Súng CKC là loại súng gì?

Súng CKC (viết tắt của "Самозарядный карабин системы Симонова" trong tiếng Nga, nghĩa là Súng trường nạp đạn tự động cơ cấu Simonov),hay còn được gọi là súng CKC (cách gọi CKC là cách gọi chủ yếu ở Việt Nam, dựa theo tên viết tắt của súng trong hệ chữ viết Kirin) là loại súng trường bắn đạn cỡ 7,62x39 mm (chung cỡ đạn với súng AK-47 và RPD).

CKC được Sergei Gavrilovich Simonov người Liên Xô, thiết kế ra và được thử nghiệm ở mặt trận trong giai đoạn cuối của Chiến tranh thế giới thứ hai, sau này được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh Triều Tiên và Chiến tranh Việt Nam.

Hiện nay, súng CKC vẫn được sử dụng trong quân đội nhiều nước. Tại Việt Nam, súng bắt đầu được viện trợ từ năm 1960 và hiện nay vẫn được trang bị cho dân quân tự vệ và đội danh dự Quân đội nhân dân Việt Nam. Súng sử dụng hộp tiếp đạn 10 viên.

Simonov tiến hành tinh chỉnh lại khẩu AVS-36 trước đó của mình: thay đổi loại nòng và kích cỡ các chi tiết trong hộp khóa nòng, thêm khả năng thay đổi chế độ bắn phát một hoặc bán tự động. Ông cũng sử dụng hộp đạn gắn cứng với các kẹp đạn thay cho hộp tiếp đạn trên thiết kế AVS-36 trước đó (tuy nhiên, trớ trêu thay là các phiên bản sau cùng của CKC sử dụng hộp tiếp đạn thay cho kẹp đạn). Súng chiến thắng trước thiết kế của Mikhail Kalashnikov, thử nghiệm trên chiến trường trong năm 1945 với phát xít Đức; sau đó sản xuất đại trà từ năm 1949 tới khi bị thay thế hoàn toàn vào năm 1954.

SKS sử dụng cơ chế trích khí ngắn (gần giống với súng trường chống tăng PTRS-41 và AVS-36 của cùng nhà thiết kế Simonov). Thoạt đầu, viên đạn đầu tiên được khai hỏa bằng cơ cấu cò súng. Một lượng khí thuốc súng được trích ra và đẩy vào ống trích khí, tạo lực đẩy lùi cụm cơ cấu móc đạn. Cụm cơ cấu này lùi về sau và ngay lập tức đẩy vỏ đạn cũ ra ngoài, nén lò xo phía sau lại rồi bật trở lại nhờ lực đàn hồi và móc viên đạn tiếp theo vào bệ khóa nòng, sẵn sàng cho phát bắn kế.

Các phiên bản đầu tiên của Liên Xô sử dụng một cơ cấu lò xo phía sau búa kim hỏa; tuy nhiên hầu hết các phiên bản của súng lại loại bỏ cơ cấu này. Điều này trở nên cực kì nguy hiểm: nếu không may để búa kim hỏa đột ngột rơi tự do vào viên đạn đã được nạp sẵn, súng có thể bị cướp cò. Do đó, súng cần được bảo dưỡng định kỳ một cách cẩn thận, đặc biệt trước và sau khi niêm cất lâu không sử dụng để tránh tình trạng súng cướp cò.

Nòng súng thường được mạ crôm để tránh rỉ sét, mặc dù việc mạ nòng có thể làm giảm độ chuẩn xác của viên đạn bắn ra. Nòng súng cũng dài hơn khẩu AK-47 nên có sơ tốc đầu nòng lớn hơn và tầm bắn lẫn độ tản mát đều tốt hơn AK; nhờ đó, SKS vẫn được giữ lại trong bộ xung hỏa lực AK-47 - CKC - RPD cho mục đích điểm xạ tầm xa. Súng chỉ bị loại bỏ sau khi RPK đi vào phiên chế của Quân đội Xô Viết.

Tất cả các biến thể quân sự được trang bị một lưỡi lê (riêng phiên bản Type 56 của Trung Quốc sử dụng một lưỡi lê 3 cạnh dài hơn lưỡi lê cơ bản của Liên Xô); một số phiên bản như của Nam Tư còn trang bị cả súng phóng lựu cá nhân ở dưới ốp lót nòng.

Băng đạn 10 viên ban đầu của súng sử dụng các kẹp đạn để tiếp đạn. Hộp tiếp đạn gắn cứng của súng có thể mở từ phía dưới để lấy đạn cũ ra khỏi súng. Các phiên bản sau này sử dụng chung hộp tiếp đạn với khẩu AK-47. Báng súng cũng chứa 1 bộ dụng cụ bảo dưỡng cơ bản cho súng.