Những sự kiện kinh tế - tài chính nổi bật tuần qua

Phát triển để không ai bị bỏ lại phía sau

Dự phiên đối thoại chính sách cấp cao của Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2019 với chủ đề “Củng cố nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững”. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ, không chỉ là tinh thần và nội dung thảo luận của hội nghị, cụm từ “nhanh và bền vững” đã thực sự là những từ khóa quan trọng hàng đầu, là lựa chọn chiến lược và hành động xuyên suốt, nhất quán của Chính phủ Việt Nam ngay từ khi chính thức bắt đầu nhiệm kỳ.

Trong chiến lược tăng trưởng nhanh và bền vững, Chính phủ Việt Nam đã xác định 3 trụ cột quan trọng trong mọi chính sách và mô hình phát triển bao gồm kinh tế, xã hội và môi trường. Trong một hội nghị gần đây, Thủ tướng gọi đó là nguyên tắc “3 trong 1” của sự phát triển.

Thủ tướng nêu rõ, hơn lúc nào hết, trong bối cảnh ngày nay, chúng ta càng thấu hiểu đà tăng trưởng kinh tế sẽ không thể duy trì lâu dài nếu thiếu tính bền vững. Phát triển bền vững không mâu thuẫn với tăng trưởng nhanh, ngược lại chính là nội hàm quan trọng, làm nên điều kiện cần và đủ của tăng trưởng nhanh trong dài hạn, đặc biệt là trong bối cảnh của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Đó cũng là một trong những nguyên tắc cơ bản của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Chúng ta phát triển để không ai bị bỏ lại phía sau, dù là miền xuôi hay miền ngược, nông thôn, thành thị hay biên giới hải đảo. Việt Nam tăng trưởng nhanh để hội đủ các điều kiện về nguồn lực, thời gian và cả quyết tâm nhằm giải quyết rốt ráo những tồn tại, bất cập của nền kinh tế; và quan trọng hơn là bắt nhịp vào những chuyển động nhanh của cách mạng công nghiệp 4.0, của tiến trình toàn cầu hóa, tự do hóa thương mại và đầu tư mà Việt Nam nói riêng, ASEAN nói chung là một điểm sáng của thế giới.

Khái quát một số khía cạnh lớn của tăng trưởng nhanh và bền vững trong gần 3 năm qua, Thủ tướng cho biết, năm 2018, tốc độ tăng trưởng GDP đạt 7,08%, cao nhất trong 10 năm và đưa Việt Nam vào nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

Cùng với công nghiệp, nông nghiệp là điểm sáng lớn của kinh tế Việt Nam trong năm 2018 với mức tăng trưởng 3,76% - cao nhất trong 7 năm. Nông nghiệp cũng chính là một trong những nền tảng ổn định vĩ mô quan trọng của Việt Nam với rất nhiều tiềm năng và lợi thế ở phía trước.

Chất lượng tăng trưởng có sự cải thiện rất rõ nét thể hiện qua tốc độ tăng năng suất lao động tăng dần và hệ số ICOR giảm dần so với các năm trước.

Đặc biệt, chưa có thời điểm nào trước đây, Việt Nam được chứng kiến sự lớn mạnh cùng với quyết tâm "vươn ra biển lớn" của khu vực kinh tế tư nhân như hai năm vừa qua. Riêng trong năm 2018, trên 130.000 doanh nghiệp mới thành lập và trên 34.000 doanh nghiệp đã hoạt động trở lại.

Trong năm 2019, Thủ tướng cho biết, sẽ trực tiếp chỉ đạo việc đánh giá lại toàn bộ các khía cạnh điều hành kinh tế-xã hội của Chính phủ từ Trung ương đến địa phương, tập trung vào 3 khía cạnh lớn.

Thứ nhất là cách tư duy và tiến trình hoạch định phát triển kinh tế xã hội trong 10 năm trở lại đây, trong đó phải chỉ ra được những giá trị kế thừa và những bài học kinh nghiệm lớn, cần tiếp tục được nhận thức và chỉnh đốn nghiêm túc.

Thứ hai, những khía cạnh quản trị của Chính phủ. Những mục tiêu như Chính phủ số, các giá trị kiến tạo phát triển, sự liêm chính... khó đi vào thực tiễn nếu không cải cách những nguyên tắc và mô hình quản trị không còn phù hợp với thực tiễn.

Thứ ba, Chính phủ sẽ đánh giá lại toàn bộ thực trạng và tiềm năng đích thực của các ngành kinh tế có tính chủ lực nhằm kiến tạo sự sức bật mới cho sự phát triển. Trong đó Chính phủ xác định kinh tế số có vai trò động lực, là cỗ máy tiên phong cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam.

"Doanh nghiệp sân sau"... đang bủa vây những doanh nghiệp tư nhân làm ăn ngay ngắn"

Đó là nhận định được nêu tại báo cáo kinh tế vĩ mô quý 4 và năm 2018 tại hội thảo "Kinh tế Việt Nam 2018 và triển vọng 2019-2020: vận hội mới - yêu cầu mới" do Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM).

So sánh hiệu qủa đầu tư giai đoạn 2011 - 2016 của các thành phần kinh tế, nhóm nghiên cứu của CIEM chỉ ra rằng khu vực có vốn đầu tư nước ngoài có mức tăng trưởng về lợi nhuận bình quân cao nhất (25,5%) so với 2 khu vực kinh tế trong nước là doanh nghiệp Nhà nước (21%) và khu vực ngoài Nhà nước (17,4%). 

Trong khi đó, tăng trưởng bình quân về tổng thuế của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chỉ là 8,6% (so với 21% của khu vực kinh tế ngoài Nhà nước), đặc biệt tăng trưởng bình quân về thuế thu nhập doanh nghiệp của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài còn thấp hơn nữa, chỉ là 7,5% (so với 21% của khu vực kinh tế ngoài Nhà nước).

Nhóm chuyên gia của CIEM đặt vấn đề, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài đầu tư ít hơn, lợi nhuận cao hơn và nộp thuế ít hơn khu vực kinh tế trong nước phải chăng là một nghịch lý của việc kêu gọi đầu tư nước ngoài với nhiều ưu đãi, trong khi không thu được lợi gì?

Như, sự vênh nhau trong thống kê và thực tế, khi cơ quan thống kê thu thập từ điều tra hoặc từ báo cáo quyết toán thuế của cơ quan thuế. Thế nhưng, trên thực tế, hầu như mỗi doanh nghiệp đều có từ 2 đến 3 sổ sách quyết toán, một sổ cho cơ quan thuế, một sổ cho hạch toán nội bộ, một sổ cho ngân hàng khi doanh nghiệp cần vay. Số liệu trong những cuốn sổ này là rất khác nhau, thường là số liệu trong hạch toán nội bộ lớn hơn số trong báo cáo quyết toán thuế khá nhiều. Và một nguyên nhân có thể giải thích sự vênh nhau này là do lĩnh vực kinh tế ngầm.

Sâu xa hơn vẫn là những khó khăn của kinh tế tư nhân. Nhóm nghiên cứu nhận định, sự yếu kém của các thiết chế pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của doanh nghiệp trong kinh doanh đang là một trong những điểm quan ngại hàng đầu của doanh nghiệp hiện nay. 

Sự chậm trễ, oan sai trong xét xử; hình sự hóa các quan hệ kinh tế và hiệu lực thi hành các phán quyết của tòa án không nghiêm, hiện tượng không công nhận và tòa án hủy các phán quyết trọng tài khá tùy tiện,... đang phát đi những tín hiệu không tốt về môi trường kinh doanh lành mạnh.

Theo báo cáo, cùng với sự gia tăng chi phí nhân công, chi phí về vốn của khu vực doanh nghiệp tư nhân trong nước cũng đang là vấn đề lớn. Doanh nghiệp Việt Nam đang dựa quá nhiều vào nguồn vốn ngắn hạn của ngân hàng và lãi suất thực của vốn vay quá cao trong tương quan so sánh với các nền kinh tế khác đang hạn chế năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Trong bối cảnh trái phiếu chính phủ phát hành còn ở quy mô lớn, thì lãi suất vay khó mà giảm xuống, càng làm cho khu vực doanh nghiệp tư nhân không thoát khỏi rào cản này.

"Những khó khăn trên ảnh hưởng rất lớn đến doanh nghiệp tư nhân, đó là chưa kể nạn phân biệt đối xử, nạn tham nhũng, các rào cản thủ tục hành chính, và đặc biệt là phong trào "doanh nghiệp sân sau" đang bủa vây những doanh nghiệp tư nhân làm ăn ngay ngắn", báo cáo nêu nhận định.

CPTPP chính thức có hiệu lực với Việt Nam

Theo quy định 60 ngày kể từ khi các nước thông báo cho New Zealand (nước lưu chuyển hiệp định) về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), hiệp định này sẽ có hiệu lực với quốc gia đó. Theo đó, Hiệp định đã có hiệu lực đối với Việt Nam từ ngày 14/1/2019.

Hiệp định CPTPP tạo nên một khu vực kinh tế tự do khổng lồ, có phạm vi thị trường khoảng 500 triệu người dân và chiếm 13% GDP toàn cầu. CPTPP thống nhất các quy định về đầu tư và dịch vụ đối với rất nhiều lĩnh vực, từng bước bãi bỏ thuế quan đối với các sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp.

Theo TS. Trần Hoàng Ngân - thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng - khi tham gia Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đặt ra cho Việt Nam nhiều cơ hội và thách thức. Theo đó, Chính phủ cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy môi trường cạnh tranh quốc gia. Các ngành chức năng cần tăng cường tuyên truyền để các doanh nghiệp nhận thấy cơ hội và thách thức trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh của mình.

Hãng hàng không thứ 5 của Việt Nam chính thức cất cánh

Sáng 16/1, chuyến bay thương mại đầu tiên của Bamboo Airways mang mã số QH202 cất cánh từ TPHCM và hạ cánh an toàn xuống Hà Nội. Sự kiện này đã đánh dấu việc gia nhập chính thức vào thị trường nội địa và quốc tế của hãng hàng không thứ 5 Việt Nam.

Mới đây, Bamboo Airways đã hoàn toàn vượt qua các công tác kiểm chứng quan trọng và được Cục Hàng không Việt Nam phê chuẩn giấy chứng nhận Nhà khai thác tàu bay (AOC), trở thành hãng hàng không thứ 5 chính thức tham gia vào thị trường bay nội địa và quốc tế.

Trước khi Bamboo Airways ra đời, Việt Nam có 4 hãng là Vietnam Airlines, Jetstar Pacific, Vasco, Vietjet.

Bamboo Airways dự kiến sẽ khai thác 37 đường bay kết nối tất cả thành phố lớn và điểm đến du lịch nổi tiếng tại Việt Nam và quốc tế trong năm 2019.

Amazon "bước" vào thị trường Việt Nam

Trang thương mại điện tử Amazon đã chính thức bước chân vào thị trường Việt Nam, để hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia vào mạng lưới bán hàng trực tuyến toàn cầu.

Cụ thể, Cục Xúc tiến Thương mại thuộc Bộ Công thương đã công bố hợp tác với Amazon Global Selling để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam đẩy mạnh xúc tiến xuất khẩu thông qua thương mại điện tử.

Trong vai trò hợp tác này, phía Amazon sẽ hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam, trong đó ưu tiên các doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận thị trường thế giới, phát triển thương hiệu trên trang web Amazon.com.

Đơn vị này cũng giúp phát triển thương hiệu của các doanh nghiệp, hàng hóa Việt Nam trong môi trường thương mại điện tử và đào tạo các doanh nghiệp Việt về thương mại điện tử, để xuất khẩu hàng hóa và học kỹ năng bán hàng trên Amazon.