Tăng kinh phí giải phóng mặt bằng sân bay Long Thành: Có tiêu cực và đúng quy trình hay không?

Thảo luận về báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cảng hàng không quốc tế Long Thành, nhiều đại biểu Quốc hội băn khoăn về số kinh phí giải phóng mặt bằng dự án này

Đại biểu Phùng Đức Tiến (Hà Nam) băn khoăn khi thấy vốn cho dự án liên tục tăng sau mỗi lần báo cáo: lúc đầu, UBND tỉnh Đồng Nai báo cáo là hơn 13 nghìn tỉ đồng, sau đó là hơn 18 nghìn tỉ đồng và hiện nay là hơn 23 nghìn tỉ đồng.

"Đáng nói hơn, đây chỉ là con số ước tính tại tháng 7/2017 trong khi đây là dự án lớn, cần nhiều thời gian triển khai, đến khi thực tế triển khai thì có tăng nữa hay không?", đại biểu Tiến đặt câu hỏi.

Là đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai, ông Dương Trung Quốc cũng đặt vấn đề: Trong bối cảnh mà tâm thế xã hội với các dự án lớn luôn đưa ra câu hỏi đầu tiên "có tiêu cực hay không", thì việc triển khai giải phóng mặt bằng cũng như xây dựng sân bay Long Thành phải đặt cao khâu giám sát.

Về vốn, ông Quốc nói: "Chúng ta có nhiều dự án lớn 'đầu chuột đuôi voi', nghĩa là đưa ra đơn giản nhẹ nhàng nhưng cuối cùng tổng mức đầu tư phình ra ghê gớm, tạo bức xúc cho người dân. Tôi mong Quốc hội và các cơ quan chức năng giám sát tốt dự án này để đáp ứng niềm tin của người dân".

Được biết tổng diện tích đất dự kiến thu hồi ở khu vực Long Thành là 5.600 ha. Trong đó, diện tích đất xây dựng sân bay 5.000 ha, xây dựng các khu tái định cư khoảng 565 ha (thuộc hai xã Bình Sơn và Lộc An), xây dựng khu nghĩa trang khoảng 20 ha (xã Bình An).

Trước việc kinh phí chi cho giải phóng mặt bằng sân bay Long Thành liên tục tăng, trao đổi với phóng viên, TS Nguyễn Bách Phúc – Chủ tịch Hội Tư vấn Khoa học công nghệ & quản lý TP HCM tin rằng, 23.000 tỷ chưa phải con số cuối cùng.

TS Nguyễn Bách Phúc chỉ rõ, dự án sân bay Long Thành được quy hoạch từ cách đây hơn 10 năm, tuy nhiên chậm triển khai nên có lúc tưởng rằng đây dự án treo. Chỉ đến khi vấn đề ùn tắc sân bay Tân Sơn Nhất lên tới đỉnh điểm, dự án sân bay Long Thành mới trở nên nóng lên ở nghị trường Quốc hội.

“Ngay từ năm 2014 trước khi Quốc hội bấm nút thông qua chủ trương đầu tư, tôi cũng như nhiều chuyên gia đã cảnh báo vấn đề nguồn lực thực hiện dự án cũng như so sánh giữa việc nâng cấp sân bay Tân Sơn Nhất hay xây mới sân bay Long Thành cái nào lợi.

Tuy nhiên, hầu hết ý kiến góp ý đều không được lắng nghe. Đến thời điểm này mặc dù dự án chưa triển khai nhưng con số kinh phí giải phóng mặt bằng dự án liên tục được đề nghị tăng, câu chuyện tiền đâu để đầu tư sân bay Long Thành lại được đặt ra”, TS Nguyễn Bách Phúc cho biết.

Trở lại con số tăng về kinh phí giải phóng mặt bằng, TS Phúc đặt câu hỏi: Trong khi diện tích quy hoạch dự án không tăng tại sao UBND tỉnh Đồng Nai liên tục đề nghị mức kinh phí giải phóng mặt bằng tăng?

TS Phúc cho biết hiện nay theo các văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam thì trình tự chuẩn bị xây dựng sân bay Long Thành phải trải qua các bước Chính Phủ phải trình Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi lên Quốc hội, Quốc hội biểu quyết phê duyệt chủ trương đầu tư.

Sau đó Chính Phủ phải trình Báo cáo nghiên cứu khả thi lên Quốc hội, Quốc hội biểu quyết phê duyệt. Tiếp đến, Chủ đầu tư phải thuê Công ty Tư vấn làm Thiết kế Kỹ thuật và Tổng dự toán công trình. Trong Thiết kế Kỹ thuật sẽ xác định vị trí đất thu hồi, xác định diện tích đất thu hồi…

Từ Quyết định thu hồi đất này mới đưa ra Tổng kinh phí thu hồi giải phóng mặt bằng, trên cơ giá trị đất hiện hữu tương ứng với vị trí đất, diện tích đất đã đựơc duyệt.

Việc chuẩn bị cho việc xây dựng Công trình sân bay Long Thành, cho đến nay mới thực hiện được bước thứ nhất thông qua nghiên cứu tiền khả thi còn chưa thực hiện được các bước tiếp theo, cớ sao UBND tỉnh Đồng Nai lại trình lên Chính phủ để Chính phủ đưa ra Quốc hội bàn đến bước kinh phí giải phóng mặt bằng.

“Người ta đưa ra lý do sân bay Tân Sơn Nhất ùn tắc quá, muốn xây Long Thành thật nhanh, nên họ cố tình bỏ qua các bước trình tự như trên. Làm tắt, đã làm tắt là không tuân thủ pháp luật, là phạm pháp, từ đó dễ dẫn đến tiêu cực”, TS Phúc nói.

TS Phúc cho rằng kinh phí giải phóng mặt bằng của UBND Đồng Nai là 23.000 tỷ đồng tính theo thời điểm hiện nay, nhưng chắc chắn con số của UBND Đồng Nai nay mai sẽ tăng lên rất nhiều, bởi giá trị đất, chi phí giải tỏa sẽ tăng theo thị trường. Năm nay giá trị đất như vậy nhưng năm sau có thể sẽ tăng…

Ông Phúc đề nghị các đại biểu Quốc hội không cần thảo luận về con số kinh phí giải phóng mặt bằng của UBND Đồng Nai hôm nay, mà cần thúc đẩy Chính phủ và Chủ đầu tư nhanh chóng thực hiện các bước chuẩn bị xây dựng công trình sân bay Long Thành theo đúng trình tự của pháp luật Việt Nam.