Status hay ngày 19/3: Thế là lại phải giải cứu

Status hay ngày 19/3 xin trích đăng bình luận của facebooker Bùi Chọn Lọc về câu chuyện giải cứu củ cải. Giải cứu các sản phẩm nông nghiệp cho nông dân trong những năm gần đây luôn là đề tài nhức nhối bởi dù rất nhiều lần nông dân chịu thiệt hại do không đi đúng hướng thị trường, gây ra tình trạng nguồn cung cao hơn rất nhiều so với nhu cầu thực tế, buộc phải kêu cứu tới tất cả mọi người. Ban biên tập giới thiệu một quan điểm đáng đọc của hot facebook Bùi Chọn Lọc về vấn đề này.

Giải cứu lại một lần nữa là từ khoá hot sau hai phi vụ cứu dưa hấu và lợn. Lần này là củ cải.

Không giống vụ cứu lợn mang nhiều màu sắc của những bàn tay lông lá, củ cải và dưa hấu đơn thuần là khủng hoảng thừa. Thừa so với nhu cầu của nhóm khách hàng truyền thống của họ chứ không phải thừa so với tất cả người dân Việt Nam hay những khách hàng đến từ những quốc gia khác.

Thế là giải cứu.

Củ cải, may thay, chỉ được trồng ở quy mô nhỏ hơn tại xã Tráng Việt, Mê Linh, Vĩnh Phúc. Cũng may mắn thay, chính những người trí thức địa phương như Đàm Văn Sơn đã đứng ra tìm cách tiêu thụ qua các kênh phi truyền thống: mạng xã hội. Từ mạng xã hội, thông tin ấy đã đến được hãng truyền thông quyền lực nhất Việt Nam: VTV.

Sáng nay, anh Sơn đã lên Cà phê sáng của VTV kèm theo một xe tải củ cải bán cho chính nhân viên trong đài. Hi vọng sau chương trình, xã Tráng Việt sẽ tiêu thụ được ba ngàn tấn còn lại sau gần 30 tấn đã được giải cứu. Muốn vậy, nhẽ phải có giải pháp chứ không chỉ đơn thuần là kêu gọi người dân ủng hộ trong khi họ cũng không biết mua ở đâu.

Tôi, tối qua nhận được thông tin từ một đồng chí anh đã gọi điện cho chị Hải, người nhà đài, đặt mua 1 tạ cho mình và hai gái. Thật ra lại thành phiền bởi chị đã chốt đặt hàng với giai Sơn. Cuối cùng thì vẫn thêm được 1 tạ. Giờ thì qua cơn phấn khích lại phải nghĩ cách xử lý khi mua không xuất phát từ nhu cầu mà xuất phát từ sự trợ giúp.

Qua đi giải pháp tình thế, mà đáng tiếc là hiện tại vẫn chưa có, nhìn nhận lại sâu hơn, rõ ràng chúng ta đang thiếu quy hoạch chiến lược cho nông nghiệp. Chính phủ sau khi cởi trói cho nông dân khỏi mô hình hợp tác xã kiểu cũ để giải cứu cả nước khỏi chết đói đã chưa có giải pháp để đưa nông nghiệp thành ngành sản xuất hàng hoá. Bộ trưởng nông nghiệp, một siêu bộ, chỉ được nhắc đến khi có thiên tai. Nổi bật nhất là đội cối Tàu, khoác áo mưa đi hô hào chống bão lụt. Nhiệm vụ ấy nhẽ phải do một bộ có tên Tình trạng khẩn cấp lo.

Đàm Văn Sơn là phó giám đốc công ty rau sạch trồng theo tiêu chuẩn Viet Gap của xã Tráng Việt. Tôi vừa thấy anh bảo công ty anh vụ này không trồng cải. Anh kêu gọi để giúp đỡ bà con quê anh. Những người quản trị, họ sẽ nhạy cảm hơn với nhu cầu của thị trường, biết ra những quyết định sáng suốt hơn một người nông dân thuần tuý. Họ cũng sẽ biết phải làm gì để xử lý hàng ế thay vì ngồi khóc trên bờ ruộng.

Tuy nhiên, công ty không phải là cách chơi phù hợp với nông dân vốn chỉ có đất và sức lao động chân tay. Tôi tin rằng mô hình hợp tác xã kiểu mới sẽ là giải pháp. Nông dân sẽ góp đất để tập trung sản xuất. Lợi nhuận sẽ chia theo đầu người. Nông dân sẽ trở thành công nhân nông nghiệp. Những người có năng lực sẽ được bầu vào ban quản trị, ban kiểm sát. Khi ấy, các hợp tác xã sẽ có lượng đất tích luỹ đủ lớn để quyết định hướng sản xuất và có sự chuyên nghiệp để xử lý câu chuyện về vốn, giống, kĩ thuật, quản lý chất lượng, marketing, bán hàng.

Các hợp tác xã có thể giảm thiểu rủi ro và đảm bảo quyền lợi cho các xã viên khi một phần đất đai bị thu hồi cho các dự án của Chính quyền hay đấu tranh bảo vệ lợi ích trước các dự án của các doanh nghiệp khác.

Thay vì dồn điền đổi thửa để tiếp tục sản xuất manh mún, chính phủ nên cổ vũ cho mô hình sản xuất lớn. Các HTX phải tự chịu trách nhiệm cho mô hình sản xuất kinh doanh của mình thay vì dồn trách nhiệm ấy cho xã hội. Chúng ta phải tự giải cứu mình khỏi mô hình bán hàng bằng tình thương.

Trở lại củ cải, tôi nghĩ cần có giải pháp chế biến tức thời. Nếu không phải từ các doanh nghiệp khác thì xã Tráng Việt phải tìm cách xử lý. Việc đưa ra thị trường bếp ăn gia đình ba ngàn tấn củ cải tươi là rất kém khả thi. Mứt, ca la thầu, muối chua, sấy khô hay làm gì thì làm. Tôi sẵn sàng tư vấn hoàn thiện sản phẩm và tìm đầu ra theo cách thức thị trường. Miễn là các bạn phải có trách nhiệm với mình thay vì khóc.