mua mặt hàng này như một hành động thể hiện thái độ thiện chí với Mỹ trong cuộc đàm phán kéo dài 5 tháng qua. Quyết định tấn công người nông dân Mỹ có được đưa ra hay không sẽ được biết trong tuần tới sau khi Bắc Kinh đánh giá lại những tác động tiêu cực của thuế mới lên thị trường tài chính nước này. Trong phiên cuối tuần trước, theo Reuters, TTCK Trung Quốc được cho là đã được giải cứu và tăng điểm mạnh, bất chấp động thái tăng thuế quan của Mỹ.

 

Thuế quan: Lợi thế hay yếu điểm của ông Trump?

Đàm phán thương mại Trung - Mỹ thất bại hôm thứ 6 (10/5) cho thấy rõ một điều: Có vẻ Tổng thống Donald Trump rất thích sử dụng chiêu bài tăng thuế quan lên hàng hóa để đem ra thỏa thuận trong các cuộc thỏa hiệp.

 

Trump quyết định tăng thuế với 300 tỷ USD hàng còn lại của Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định khởi động quá trình tăng thuế lên 25% đối với tất cả các hàng hóa Trung Quốc còn lại, trị giá 300 tỷ USD, sau khi đã tăng thuế với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc hôm 10/5.

Phan Tom / Sức Khỏe Cộng Đồng