Quang Lý là ai và tiểu sử ca sĩ Quang Lý. Quang Lý (1951-1/ 12 / 2016) là một trong những giọng ca được yêu thích nhất của dòng nhạc trữ tình Việt Nam từ sau 1975. Ông đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú do có nhiều đóng góp cho nền âm nhạc Việt Nam.

 Quang Lý là ai và tiểu sử ca sĩ Quang Lý

Quang Lý sinh ra trong một gia đình gốc Việt tại Thái Lan. Năm 9 tuổi, ông theo gia đình về Việt Nam định cư ở Hải Phòng. Ông lập gia đình năm 25 tuổi. Những ngày đầu trong sự nghiệp hoạt động nghệ thuật, Quang Lý công tác tại Đài Tiếng Nói Việt Nam, Đoàn ca múa nhạc Hải Phòng. Đầu những năm 70, ông tham gia vào Đoàn văn công Đài Phát Thanh Giải Phóng. Đến năm 1983, Quang Lý đưa gia đình vào Thành phố Hồ Chí Minh rồi làm việc tại đoàn ca múa nhạc Bông Sen cho đến bây giờ. Trong những năm qua, ông cũng làm công tác giảng dạy thanh nhạc tại Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh.

quang ly la ai va tieu su ca si quang ly 3

Quang Lý là ai và tiểu sử ca sĩ Quang Lý. Hơn 40 năm ca hát, Quang Lý vẫn trung thành với 1 phong cách trên sân khấu.

Hơn 40 năm ca hát, ông vẫn luôn dành tình cảm cho những chiến sĩ năm xưa ngoài mặt trận. Những bản tình ca ông hát dường như không có tuổi, dù đã nghe bao nhiêu lần, nhưng những khán giả say mê giọng hát của Quang Lý vẫn muốn ông cất lên những lời bài ca cũ bằng chất giọng trầm ấm, trữ tình.

Năm 2004, Nghệ sĩ ưu tú Quang Lý được mời có mặt trong Hội đồng Nghệ thuật xuyên suốt của chương trình Sao Mai Điểm Hẹn do Đài Truyền hình Việt Nam - VTV3 thực hiện. Bằng những lời góp ý chân tình, thẳng thắn, những nhận xét chuyên môn đúng đắn, ông đã phần nào góp công tìm ra những gương mặt thực tài mới cho nền âm nhạc Việt Nam.

quang ly la ai va tieu su ca si quang ly 1

Quang Lý là ai và tiểu sử ca sĩ Quang Lý. Ông là một trong những giọng ca được yêu thích nhất của dòng nhạc trữ tình Việt Nam

Năm 2006, Nghệ sĩ ưu tú Quang Lý phát hành album Vọng Âm Sóng. Khác với những album khác, thường lấy một ca khúc làm chủ đề album thì Nghệ sĩ ưu tú Quang Lý đã được nhà thơ Đỗ Trung Quân với vai trò là một người bạn đã tặng riêng cho ông đề tựa album với lời dẫn: "Sở hữu một giọng hát đẹp đến hiếm hoi, Nghệ sĩ ưu tú Quang Lý vẫn là một bảo đảm thuần nhã, trữ tình cho sự thể hiện những ca khúc danh tiếng của những tiếng sóng, của những dòng sông trôi qua album này".

Thơ tình cuối mùa Thu - Quang Lý

Những ngày đầu tháng 11/2009, Nghệ sĩ ưu tú Quang Lý đã cho ra mắt album mới của mình với tựa đề "Cung Trầm", đặc biệt trong album này có 8 bài hát do ông sáng tác, một bước ngoặt mới trên con đường nghệ thuật của ông.

Năm 2015, ở tuổi 64, NSƯT Quang Lý vẫn còn đứng vững trên sân khấu Đồ Rê Mí để song ca cùng ca sĩ nhí Hải Ngân để hỗ trợ và "truyền lửa" cho những thế hệ nghệ sĩ kế cận. Đây được coi là một trong những hình ảnh đẹp nhất của chương trình năm đó. Ngoài ra, ông còn nhiều năm tham gia các chương trình giải trí, âm nhạc như Hoán chuyển bất ngờ, Giai điệu tự hào, ...

Hồ trên núi - NSỨT Quang Lý, Hải Ngân. Doremi 2015 Tap 9

Quang Lý là ai và tiểu sử ca sĩ Quang Lý. Quang Lý hát bằng tiếng lòng chân thật

Từ tiếng hát nghêu ngao của một chàng trai rụt rè để trở thành một nghệ sĩ trước đông đảo công chúng. Từ ước mơ dào dạt được trở thành thuỷ thủ để rồi cất tiếng hát về biển. Từ những âu lo cơm áo gạo tiền để giờ đây mỉm cười thanh thản. Anh là NSƯT Quang Lý.

Từ ước mơ dào dạt được trở thành thủy thủ để  rồi anh cất tiếng hát về biển.

Mơ làm thuỷ thủ, Quang Lý hát hay nhưng suốt thời phổ thông lại quá nhút nhát. Chỉ biết mình có giọng hát ấm áp từ nhận xét vô tư của đám bạn. Như bao cậu học trò đất cảng, anh yêu biển và muốn được ra khơi nên nộp đơn thi vào trường Giao thông Vận tải. Nhưng Đài phát thanh Giải phóng đã mang cơ hội đến khi về Hải Phòng tuyển ca sĩ. Chàng trai 19 tuổi không biết đọc nốt nhạc đứng trước nhạc sĩ Hồ Bắc và Bùi Trần Tiến hát say mê. Hồn nhiên tới nỗi, khi họ tua băng nghe lại, anh thốt lên: "Ô sao hay thế!". Anh theo niềm hạnh phúc ấy về Hà Nội, học trường Nhạc với thày Trung Kiên, bắt đầu một hành trình mới.

Anh rất ít nhắc tới chuyện vất vả thuở trai trẻ, nhưng lại thủ thỉ nói không thể quên. Sau giải phóng, Quang Lý chọn con đường về quê, để được gần mẹ, để thi thoảng trở lại cảm xúc tuổi thơ. Từ Đài phát thanh Giải phóng, anh đầu quân cho đoàn ca múa Hải Phòng. Nhưng quãng thời gian sau đó không êm đềm như mong ước của chàng ca sĩ. Cuộc sống của anh bấp bênh song hành cùng gian khó, cơm không đủ ăn, con ốm, bố mẹ xoay trần bán từ cái quần, cái áo. Chỉ có âm nhạc mới bứt anh rời khỏi những lo toan vật chất thường ngày.

Có thể do bầu không khí đổi mới của đất nước đã lan toả. Có thể do danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú anh nhận năm 1993. Cũng có thể do quyết định đưa cả nhà vào TP HCM sinh sống... Thời gian cuối những năm 80, đầu 90 là giai đoạn phơi phới của Quang Lý ở đoàn Ca múa nhạc Bông Sen. Đây cũng là lúc anh thành công nhất, những tấm huy chương vàng trong các hội diễn liên tiếp bay về. Năm 1987-1988, tiếng hát Quang Lý toả đi toàn quốc với ca khúc Thuyền và biển.

Giọng anh dịu dàng khi nói tới vợ. Anh bảo, có lẽ chị mê anh vì tiếng hát và khuôn mặt dễ thương. Còn anh mê bởi chị ngày ấy xinh lắm, tính lại hiền lành, đôn hậu. Đáng quý nhất ở chị là biết hy sinh cho chồng, cho con, khi anh không phải là người gặp nhiều may mắn. Đó là điều anh cảm động nhất, để tình yêu mãi đọng lại, để mỗi khi đứng trước một cô gái đẹp, dẫu có chút xao lòng vẫn tự biết cách chấn chỉnh mình.

Anh nhận mình là người lãng mạn, mà làm sao giấu được với cặp mắt tròn mơ màng, lúc nào cũng như phảng phất buồn. Anh có nhiều cơ hội để phiêu lưu tình cảm, nhưng ngoài vợ, anh còn rất thương con. Mỉm cười anh khoe, hai đứa con đủ cả nếp tẻ đều thành đạt về kiến thức. Cậu con trai đã hoàn thành cao học tại Austrailia, đang công tác trong ngành Ngân hàng. Cô con út học chuyên ngành Quảng cáo cũng tại đất nước kanguru. Anh bùi ngùi, đi hát hơn 30 năm thực sự không kiếm được nhiều tiền, chỉ đủ cho con kiến thức để vào đời.

quang ly la ai va tieu su ca si quang ly 6

Anh cũng nhận mình là người lãng mạn. Mà sao dấu được với cặp mắt tròn mơ màng.

Nỗi nhớ luôn nằng nặng trong anh. Chỉ sống ở quê (Ý Yên, Nam Định) có 2 năm thôi, nhưng anh khó lòng rời xa những buổi gặt lúa, gánh rạ, chèo thuyền chở lúa về hợp tác xã. Càng nôn nao khi trở về tuổi thơ và thời trai trẻ với Hải Phòng, nơi anh lớn lên, lấy vợ, về rồi lại đi. Sống ở Sài Gòn lại mơ những ngày ngồi quán cóc, ăn cái kẹo lạc, nhâm nhi chén trà ở Hà Nội... Những chuyến trở về quá khứ giúp Quang Lý hát bằng tiếng lòng chân thật và cả sự đồng cảm của một người từng trải. 

Trở về dòng sông tuổi thơ - Quang Lý

Quang Lý là ai và tiểu sử ca sĩ Quang Lý. Hơn 40 ca hát, Quang Lý vẫn trung thành với phong cách nhẹ nhàng.

Hơn 40 năm ca hát, Nghệ sĩ Ưu tú Quang Lý trung thành với phong cách nhẹ nhàng. Anh chia sẻ quan điểm nghệ thuật và suy nghĩ về làng nhạc Việt Nam đương đại.

- Anh khá chọn lọc chương trình để tham gia, vì sao vừa qua anh góp mặt trong chuỗi âm nhạc "Nhớ Trịnh Công Sơn - Nối vòng tay lớn" ở TP HCM, Hà Nội và Huế?

quang ly la ai va tieu su ca si quang ly 5

Quang Lý là ai và tiểu sử ca sĩ Quang Lý. Khi Quang Lý tham gia Đồ rê mí 2014 

Những năm 1980, khi vào Sài Gòn định cư, tôi nghe nhạc Trịnh Công Sơn rất nhiều. Các ca sĩ, trong đó có Khánh Ly thể hiện dòng nhạc của ông quá tuyệt vời, theo lối hát bản năng mà chúng tôi thường gọi là hát bạch thanh. Tôi nghe nhạc Trịnh qua những giọng ca đó, rồi dần dần mê và yêu lúc nào không biết. Nhưng để đứng trên sân khấu hát thì quả thật, thời đó, tôi chưa dám tin mình làm được. Tôi được đào tạo theo lối hát khuôn khổ của dòng nhạc cổ điển và cảm thấy khá khó khăn khi phá vỡ những khuôn khổ đó.

Chỉ mới đến gần đây, khi ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh và nhạc sĩ Trần Mạnh Tuấn ngỏ lời mời tham gia chương trình kỷ niệm 14 năm ngày giỗ của ông, tôi xem dịp này là cơ hội tốt để làm mới mình. Cũng như khi tôi đến với nhạc của Phú Quang, Phan Huỳnh Điểu, Huy Du, Nguyễn Văn Tý, Đỗ Nhuận, Hoàng Hiệp... việc tiếp cận thêm một nhạc sĩ tài hoa làm sống lại trong tôi nhiều cảm xúc tươi mới của thời trẻ. Tôi thấy mình gần gũi, thân quen với chất nhạc Trịnh trữ tình, sâu lắng, rất đời và tinh tế.

- Đến với nhạc Trịnh khi tuổi không còn trẻ, anh gặp áp lực gì?

Tôi chỉ mới tập hát nhạc Trịnh vài tháng nay. Tập hát theo đúng nghĩa đen chứ không phải cứ muốn hát là hát. Tôi gạt bỏ mọi suy nghĩ rằng mình đã có bề dày kinh nghiệm với sân khấu để cho cảm xúc được tươi mới. Tôi để ý xem các ca sĩ khác thể hiện dòng nhạc của ông như thế nào, từ đó, tự mình chiêm nghiệm cách hát cho riêng mình mà vẫn giữ được chất nhạc Trịnh.

Tôi và nhạc sĩ Trần Mạnh Tuấn chọn bài khá cẩn thận để tôi thể hiện trong đêm nhạc. Chúng tôi chọn bài Em đi bỏ lại con đường - mang giai điệu rất đẹp, nền nã và rất Việt Nam. Tôi hát theo phong cách giản dị, mộc mạc và sâu lắng như chính ca từ, giai điệu của ca khúc. Với nhạc Trịnh, nếu cường điệu hóa hay thêm mắm thêm muối vào thì hỏng ngay lập tức.

Ở tuổi hơn 60 như tôi, tập hát một bài hát mới là cả một vấn đề, vì sức khỏe không còn như xưa, lại hay quên. Nhạc Trịnh, chỉ cần sai một từ là khán giả cũng khó chấp nhận. Vì thế tôi phải cố gắng nhập tâm và tập cho nhuần nhuyễn. Khi lên sân khấu hát, tôi run và hồi hộp lắm. Mà cũng chính nhờ run và hồi hộp mình có cảm xúc hát hay hơn, chứ cứ bình thường ra đứng hát thì không có gì để nói. May là khán giả đã giúp tôi tự tin. Những tràng pháo tay của họ khiến tôi rất hạnh phúc và khuyến khích tôi tiếp tục đến với nhạc Trịnh sau này.

- Anh  nghĩ gì về chuỗi chương trình kỷ niệm ngày mất nhạc sĩ Trịnh Công Sơn vừa tham gia?

Em đi bỏ lại con đường - Quang Lý - Đêm nhạc 14 năm nhớ Trịnh Công Sơn 2015

Âm nhạc Trịnh Công Sơn gắn với chất cộng đồng khá cao. Nhất là chương trình năm nay càng ý nghĩa hơn khi nhằm mục đích gây quỹ giúp trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Tôi thích hình thức tổ chức âm nhạc gắn với cộng đồng, phục vụ số đông khán giả mà không chỉ nhằm vào mục đích thương mại. Tôi được lưu diễn nhiều nơi trên thế giới và quan sát thấy nhiều nước châu Âu, châu Á chú trọng phát triển festival âm nhạc phục vụ khán giả đại chúng, đưa nhiều loại hình nghệ thuật, âm nhạc trong nhà hát ra gần với mọi người hơn. Điều này giúp xóa khoảng cách giữa nghệ thuật và người xem. Ở những chương trình như thế, khoảng cách giàu nghèo giữa con người với nhau cũng được xóa mờ, tạo nên một hình thức thưởng thức nghệ thuật khá văn minh.

Làng nhạc trong nước của chúng ta hiện nay hình như còn thiếu những chương trình được đầu tư cao về nghệ thuật và mang tính chất cộng đồng. Ngày xưa, thời đói khổ, chúng ta vẫn làm được điều đó. Tôi nhớ thời trước, tôi và anh Trần Tiến từng thực hiện những buổi du ca, hát cho thanh niên, công nhân ở các nông trường, hát cho sinh viên xa quê. Chỉ với chiếc đàn guitar thùng, cái loa sắt, nhưng tính nghệ thuật và cảm xúc của mỗi buổi diễn vẫn được đảm bảo.

- So với thế hệ của anh, sự phát triển của làng nhạc hiện nay đã khác. Ca sĩ đến với nghề và khán giả bằng nhiều hình thức khác nhau. Anh nhìn nhận thế nào?

Sự phát triển nào cũng đòi hỏi nét đa dạng, phong phú. Tuy nhiên, với riêng tôi, tôi không thích dùng chiêu trò để được chú ý. Tôi quan niệm, một ca sĩ thực thụ phải cất cánh từ chính tài năng và sự chịu khó học hỏi, trau dồi nghề nghiệp. Dù thể hiện dòng nhạc nào thì cốt lõi của người ca sĩ vẫn là giọng hát phải trong sáng, hát từ trái tim và tâm hồn. Đâu phải khi hát rock, hát opera hay pop là cứ gào rú, khàn, khào và là gây ấn tượng. Có ca sĩ hát cứ hùng hục, hát như đang dọa dẫm người khác mà lầm tưởng đó là phơi bày nội lực.

Tôi nhớ trước đây, có lần được thưởng thức nhạc sĩ Đỗ Nhuận trình diễn đánh cùng lúc hơn mười chiếc trống con của Việt Nam. Màn trình diễn gây cho tôi ấn tượng rất mạnh. Rõ ràng, các cụ ngày xưa tinh tế lắm, dù biểu diễn gì, các cụ vẫn chú trọng đến chất sâu sắc bên trong. Tôi nhớ bố tôi hát ca trù, ả đào rất hay. Mỗi nét nhấn nhá đều được cụ thể hiện một cách thanh thản mà khiến người nghe như tôi nhớ hoài. Còn bây giờ, có khi, người ta hát bỗ bã và dễ dãi hơn.

Nhưng nói thế không có nghĩa là làng nhạc trong nước thiếu những tài năng. Gần đây, tôi chú ý đến giọng hát của Kiều Anh - một cô bé biết kết hợp giữa làn điệu ca trù, ả đào đưa vào nhạc pop, nhạc đương đại. Tôi có xem tiết mục cô bé này trình diễn trên sân khấu The Voice vừa qua và rất thích. Nghe hát một lần và cứ muốn nghe tiếp. Nhiều ca sĩ trẻ cũng đang nhận ra rằng, nếu họ học hành bài bản và biết tiếp thu những giá trị tinh hoa trong kho tàng âm nhạc dân tộc, họ sẽ có nhiều cơ hội để thăng hoa và sáng tạo hơn.

quang ly la ai va tieu su ca si quang ly 7

Hoàng Yến Chibi và NSƯT Quang Lý

quang ly la ai va tieu su ca si quang ly 9

Hình ảnh cuối cùng của Quang Lý tại buổi họp báo 22-11.