Status hay ngày 30/3: Bác sĩ chết để nhân loại được sống

Những ngày cuối tháng ba 15 năm về trước, cả thế giới bàng hoàng trước đại dịch SARS. Bác sĩ Carlo Urbani giai đoạn đó đang công tác tại Việt Nam, là chuyên gia tư vấn cho WHO về kiểm soát bệnh do ký sinh trùng ở khu vực Tây Thái Bình Dương, kỳ hạn công tác 3 năm.

Vào ngày 28 /2/2003, bác sĩ Carlo Urbani được mời tới Bệnh viện Việt Pháp (Hà Nội) để theo dõi bệnh của Johny Chen, doanh nhân người Mỹ đã bị ốm và được các bác sĩ chẩn đoán là bị bệnh cúm nặng. Ông nhận thấy Johny Chen không phải bị cúm mà có thể là một căn bệnh mới rất dễ lây nhiễm. Ông đã thông báo tới WHO, từ đó bắt đầu một chiến dịch phản ứng hữu hiệu nhất trong lịch sử trong việc phòng chống bệnh dịch nghiêm trọng. Ông cũng đã thuyết phục Bộ Y tế Việt Nam cho cách ly và theo dõi khách du lịch, do đó làm chậm sự lây lan của căn bệnh này.

Vào ngày 11/3/2003, trong chuyến bay từ Hà Nội đi Bangkok để đến dự một cuộc hội nghị về bệnh do ký sinh trùng ở trẻ em mà ông sẽ là chủ tọa, Carlo Urbani bị sốt và ông nhận ra rằng mình cũng đã bị nhiễm bệnh do thường xuyên theo dõi, chăm sóc bệnh nhân trước đó. Khi máy bay hạ cánh, ông được đưa tới bệnh viện và được cách ly để điều trị. Trong 18 ngày điều trị ông chỉ tỉnh táo một lần, và ông đã đề nghị các bác sĩ cắt lá phổi của mình làm tiêu bản nghiên cứu. Ông qua đời vào 11h45' sáng ngày 29/3/2003.

Sau khi ông mất 2 tuần, một loại virus chủng corona (sau được đặt tên là virus SARS) đã được nhận diện là nguyên nhân gây bệnh và đại dịch SARS được khống chế.

BÁC SĨ CHẾT ĐỂ NHÂN LOẠI ĐƯỢC SỐNG

=======================================

Đức Chúa Giêsu dạy môn đệ: "Không ai có tình thương lớn hơn tình thương của người hy sinh mạng sống của mình cho bạn hữu". Bác sĩ Carlo Urbani chính là người như thế. Cuộc đời, sự nghiệp và lẽ sống của bác sĩ Carlo là bằng chứng tuyệt vời nhất cho lời dạy của Đức Chúa Giêsu. Trong những ngày cuối cùng của cuộc đời, bác sĩ Carlo Urbani đã đến Việt Nam.

Tại Bệnh viện Việt Pháp, bác sĩ đã dành hết tâm sức, trí tuệ, cùng với sự can đảm để đẩy lùi căn bệnh SARS đang đe dọa sự sống toàn cầu. Ngày 29 tháng 3 năm 2003, bác sĩ Carlo trút hơi thở cuối cùng…

-------------------------

Tổng Thư ký LHQ Kofi Annan viết: "Carlo ra đi trong niềm tiếc thương vô hạn của đại gia đình LHQ. Ông đã dành trọn đời mình cho sự nghiệp bảo vệ sức khoẻ, cứu sống người bệnh.Carlo là người đã có công trong việc phát hiện sớm dịch SARS. Trớ trêu thay, khi Carlo đang nỗ lực giành giật từng bệnh nhân khỏi lưỡi hái tử thần thì chính căn bệnh quái ác ấy đã cướp đi mạng sống của ông...".

Tiến sĩ Võ Văn Bản, Phó Tổng Giám đốc Bệnh viện Việt Pháp nghẹn ngào kể: "Suốt thời gian Carlo đến trợ giúp bệnh viện chúng tôi, anh ấy không rời bệnh nhân nửa bước, anh ấy cười nói để bệnh nhân quên đi nỗi sợ. Chính nhờ điều này, bệnh viện chúng tôi như được tiếp thêm ngọn lửa ấm áp".

Tổng thống Ý Azeglio Ciampi nói: "Bác sĩ Carlo Urbani để lại cho chúng ta những giáo huấn quý báu làm lay động lương tâm của tất cả mọi người. Vượt qua biên giới của các nền văn minh, trong thinh lặng, bác sĩ đã xả thân hành động với trọn lòng quảng đại hầu mong giúp đỡ các dân tộc nghèo khổ nhất. Bác sĩ đã săn sóc tha nhân đến quên mình, mặc dù ông luôn yêu thích và khát khao sự sống".

CARLO URBANI ĐÃ QUÊN ĐI MẠNG SỐNG CỦA MÌNH

============================================

Cũng như mọi trí thức khác, bác sĩ Carlo là người yêu cái đẹp, ông dành tình cảm đặc biệt cho âm nhạc, ông yêu thích hầu hết các bộ môn nghệ thuật. Nhưng trong sâu thẳm trái tim, bác sĩ Carlo còn có một tình yêu vĩ đại khác: đó là tình yêu thương vô bờ bến dành cho con người.

Bác sĩ Carlo muốn giúp đỡ thật nhiều trẻ em, giúp đỡ những người nghèo khổ, giúp những số phận bị lãng quên, giúp những con người bị bỏ rơi. Tuổi trẻ của bác sĩ Carlo gắn với các công việc từ thiện, nhất là những người bị tật nguyền. Khi trở thành bác sĩ, những kì nghỉ hè thay vì đi du lịch hưởng thụ, Carlo tranh thủ khoác ba lô đầy thuốc đến châu Phi.

Ông nhận thấy, ở những quốc gia nghèo đói như châu Phi, nguyên nhân tử vong chính lại đến từ những căn bệnh hoàn toàn có thể chữa khỏi một cách đơn giản. Ông thất vọng mỗi khi chứng kiến bệnh nhân không phải chết vì bệnh lạ, mà chết vì những căn bệnh thông thường như tiêu chảy cấp hay viêm phổi, bởi không ai chịu mang thuốc đến cho người bệnh. Sau bao ngày trăn trở, Carlo quyết định dời bệnh viện để trở thành chuyên gia của Tổ chức Y tế Thế giới. Bạn bè coi việc Carlo gia nhập bác sĩ WHO giống như việc ông từ bỏ cuộc sống giàu sang để quay lại thế giới của người nghèo.

Trong thời gian ở Việt Nam, bác sĩ Carlo tập trung nghiên cứu và điều trị bệnh giun đũa, một căn bệnh trở thành nỗi ám ảnh với ông. Carlo luôn băn khoăn tự hỏi: chỉ cần vài nghìn tiền thuốc, mỗi năm uống 2 lần là tất cả trẻ em đều hết bệnh giun, cơ thể không bị hao mòn, vậy mà tại sao rất ít người chịu làm?

Một đồng nghiệp của Carlo, bác sĩ Palmer nhận xét: "Giun đũa không có gì hấp dẫn, nhưng hầu hết trẻ em xứ nhiệt đới đều mắc, còn bác sĩ Carlo là kẻ chống giun đũa quá khích". 

Ở Hà Nội, bác sĩ Carlo tự đi xe máy. Thỉnh thoảng ông đưa vợ con về các làng quê, sống cùng những người nông dân chân lấm tay bùn. Dù đi đến đâu, Carlo cũng mang theo những bản nhạc, nhà ai có đàn, ông lại mượn để chơi những bản nhạc ông thích như nhạc của J.S Bach…Carlo muốn chuyển đến tất cả mọi người một thông điệp cuộc sống, đó là “tình yêu và niềm tin”. Với Carlo: "tình yêu và niềm tin là vô hạn, xung quanh chúng ta có rất nhiều người tốt, nhưng chúng ta chỉ nhìn thấy số ít người làm điều tốt". Bởi vậy mà Carlo muốn cống hiến hết các giá trị của con người, cho dù ông có phải hi sinh đến tính mạng, để thắp lên ngọn lửa “tình yêu và niềm tin”.

Tổng thống Azeglio Ciampi nói: "Ngành Y tế Thế giới có bổn phận ghi nhớ một vị bác sĩ anh hùng, một công dân can đảm, một người cha gia đình, một người chồng gương mẫu đã bị cướp đi bởi một căn bệnh kinh khủng do chính ông đang lần tìm ra nguyên nhân".

Bà Pascale Brudon, đại diện WHO ở Việt Nam phát biểu: “Carlo là một con người tuyệt vời, nếu không có ông có lẽ tất cả chúng ta đều bị dịch SARS tàn phá”.

BS CARLO ĐÃ CHẾT ĐỂ NHÂN LOẠI ĐƯỢC SỐNG

=========================================

Ngày 26 tháng 2 năm 2003, bác sĩ Carlo Urbani được mời đến Bệnh viện Việt Pháp (Hà Nội) để thăm bệnh cho ông Johnny Chen, một thương nhân người Mỹ gốc Hoa. Ông Chen bị sốt cao, ho khan và viêm phổi. Ban đầu các bác sĩ nghi ông bị mắc cúm gia cầm, nhưng Carlo đã sớm nhận ra sự bất thường và ngay lập tức cảnh báo cho WHO, đồng thời ông cùng Bộ Y tế Việt Nam và Bệnh viện Việt Pháp thúc đẩy việc lập hàng rào cách li ngăn chặn dịch bệnh lây lan.

Dịch khởi phát từ Hồng Kông, nhưng ở thời điểm đó các chuyên gia y tế đang nghi là cúm gia cầm. Chỉ trong thời gian ngắn, SARS vượt khỏi biên giới Hồng Kông lan tới 37 quốc gia. Người nhiễm bệnh nhanh chóng suy hô hấp, suy đa phủ tạng và tử vong. 

Sau khi nhận được sự cảnh báo của bác sĩ Carlo từ Việt Nam, nỗi hoảng loạn bao trùm thế giới. Ở những quốc gia có dịch SARS, khẩu trang y tế bán chạy nhất, trường học đóng cửa, nhà hàng đóng cửa, các trung tâm mua sắm vắng hoe, sản xuất bị đình trệ, người nước ngoài bỏ về nước...

Là một chuyên gia về bệnh truyền nhiễm, bác sĩ Carlo đã nhanh chóng chỉ ra virus gây dịch bệnh SARS qua các nghiên cứu đầu tiên của ông về các ảnh hưởng trên người bệnh. Nhờ những nghiên cứu đó, Việt Nam là quốc gia đầu tiên dịch SARS xuất hiện dưới sự kiểm soát, thế giới đã ngăn chặn được một đại dịch có sức hủy diệt toàn cầu.

Bác sĩ Carlo cũng được cảnh báo sự nguy hiểm của dịch SARS, ông hoàn toàn có quyền và có lí do để bỏ chạy. Nhưng Carlo đã không làm thế. Lo sợ cho chồng, bà Chiorrini nhắc nhở ông đang phải có trách nhiệm với 3 đứa con. Carlo không hề run sợ, ông căn dặn vợ và mọi người cẩn thận tránh xa căn bệnh SARS bởi chỉ cần sơ suất nhỏ là có thể phải trả giá bằng sinh mạng. Khi cả thế giới hoảng loạn về bệnh SARS, Carlo vẫn bình tĩnh đến bên giường bệnh, ông tìm cách chữa trị và an ủi động viên bệnh nhân, giúp họ từng bước vượt qua cơn hiểm nghèo. 

Linh tính như mách bảo sẽ có điều chẳng lành xảy ra với ông, Carlo nói với vợ: “Chúng ta không được ích kỉ, mà phải suy nghĩ và hành động vì sự sống của người khác”.

Trung tuần tháng 3 năm 2003, bác sĩ Carlo đến Thái Lan dự Hội nghị khoa học về bệnh giun sán. Vừa đặt chân xuống sân bay, ông thấy người bắt đầu sốt và nhanh chóng mệt mỏi. Là một trong những người đầu tiên tiếp xúc trực tiếp và đối phó với căn bệnh SARS, Carlo hiểu rất rõ điều gì đang đến với mình. Một đồng nghiệp là bạn thân của ông, người đã không bao giờ rời bỏ ông ngay cả khi ông nguy hiểm nhất, đã lao đến dành cho ông một cái ôm cuối cùng. Nhưng Carlo đã gạt đi, ông yêu cầu bạn tránh xa ông, rồi ông kiên nhẫn ngồi đợi chờ xe cứu thương bệnh viện đến đưa ông đi…Trước lúc vào bệnh viện, Carlo gọi điện dặn vợ đưa các con về Ý. Bà Giuliani Chiorrini cùng các con đến Bangkok, qua cửa kính, Carlo kịp nhìn mặt vợ con lần cuối, trong đó có đứa con út vừa tròn 4 tuổi…

Trong một khoảnh khắc tỉnh táo, đồng nghiệp thông báo cho Carlo cơn sốt của ông đã hạ. Nhưng Carlo không hề ảo tưởng, ông biết SARS đã không tha thứ cho ông. Thể theo nguyện vọng của Carlo, một linh mục được mời đến...Carlo nói với linh mục và các đồng nghiệp những lời sau cùng: “Công việc liên quan đến tôi, dù nguy hiểm nhưng tôi thấy thoải mái, giờ đây tôi đã có tất cả. Tôi cám ơn Chúa vì những gì Ngài đã dành cho tôi”.

Trước khi nhắm mắt, Carlo muốn lá phổi thay ông cất lên tiếng nói sau cùng để cứu sống những người cùng cảnh. Ông đề nghị các bác sĩ cắt lá phổi của ông để lại làm tiêu bản…Tâm nguyện của ông đã được các đồng nghiệp trên toàn thế giới thực hiện và hoàn thành một cách xuất sắc.

Chỉ sau đó 2 tuần, vi rút Corona đã được chỉ mặt vạch tên, đại dịch SARS được khống chế.Tiến sĩ Gro Harlem Brundtland, Tống giám đốc WHO nói: "Cuộc đời của Carlo một lần nữa nhắc nhở chúng ta về công việc thực sự trong ngành y tế. Hôm nay, tại thời điểm này, chúng ta dừng lại tất cả mọi hoạt động để dành phút tưởng nhớ đến cuộc đời của vị bác sĩ anh hùng".

NHIỆM VỤ CỦA BÁC SĨ LÀ ĐẾN BÊN NGƯỜI BỆNH

=========================================

Câu nói giản dị của bác sĩ Carlo ngày nào khi ông đại diện cho Tổ chức bác sĩ không biên giới lên nhận giải Nobel tại Stockholm (Thụy Điển) đã trở thành triết lí cho tất cả những nhân viên y tế đang khoác trên mình tấm áo choàng trắng. Ra đi ở tuổi 46, cái tuổi còn quá trẻ so với tất cả những bệnh nhân tử vong vì SARS; cuộc đời, sự nghiệp và đức hi sinh của bác sĩ Carlo nhắc nhở chúng ta rằng, điều quan trọng nhất với mỗi con người là phải có “tình yêu và niềm tin” vào những điều tốt đang tồn tại trên khắp thế gian này.

Nhiệm vụ của bác sĩ là đến bên người bệnh...