Status hay ngày 17/3: Có nên ghi số CMT vào đơn thuốc?

"Xã hội giống như một bức tranh, để hiểu nó chỉ cần nhìn vào cách người dân trong xã hội đó thưởng thức cà phê, uống rượu, và sử dụng thuốc chữa bệnh" - đó là một trong những nhận định của bác sĩ - Facebooker Trần Văn Phúc trong bài viết Có nên ghi số CMT vào đơn thuốc mà Status hay ngày 17/3 chia sẻ cùng bạn đọc dưới đây.

CÓ NÊN GHI SỐ CHỨNG MINH THƯ VÀO ĐƠN THUỐC?=============================================

“Đối với trẻ dưới 72 tháng tuổi thì phải ghi số tháng tuổi, ghi tên và số chứng minh nhân dân hoặc sổ căn cước công dân của bố hoặc mẹ hoặc người giám hộ của trẻ.”

Đó là quy định mới và “lạ” tại Thông tư Số 52/2017/TT-BYT.

Ngay sau khi TT-52 được công bố chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2018, tôi đã tìm đọc những ý kiến trên báo chí và mạng xã hội, đồng thời trực tiếp “phỏng vấn” một số người. Kết quả chỉ có 2 bác sĩ ủng hộ; còn lại tất cả bác sĩ, dược sĩ và người dân mà tôi biết, họ đều gay gắt phản đối.

Tôi hiểu và thực sự thông cảm với tình trạng khó khăn của các đồng nghiệp, khi hàng ngày mỗi bác sĩ phải kê đến cả trăm đơn thuốc. Việc ghi thêm số CMT vào cái đơn ấy, đó là một thủ tục hành chính đòi hỏi phải tăng thêm thời gian làm việc, trong khi ngành y đã quá tải sức lao động, nhân viên y tế lại không muốn phải làm công việc giám sát giống như công an.

Tuy nhiên, nếu chỉ thêm vài động tác khi kê đơn và bán thuốc, nhưng lại có thể giúp được cho công tác quản lí dược nhằm siết chặt tình trạng bán thuốc vô tổ chức, thì đó là việc rất đáng để chúng ta suy nghĩ.

Tại sao phải ghi số CMND vào đơn thuốc?

Xã hội giống như một bức tranh, để hiểu nó chỉ cần nhìn vào cách người dân trong xã hội đó thưởng thức cà phê, uống rượu, và sử dụng thuốc chữa bệnh.

Người Việt có thói quen, từ thứ 2 đến thứ 6 là uống rượu say sưa, bất kể các bữa sáng, trưa, chiều, tối. Và như thế, họ sẽ không đủ tỉnh táo mà quên đi trách nhiệm công dân là đang sống, lao động và cống hiến.

Ngược lại, từ thứ 7 đến chủ nhật là thời gian nghỉ ngơi thư giãn, thì người ta lại nhâm nhi cà phê để lấy sự tỉnh táo ngồi tán gẫu, lướt Facbook bàn đủ thứ chuyện chính trị xã hội với rất nhiều sự bức xúc.

Thị trường thuốc tân dược, luôn có sẵn ở chợ quê cũng như trên đường phố, dễ hơn cả mua mớ rau, vì người bán có lợi nhuận cao và người mua không cần đơn của bác sĩ.

Bác sĩ Trần Văn Phúc hiện công tác tại khoa Chẩn đoán hình ảnh, bệnh viện Xanh Pôn. Trên trang Facebook cá nhân của mình, bác sĩ Phúc thường chia sẻ các bài viết, các quan điểm về nhiều vấn đề trong ngành Y và đời sống, với một lối viết mạch lạc, giản dị, nhẹ nhàng nhưng không kém phần thấm thía. 

Xã hội đang tồn tại những thói quen ngược sinh lí.

Y tế nếu nếu muốn thay đổi bằng cách lấy người bệnh làm trung tâm, thì các phương pháp điều trị và các liệu pháp không dùng thuốc để đạt được hiệu quả tốt, đòi hỏi phải có sự kê đơn và hướng dẫn của những bác sĩ được đào tạo bài bản.

Để có được sự thay đổi ấy, thì công tác quản lí dược cần thiết phải chấn chỉnh, nó phải được thể chế hóa bằng những quy định pháp lí cụ thể.

Những giải pháp như lắp camera theo dõi tại các hiệu thuốc, hay ghi số CMT vào đơn thuốc, sẽ chỉ là 2 trong số rất nhiều những công việc cần thiết phải làm, mà BYT vừa đưa ra quy định bắt buộc từ đầu năm 2018.

Số CMT cũng giống như số ID bệnh nhân ở các nước phát triển, họ đã áp dụng trước chúng ta đến gần 30 năm qua. Mỹ là nước đầu tiên sử dụng số ID bắt buộc bác sĩ phải ghi trên mỗi đơn thuôc, dược sĩ bán thuốc phải có nhiệm vụ kiểm soát số ID hết sức chặt chẽ.

Một số bang ở Mỹ còn quy định, dược sĩ khi bán thuốc trên đường phố phải chụp ảnh bệnh nhân, so ảnh chụp với ảnh trên thẻ căn cước, rồi so số ID trên thẻ căn cước với số ID có trong đơn; tất cả đều trùng khớp thì mới được giao thuốc cho người mua.

Làm như vậy, nước Mỹ kiểm soát được tình trạng tuồn thuốc tân dược ra ngoài chợ đen. Nếu không kiểm soát số ID chặt chẽ, nghĩa là không nhập dữ liệu lên hệ thống quản lí dược, thì một đơn thuốc có thể mang đi mua ở nhiều hiệu.

Còn có một cách khác nữa để tuồn thuốc ra ngoài chợ đen, đó là khai tên và địa chỉ giả. Số ID không cho phép kẻ gian lận làm điều đó.

Hãy thử tưởng tượng như ở ta, một người muốn tự tử, họ chỉ cần đi khám bác sĩ với lí do mất ngủ triền miên. Rồi họ cầm cái đơn bác sĩ kê 10 viên thuốc ngủ đi mua ở 10 hiệu khác nhau, hoặc đi khám 10 bác sĩ với 10 cái tên thay đổi, thế là họ đủ cả bát thuốc để thực hiện điều họ muốn.

Tiếp theo, là số ID trong đơn giúp cho cơ quan chức năng kiểm soát việc kê đơn không bị lạm dụng thuốc. Nên nhớ, ID là con số để tìm ra một con người cụ thể. Giả sử cơ quan chức năng phát hiện thấy đơn thuốc kê vài loại kháng sinh không hợp lí, muốn xử lí bắt buộc phải tìm cả bác sĩ kê đơn lẫn người bệnh đã sử dụng thuốc điều trị.

Tại sao lại lựa chọn trẻ dưới 72 tháng tuổi để ghi số CMT?

Tôi không rõ lí do mà Bộ Y tế đưa ra để giải thích tại sao lại chỉ có trẻ dưới 72 tháng tuổi, mà không áp dụng cho những đối tượng còn lại?

Nhưng ở nước Mỹ, quản lí thuốc được phân loại với 3 đối tượng: trẻ em giai đoạn đầu, lứa tuổi học đường, và người trưởng thành.

Khi trẻ đăng kí học ở một trường phổ thông, nhà trường sẽ yêu câu kê khai số ID của cả bố lẫn mẹ, kèm theo một số ID khác của người có thể bảo trợ cho học sinh đó khi đi khám chữa bệnh.

Luật pháp Mỹ quy định, bố mẹ từ chối cho con uống thuốc theo đơn của bác sĩ, thì họ sẽ phải đối mặt với việc tước quyền nuôi con, nghĩa là đứa trẻ sẽ bị đưa vào các trung tâm bảo trợ xã hội. Nghiêm trọng hơn, hành vi từ chối cho con uống thuốc có thể bị phạt tù, vì gây nguy hiểm đến sự an toàn của trẻ em.

Ở ta, việc cho con đi khám rồi bỏ thuốc hoặc mua một ít về dùng là thường xuyên. Đó là chưa kể đến trường hợp lần sau ốm với những triệu chứng giống như vậy, bố mẹ sẵn sàng cầm đơn thuốc cũ ra mua lại về dùng.

Ghi số ID lên đơn thuốc, đó là việc làm rất cần thiết ở các nước văn minh. Nhưng ở ta, do nhiều những thói quen ngược sinh lí, cùng với chế tài xử phạt nhà thuốc chưa đến nơi đến chốn, nên việc ghi số CMT lên đơn thuốc thực sự trở thành gánh nặng cho bác sĩ, là nỗi phiền hà cho người bệnh.

=============