Tăng trưởng kinh tế Việt Nam: Quan trọng phải từ nội lực

Tăng trưởng kinh tế (GDP) Việt Nam quý III/2017 đạt con số kỷ lục 7,46% - ngưỡng tăng cao nhất trong 6 năm qua. Trước đó, quý 1 tăng 5,15%, quý 2 tăng 6,28%.

Con số 7,46% gấp rưỡi GDP trong quý I năm nay 5,15%, qua đó đưa kinh tế Việt Nam 9 tháng đầu năm lên 6,4% (thấp hơn 0,3%) so với mục tiêu tăng trưởng mà Quốc hội giao (6,7%).  

Như vậy có thể thấy bằng cú nhảy vọt trong quý III, mục tiêu tăng trưởng Quốc hội giao sẽ đạt được nếu mức tăng trưởng quý IV tiếp tục giữ mức trên 7%.

Kinh tế vĩ mô đang có diễn biến thuận lợi góp phần hoàn thành các chỉ tiêu Quốc hội và Chính phủ đã đề ra cho cả năm nay. Tuy nhiên vẫn có lo lắng cho rằng GDP nếu chỉ tăng trưởng theo con số, tăng trưởng nhưng nội lực yếu, dựa vào khai thác tài nguyên thiên nhiên như dầu mỏ, than đá…sẽ đáng lo ngại hơn.

Tăng trưởng phải từ nội lực

Trao đổi với chúng tôi chuyên gia kinh tế - Tiến sĩ Bùi Trinh cho rằng, mô hình kinh tế của Việt Nam vẫn chuyển đổi chậm, nền kinh tế vẫn phụ thuộc nặng nề vào các ngành khai khoáng. Nền kinh tế vẫn chủ yếu là gia công, công nghiệp phụ trợ phát triển còn chậm.

Tiến sĩ Bùi Trinh cho biết, tăng trưởng kinh tế Việt Nam dựa trên 3 rường cột quan trọng: xuất nhập khẩu, đầu tư cơ sở hạ tầng và tiêu dùng.

Vì thế muốn kinh tế tăng trưởng mạnh, chỉ cần tăng trưởng kinh tế tiêu dùng từ mức 4,4% hiện nay lên mức 5,5% trong thời gian tới. Bởi kinh tế tiêu dùng luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tăng trưởng GDP.

Động lực thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng trong ngắn hạn đó chính là giá cả hàng hóa giảm, còn dài hạn chính là xu hướng tiêu dùng và chính sách nới tín dụng tiêu dùng trong nước.

“Nói cách khác để tăng tiêu dùng chỉ cần nới tín dụng cho vay tiêu dùng là có thể tăng và đảm bảo tăng trưởng GDP”, ông Trinh cho biết.

Đưa ra quan điểm không nên chạy theo con số tăng trưởng GDP, Tiến sĩ Bùi Trinh nhận định: Ý kiến bàn luận đóng góp phải làm sao để nền kinh tế tốt lên chứ không phải chỉ chăm chăm chạy theo con số tăng trưởng. Muốn kinh tế tốt lên thì phải thay đổi từ nội tại chứ không phải để tăng trưởng chúng ta tăng khai thác dầu, than hay đẩy tín dụng tiêu dùng, nới đầu tư công lên…

“Không phải chỉ số tăng trưởng GDP mà thu nhập quốc gia khả dụng (NDI) mới là cái phản ánh sức khỏe nền kinh tế một quốc gia.

Ngoài ra chỉ tiêu phản ánh sự bền vững của nền kinh tế chính là yếu tố để dành (Saving) của các khu vực thể chế.

Vì vậy nếu đạt được chỉ số tăng trưởng GDP nhưng nguồn lực yếu đi, rủi ro còn nhiều thì rất đáng lo ngại”, Tiến sĩ Bùi Trinh cho biết.

Để tăng trưởng GDP bền vũng Tiến sĩ Bùi Trinh cho rằng cần thực hiện hai giải pháp: Cấu trúc toàn diện lại nền kinh tế, cải cách hành chính, cải cách môi trường kinh doanh. Đặc biệt, cần củng cố niềm tin của khu vực kinh tế tư nhân, tạo niềm tin cho người dân doanh nghiệp để tăng đóng góp của doanh nghiệp tư nhân vào tăng trưởng kinh tế.

Chung nhận định trả lời báo chí, TS. Lê Đăng Doanh, nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương cho rằng tốc độ tăng trưởng cao trong quý III là tín hiệu đáng mừng. Ông cũng lạc quan rằng Chính phủ có thể đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm 2017 là 6,7%.

Tuy nhiên, TS. Lê Đăng Doanh cũng lưu ý sự lạc quan với tốc độ tăng trưởng đi kèm thận trọng, khi động lực chính phát triển kinh tế của đất nước đến từ các doanh nghiệp FDI. Khi các doanh nghiệp này làm ăn tốt lên thì chỉ số kinh tế sẽ được hưởng lợi. Tuy nhiên, khi họ làm ăn không tốt, chắc chắn tốc độ tăng trưởng GDP bị ảnh hưởng không nhỏ.

Không say sưa mà quên nhiệm vụ

Tại phiên họp thường kỳ tháng 9 diễn ra chiều ngày 3/10, phát biểu mở đầu phiên họp, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã nêu bật những kết quả kinh tế-xã hội khá toàn diện mà đất nước ta đạt được trong 9 tháng năm 2017. Nổi bật là tăng trưởng GDP có bước đột phá (quý III tăng 7,46%); kinh tế vĩ mô ổn định; môi trường đầu tư kinh doanh, năng lực cạnh tranh quốc gia được cải thiện vượt bậc.

Theo Thủ tướng, trước những kết quả đạt được trong 9 tháng qua, nhiều khả năng đây là sẽ năm đầu tiên sau nhiều năm chúng ta hoàn thành toàn diện 13 chỉ tiêu Quốc hội giao.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng cho rằng, mặc dù kết quả đáng mừng, song để hoàn thành tốt nhiệm vụ năm 2017, các cấp, các ngành tuyệt đối không được chủ quan, cần tiếp tục tập trung chỉ đạo, điều hành, thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp đề ra.

“Nếu chúng ta cứ say sưa với kết quả đạt được trong 9 tháng mà quên nhiệm vụ nặng nề còn ở quý IV thì vẫn có khả năng không hoàn thành kế hoạch, đặc biệt là tăng trưởng GDP. Để cả năm GDP tăng 6,7% thì quý IV phải tăng 7,4-7,5%, đây là con số không phải dễ dàng”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu rõ.

Người đứng đầu Chính phủ cũng khẳng định, nhiệm vụ còn lại từ nay đến cuối năm hết sức nặng nề; bên cạnh thuận lợi còn có nhiều khó khăn, thách thức đan xem phải đối mặt, đòi hỏi từng bộ, ngành, địa phương phải tiếp tục vào cuộc với tinh thần đổi mới, chủ động, năng động, sáng tạo; giải quyết công việc quyết liệt, đồng bộ ở mọi khâu, mọi việc được giao.

Trong thực hiện mục tiêu kế hoạch năm 2017, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng GDP 6,7%, các bộ, ngành, địa phương cần tập trung thực hiện quyết liệt, đồng bộ hơn các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra; tập trung mạnh vào khâu thực thi.

Trên tinh thần này, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục điều hành chính sách tài chính, tiền tệ chủ động, linh hoạt, qua đó góp phần ổn định thị trường tiền tệ, hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.

Thực hiện các biện pháp nhằm tiếp tục giảm lãi suất cho vay; tập trung vốn tín dụng cho các lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt là nông nghiệp công nghệ cao, xuất khẩu, công nghiệp hỗ trợ; tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp tiếp cận vốn vay thuận lợi để phát triển sản xuất kinh doanh.

Triển khai thực hiện nghiêm túc, hiệu quả việc cơ cấu lại các tổ chức tín dụng gắn với xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng; quản lý tốt thị trường ngoại tệ, vàng.

Đồng thời, thực hiện hiệu quả các biện pháp chống thất thu, chuyển giá và nợ đọng thuế. Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi ngân sách, triệt để tiết kiệm chi tiêu thường xuyên, thực hiện nghiêm kỷ luật tài chính, ngân sách nhà nước. Chưa đề cập việc tăng các loại thuế, phí, lệ phí, ảnh hưởng đến doanh nghiệp, môi trường đầu tư kinh doanh. 

Các bộ, ngành, địa phương cần tiếp tục tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra nhằm bảo đảm việc sử dụng nguồn vốn đầu tư công đúng mục đích, hiệu quả, tiết kiệm, chống lãng phí, tham nhũng, lợi ích nhóm...

Quyết liệt tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, thực chất nhằm thúc đẩy các doanh nghiệp thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh, làm ăn hiệu quả, bền vững, lâu dài.

Bên cạnh đó, Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh rà soát, cắt giảm các điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết, trong đó tập trung cải cách toàn diện hoạt động kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu; thực hiện chuyển mạnh mẽ từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Các bộ, ngành và địa phương cần thường xuyên tổ chức các cuộc đối thoại với doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.