Tâm lý e ngại khiến phụ huynh rơi vào 'bẫy' lạm thu

Đầu năm học 2017-2018, nhiều trường học trên cả nước bị phụ huynh “tố” lạm thu với nhiều khoản tiền rất vô lý như: mua máy chiếu, ủng hộ cơ sở vật chất, sửa lớp học, tổ chức học kỹ năng sống… với tổng số tiền mỗi học sinh phải nộp lên tới vài triệu đồng.

Cụ thể như các trường: Tiểu học Uy Nỗ (huyện Đông Anh, thành Phố Hà Nội), Trường tiểu học Chu Văn An (thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp), Trường Tiểu học Lê Văn Sỹ (quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh), Trường Trung học Cơ sở Minh Tân (huyện Thủy Nguyên) và Trường Tiểu học Đặng Cương (huyện An Dương), Hải Phòng…đã bị "tố" lạm thu.

Các vụ việc này đều có điểm chung là lãnh đạo trường “đẩy trách nhiệm” sang Ban đại diện cha mẹ học sinh với câu trả lời quen thuộc: “nhà trường không ép buộc mà đều do Ban đại diện cha mẹ học sinh đề xuất thu trên tinh thần tự nguyện”.

Tuy nhiên vấn đề ở chỗ nếu đã là khoản thu thỏa thuận, tại sao phụ huynh lại phản ứng? Vì sao Ban đại diện cha mẹ học sinh lại “chấp nhận” để xảy ra chuyện lạm thu khiến các phụ huynh khác bức xúc?

Liên quan đến vấn đề này trao đổi với phóng viên, PGS.TS Trịnh Hòa Bình - Phó Tổng Thư ký Hội Xã hội học Việt Nam cho biết: “Không phải đến năm học này cũng không phải chỉ những trường được báo chí nêu mới có tình trạng lạm thu. Lạm thu diễn ra trong thời gian dài và xảy ra ở hầu hết các trường, các cấp học. Vấn đề là phụ huynh biết lạm thu nhưng không dám nói”.

Theo PGS. Trịnh Hòa Bình phụ huynh dù biết các khoản thu vô lý nhưng vẫn chấp nhận đóng vì tâm lý e ngại, vì sĩ diện hay đôi khi là theo phong trào.

Phân tích cụ thể PGS. Bình cho biết có 3 nguyên nhân khiến phụ huynh chấp nhận đóng tiền dù biết các khoản thu là vô lý.

Thứ nhất, tâm lý e ngại, phụ huynh lo lắng nếu mình không đóng tiền cho con không được giáo viên quan tâm, không được chăm sóc, sợ con em bị cô lập trong lớp, trong trường. Hiểu được tâm lý này nên nhà trường không ngại đưa ra các khoản thu ngoài quy định.

Thứ hai, trong hội phụ huynh có những “chân gỗ”, có nghĩa có những phụ huynh được nhà trường, được giáo viên “bật đèn xanh” để phát biểu kêu gọi. Những phụ huynh này thường lấy lý do như: “Đóng tiền cho con em mình chứ cho ai”, “chẳng nhẽ chúng ta lại hẹp hòi với các con”…Các phụ huynh khác khi nghe phát biểu như vậy tâm lý chung e ngại nên dù không muốn vẫn phải chấp nhận.

Thứ ba, các khoản tiền đóng góp được đưa ra cuối các buổi họp phụ huynh. Khi đó tâm lý vội vàng khiến phụ huynh không chú ý nội hàm các khoản thu. Sự nhập nhèm đó khiến phụ huynh bị rơi vào “bẫy” lạm thu. Ngoài việc nắm bắt tâm lý phụ huynh để tránh tiếng lạm thu các trường thường dùng vỏ bọc “tự nguyện” bằng việc phát mẫu đơn trong đó có khoản tiền đóng góp để phụ huynh ký.

“Lúc này với tâm lý phong trào, thấy người kia ký mình cũng ký và cuối cùng phụ huynh trở thành người chủ động, tự nguyện đề nghị đóng các khoản tiền ngoài quy định cho nhà trường”, PGS. Trịnh Hòa Bình cho biết.

Cũng liên quan đến vấn đề lạm thu đầu năm học PGS. Trịnh Hòa Bình cho rằng, cái khó của phụ huynh hiện nay là lựa chọn trường cho con học bởi trường công thì lạm thu, học thêm, dạy thêm, trường ngoài công lập thì thu học phí cao…

Cụ thể, nếu cho con học trường công phụ huynh ngoài việc phải đối diện với các khoản lạm thu đầu năm học sẽ là chuyện dạy thêm, học thêm, chuyện dạy và học theo thành tích khiến trẻ quá tải không có thời gian vui chơi, giải trí…

Ngược lại ở trường tư, tuy các con không phải chịu áp lực về dạy thêm, học thêm nhưng tư duy giáo dục công lập trong cách ứng xử với học trò có khi vẫn hiện rõ ở nhiều thầy cô trong các trường tư thục. Và cha mẹ thì lại phải chịu áp lực tài chính, vì học phí cao.

“Lúc này chọn trường nào phụ huynh, học sinh cũng đều gặp khó khăn”, PGS. Trịnh Hòa Bình nhận định.