Sự thật rất khác về chiến tranh thương mại Mỹ - Trung qua vụ Huawei

07:00 08/12/2018

Nếu chỉ đọc qua các thông tin, bạn có thể nghĩ chiến tranh thương mại Mỹ - Trung chủ yếu về thuế quan. Thế nhưng, theo Bloomberg, nếu muốn tìm hiểu kĩ về cuộc đối đầu này, hãy xem những gì đang xảy ra với Huawei – tập đoàn viễn thông hàng đầu thế giới của Trung Quốc.

su-that-rat-khac-ve-chien-tranh-thuong-mai-my-trung-qua-vu-huawei
Tập đoàn Huawei được cho là đang nằm giữa tâm chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng gọi bản thân là “Người đàn ông thuế quan”. Các cuộc thảo luận thương mại giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chủ yếu về thuế quan, đặc biệt là vào các mặt hàng như ô tô. Và nhiều người nghĩ rằng chiến tranh thương mại Mỹ - Trung chỉ là về thuế quan.

Tuy nhiên, vụ Giám đốc tài chính Huawei, con gái của người sáng lập tập đoàn này, bị bắt ở Canada dường như đã “đánh thức” mọi người rằng có một cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung thứ hai đang diễn ra với xung đột tiềm tàng lớn hơn nhiều, với “vũ khí” tinh tế hơn và có thể gây nhiều thiệt hại hơn thuế quan. Và người thắng cuộc sẽ thống trị ngành công nghệ thông tin.

Theo Bloomberg, lý do chính thức Giám đốc tài chính Huawei bị bắt ở Canada là Huawei bị nghi ngờ bán công nghệ cho Iran, vi phạm các lệnh trừng phạt của Mỹ. Đây là công ty công nghệ lớn thứ hai của Trung Quốc bị cáo buộc vi phạm các biện pháp trừng phạt này. Năm 2017, ZTE của Trung Quốc bị kết tội tương tự. Mỹ trừng phạt ZTE bằng cách cấm mua các sản phẩm của Mỹ - đặc biệt là các chip viễn thông do Qualcomm Inc sản xuất.

Lệnh cấm này sau đó được gỡ bỏ khi ZTE đồng ý nộp phạt. Hiện chưa rõ, Huawei có tránh được trừng phạt khắc nghiệt của Mỹ hay không.

su-that-rat-khac-ve-chien-tranh-thuong-mai-my-trung-qua-vu-huawei
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Những sự việc trên cho thấy một sự thật rõ ràng rằng các công ty Trung Quốc phụ thuộc hay cần các công nghệ quan trọng của Mỹ. Mỹ vẫn sản xuất, hoặc ít nhất là vẫn thiết kế những con chip tốt nhất thế giới. Trung Quốc lắp ráp rất nhiều thiết bị điện tử, nhưng không có thiết bị nào không sử dụng công nghệ Mỹ. Các sản phẩm của các công ty như Huawei có chất lượng thấp hơn nhiều.

Do đó, hạn chế xuất khẩu và đe dọa hạn chế xuất khẩu có lẽ không chỉ là một biện pháp trừng phạt mà nó còn gây khó khăn đáng kể cho các đối thủ cạnh tranh chính của các công ty công nghệ Mỹ. Huawei vừa vượt qua Apple để trở thành nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn thứ hai thế giới theo thị phần (Samsung Electronics đứng đầu). Điều này đánh dấu một sự thay đổi đối với Trung Quốc khi các công ty nước này từ lâu đã bị mắc kẹt trong việc lắp ráp các sản phẩm giá trị thấp trong khi các công ty ở các nước giàu có thiết kế, tiếp thị và sản xuất linh kiện giá trị cao. Các động thái của Mỹ đối với Huawei và ZTE có thể là nhằm buộc Trung Quốc vẫn là một nhà cung cấp giá rẻ thay vì một đối thủ cạnh tranh đe dọa các doanh nghiệp Mỹ.

Bản chất tinh tế và tầm nhìn xa của biện pháp này cho thấy động lực của cuộc chiến thương mại công nghệ cao vượt xa những gì Trump nghĩ tới, không chỉ tập trung vào thuế quan và các ngành công nghiệp truyền thống. Dường như các công ty công nghệ Mỹ, cũng như các cộng đồng tình báo quân sự cũng đang tác động đến chính sách này.

Thực tế, Mỹ đang tiến hành ngày càng nhiều nỗ lực một cách hệ thống để ngăn chặn Trung Quốc tiếp cận các thiết bị Mỹ. Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất khẩu, vừa được thông qua mùa hè này, đã gia tăng dự giám sát về quản lý xuất khẩu của Mỹ đối với các công nghệ “mới nổi” và công nghệ “nền tảng” – công nghệ có tầm quan trọng lớn trong an ninh quốc gia.

Vũ khí thứ hai mà Washington dùng cho chiến tranh thương mại công nghệ cao là hạn chế đầu tư. Chính quyền Trump đã mở rộng quyền lực để ngăn chặn đầu tư của Trung Quốc vào các công ty công nghệ Mỹ, thông qua Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS). Gần đây, CFIUS đã hủy một loạt các giao dịch của Trung Quốc cũng như các vụ thâu tóm của công ty Trung Quốc đối với các công ty Mỹ. Trước đây các công ty Trung Quốc có thể dễ dàng mua các công ty Mỹ, sau đó yêu cầu chuyển giao tài sản trí tuệ và đào tạo những người Trung Quốc để thay thế vào các vị trí ở công ty Mỹ.  Thậm chí, chỉ cần có phần cố phiếu thiểu số, các nhà đầu tư Trung Quốc đã có thể tiếp cận các bí mật.

Bằng cách ngăn chặn các nhà đầu tư này, chính quyền Trump hy vọng sẽ duy trì sự thống trị của công nghệ của Mỹ, ngăn chặn việc Trung Quốc lấy các tài sản trí tuệ và công nghệ quan trọng.

Đáng chú ý, Liên minh châu Âu cũng đang làm theo Mỹ, hạn chế đầu tư của Trung Quốc. Thực tế là châu Âu dù phản đối thuế quan của ông Trump nhưng đang sao chép chính sách hạn chế đầu tư Trung Quốc của Mỹ. Điều này cho thấy cuộc chiến thương mại công nghệ cao dù ít được công bố nhưng thực sự quan trọng hơn nhiều cuộc chiến thương mại thuế quan.

Việc mất vị trí dẫn đầu trong cuộc đua công nghệ toàn cầu đồng nghĩa với việc lợi nhuận thấp hơn và lợi thế quân sự biến mất. Nó cũng đồng nghĩa với việc mất đi các hiệu ứng vốn là động lực phát triển kinh tế Mỹ trong giai đoạn hậu sản xuất. Nói thẳng ra, Mỹ có thể mất khả năng dẫn đầu trong sản xuất đồ nội thất nhưng không thể mất đi sự thống trị trong lĩnh vực công nghệ.

Câu hỏi đặt ra là liệu chiến tranh thương mại công nghệ cao sẽ kết thúc với kết quả Mỹ đứng đầu và Trung Quốc ở vị trí thứ hai hay không? Trung Quốc từ lâu đã muốn dẫn đầu ngành sản xuất chất bán dẫn, nhưng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu sẽ làm cho mục tiêu đó trở thành một điều cần thiết hơn là một khát vọng. Và các hạn chế đầu tư buộc Trung Quốc nâng cao năng lực nghiên cứu và phát triển trong nước.

Nói cách khác, theo Bloomberg, trong thời đại khi Trung Quốc và Mỹ phụ thuộc nhau về kinh tế, Trung Quốc có thể chấp nhận lợi nhuận thấp hơn và tiếp tục sao chép công nghệ của Mỹ thay vì tự phát triển. Nhưng với sự xuất hiện của cuộc chiến tranh thương mại công nghệ cao, Trung Quốc không thực hiện kế hoạch đó được nữa. Hơn nữa, những động thái gần đây của chính quyền Trump chống lại ngành công nghệ Trung Quốc - và một số động thái tương tự của EU - chỉ được xem là những động thái đầu tiên của một cuộc đối đầu kéo dài.

 

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung ảnh hưởng thế nào đến Biển Đông? (1)

Nhiều doanh nghiệp nước ngoài đang dần rút lui khỏi Trung Quốc, do lo sợ chiến tranh thương mại.

 

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung: Việt Nam có thể thành 'vịnh tránh bão'?

"Ngành du lịch đang đối mặt với thách thức từ sự giảm tốc nhanh của khách quốc tế. Sâu xa hơn, đó là tác động của chiến tranh thương mại đến nhu cầu của thị trường Trung Quốc, thị trường lớn thứ 2 về hàng hóa và lớn nhất về du lịch của VN".

 

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung: Nhìn từ góc độ xuất khẩu

Nhìn từ góc độ xuất khẩu, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung sẽ tạo ra nhiều thay đổi.



Tin khác