Tại sao Trung Quốc và Nga vật lộn nhưng vẫn chưa thể từ bỏ đồng USD?

Theo Ánh Dương / Sức Khỏe Cộng Đồng 12:55 03/10/2019

Sự chậm chễ và nhiều vấn đề phát sinh từ hệ thống thanh toán song phương Nga – Trung bằng đồng rúp và nhân dân tệ cho thấy nỗ lực của hai nước nhằm từ bỏ đồng USD khó khăn đến mức nào.

tai-sao-trung-quoc-va-nga-vat-lon-nhung-van-chua-the-tu-bo-dong-usd
Ảnh minh họa

Nga và Trung Quốc có kế hoạch bỏ đồng USD và chuyển sang đồng nội tệ trong thương mại quốc tế nhưng sự chậm trễ đối với hệ thống dùng đồng nhân dân tệ và rúp cho thấy mức độ phức tạp của việc thay thế đồng bạc xanh, tờ South China Morning Post ngày 3/10 bình luận.

Nga, Trung Quốc và một số quốc gia khác đang nhắm đến việc cắt giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, vì cho rằng Washington đang sử dụng quyền truy cập vào hệ thống thanh toán bằng USD như một vũ khí để trừng phạt các quốc gia và cá nhân vi phạm luật pháp Mỹ, thậm chí bên ngoài nước Mỹ.

Tháng 11/2018, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov thông báo Moscow và Bắc Kinh đang hoàn thiện một bản ghi nhớ để gia tăng việc thanh toán thương mại song phương bằng đồng rúp của Nga và nhân dân tệ của Trung Quốc.

Dmitry Dolgin, nhà kinh tế trưởng tại ING Bank, khi đó nói rằng bản ghi nhớ sẽ cải thiện cơ sở hạ tầng tài chính cho việc dùng đồng rúp và nhân dân tệ.

Hai nước cũng dự định đàm phán để ra mắt một hệ thống xuyên biên giới mới nhằm cải thiện thanh toán trực tiếp hóa đơn thương mại và sử dụng thẻ tín dụng UnionPay của Trung Quốc tại Nga và thẻ Mir của Nga tại Trung Quốc.

Đồng rúp của Nga dễ biến động hơn một phần là do các lệnh trừng phạt hiện có của Mỹ và châu Âu và một phần vì xuất khẩu chính của nước này là năng lượng
Đồng rúp của Nga dễ biến động hơn một phần là do các lệnh trừng phạt hiện có của Mỹ và châu Âu và một phần vì xuất khẩu chính của nước này là năng lượng.

Nhưng cuối tháng trước, truyền thông Nga dẫn lời ông Siluanov nói rằng Moscow đã quyết định từ bỏ kế hoạch.

Đồng USD là loại tiền rất được ưa chuộng trong thương mại quốc tế vì đây là một trong những loại tiền ít biến động nhất và do đó ít bị mất giá đột ngột. Đồng rúp của Nga dễ biến động hơn một phần là do các lệnh trừng phạt hiện có của Mỹ và châu Âu và một phần vì xuất khẩu chính của nước này là năng lượng, khiến đồng rúp dễ bị tổn thương trước những thay đổi của giá xăng dầu.

Trong khi đó, theo Evghenia Sleptsova, chuyên gia kinh tế thị trường mới nổi tại Oxford econom, sự ổn định hơn của đồng nhân dân tệ so với đồng rúp là điểm lợi cho các nhà xuất khẩu Nga và là điểm bất lợi của các nhà xuất khẩu Trung Quốc.

Và mặc dù Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc và Liên minh kinh tế Á-Âu đang củng cố mối quan hệ kinh tế giữa hai nước, Trung Quốc đang nhanh chóng thay thế Nga trở thành một cường quốc kinh tế trong khu vực, điều này có thể khiến Nga do dự khi hợp tác Trung Quốc, Otilia Dhand, phó chủ tịch cấp cao của bộ phận tình báo thuộc công ty tư vấn quản lý Teneo, cho hay.

“Nga và Trung Quốc đang phát triển hợp tác trong một số lĩnh vực và sự hợp tác tăng cường này được thúc đẩy một phần bởi họ cùng phản đối sự thống trị của Mỹ trên thế giới”, bà Dhand nói.

Tuy nhiên, những lợi ích kinh tế rất khiêm tốn, với một số khoản đầu tư của Trung Quốc chỉ là hứa hẹn, như trong lĩnh vực năng lượng, bà cho hay.

Trung Quốc cũng tự làm chậm các nỗ lực quốc tế hóa tiền tệ của mình trong ba năm qua vì lo ngại dòng vốn chảy ra trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế chậm lại. Bắc Kinh đang xem xét và kiểm soát kỹ lưỡng các khoản đầu tư ra nước ngoài của các cá nhân và doanh nghiệp Trung Quốc trong khi đang khuyến khích các nhà đầu tư nước ngoài đổ tiền vào nước này.

Nga - Trung sẽ không từ bỏ?

Mặc dù các nỗ lực loại bỏ đồng USD rất khó khăn nhưng các nhà phân tích nhận định, với sự tăng trưởng trong thương mại Nga - Trung và sự phản đối của họ đối với các lệnh trừng phạt của Mỹ thông qua hệ thống thanh toán bằng đồng USD, Bắc Kinh và Moscow sẽ tiếp tục làm việc để cho ra đời hệ thống được cả hai bên chấp nhận.

Các cuộc thảo luận về việc xây dựng hệ thống thanh toán không dùng đồng USD giữa các ngân hàng trung ương hai nước, cũng như giữa Bộ Tài chính Nga và Bộ Thương mại Trung Quốc vẫn đang diễn ra.

Bên cạnh đó, vai trò của đồng nhân dân tệ và đồng rúp trong các giao dịch tài chính và thương mại của Nga đã tăng lên trong vài năm qua. Mối quan hệ đối tác chiến lược của Nga và Trung Quốc được dự đoán sẽ tiếp tục sâu sắc, đặc biệt là nếu Mỹ vẫn ở vị thế đối nghịch với cả hai, ông Dolgin nhận định.

Năm 2014, Trung Quốc và Nga đã ký 38 thỏa thuận năng lượng, thương mại và tài chính và trao đổi tiền tệ trị giá 150 tỷ nhân dân tệ (22 tỷ USD). Đó là khi Nga tìm cách tăng cường thương mại với Trung Quốc sau khi bị Mỹ và Liên minh châu Âu trừng phạt vì sáp nhập bán đảo Crimea.

Trong thương mại song phương với Trung Quốc, khoảng 14% thanh toán hiện đã được thực hiện bằng nhân dân tệ và khoảng 7 đến 8% bằng đồng rúp, Bộ Tài chính Nga cho hay.

Ngân hàng trung ương Nga cũng đang mua nhân dân tệ cho kho dự trữ ngoại hối. Quý II năm 2018, Nga mua tiền tệ Trung Quốc tương đương 44 tỷ USD, trong khi bán hơn 100 tỷ USD. Tính đến giữa năm 2018, Nga đang nắm giữ số nhân dân tệ tương đương 67 tỷ USD, chiếm 15% dự trữ quốc tế.

Nhân dân tệ của Trung Quốc đã trở thành thành phần lớn thứ tư trong dự trữ quốc tế của Nga sau đồng euro (32%), USD (22%) và vàng (17%).

Tin khác