Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào, đây là ngày Tết của đồng bào dân tộc Khmer. Không chỉ mang ý nghĩa lưu giữ truyền thống dân tộc, Tết của đồng bào Khmer còn góp phần to lớn vào việc gắn kết cộng đồng, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc vững mạnh.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào?

Tết Chôl Chnăm Thmây hay còn được gọi là Chaul Chnam Thmay là lễ hội mừng năm mới theo lịch cổ truyền của dân tộc Khmer. Lễ Chôl Chnăm Thmay cũng là những ngày Tết của Campuchia, Lào, Thái Lan, Myanma, Sri Lanka. Ngoài tôn giáo chính là Phật giáo, người Khmer còn tin rằng mỗi năm có một vị thần trên trời (Têvôđa) được sai xuống để chăm lo cho cuộc sống và con người trong năm đó, hết năm lại về trời để vị thần khác xuống hạ giới. Những ngày này trở thành, lễ hội truyền thống của cả cộng đồng. Tổ chức nhiều trò vui như đốt đèn trời, đốt ông lói, đánh quay lửa... Các cụ già kể cổ tích, thần thoại, chuyện cũ cho con cháu nghe.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Tết Chôl Chnăm Thmây hay còn được gọi là Chaul Chnam Thmay là lễ hội mừng năm mới theo lịch cổ truyền của dân tộc Khmer

Tết được diễn ra vào giữa tháng 4 dương lịch tức tháng 3 âm lịch hàng năm, không cố định ngày, hàng năm đều do các nhà thiên văn bói toán ấn định, tính theo vòng quay trái đất quanh mặt trời trong một năm sẽ định ra được ngày, giờ cụ thể trong năm đó.

Campuchia cũng sử dụng kỷ nguyên Phật giáo để đếm năm dựa trên lịch Phật giáo. Đối với năm 2012 là Phật lịch 2556 (kỷ nguyên Phật giáo).

Tết Chôl Chnăm Thmây thường được tổ chức vào khoảng đầu tháng Chét của lịch Phật giáo Khmer tức khoảng giữa tháng 4 dương lịch. Kéo dài trong 3 ngày, năm nhuận kéo dài 4 ngày, tên gọi mỗi ngày tết khác nhau.

Ngày đầu tiên có tên: Moha Songkran (Chôl sangkran Chmây)

Ngày thứ hai có tên: Wanabat (Wonbơf)

Ngày thứ ba có tên: Tngai Laeung Saka (Lơm săk)

Nếu năm nhuận cũng có tên là: wonbơf

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Tết được diễn ra vào giữa tháng 4 dương lịch tức tháng 3 âm lịch hàng năm, không cố định ngày

Trong các này mọi người đi thăm hỏi lẫn nhau, chúc nhau tài lộc, sức khỏe, phát đạt và cùng nhau tham gia các trò vui. Thời gian có khi kéo dài hơn tuần mới trở lại cuộc sống thường nhật.

Hoạt động ngày tết của bà con đồng bào Khmer rất nhộn nhịp tuy nhiên để có ngày tết thật chu đáo, bà con cũng phải chuẩn bị rất nhiều với mong muốn có một cái tết trọn vẹn.

Tết Chôl Chnăm Thmây có từ bao giờ?

Sự tích Chôl Chnăm Thmây được lưu truyền: Ngày xưa có một cậu bé tên Thom Ma Bal, rất thông minh, biết đem sự hiểu biết của mình truyền bá cho mọi người. Dân chúng rất thán phục và rất thích nghe cậu thuyết giảng. Tài trí Thom Ma Bal ngày càng lan rộng đến tận thượng giới. Các vị thiên thần cũng xuống trần gian xin nghe Thom Ma Bal thuyết giảng. Do vậy, những buổi thuyết giảng của thần KaBưl Maha Brưm trên thượng giới ngày càng vắng vẻ.

Thần Kabưl Maha Brưm rất có uy thế trên thượng giới lấy làm tức giận. Thần đã cho gọi hết các vị thiên thần trở về, cấm không cho xuống trần gian nghe thuyết giảng. Đồng thời thần tìm cách hảm hại Thom Ma Bal. Một hôm, lúc Thom Ma Bal đang thuyết giảng cho dân chúng nghe, thần Kabưl Maha Brưm xuất hiện và phán rằng: “Ta nghe đồn nhà ngươi thông minh xuất chúng, nhưng ta chưa tin điều ấy. Nay ta đặt cho ngươi ba câu đố, nếu ngươi giải đáp đúng ta sẽ cắt đầu của ta cho ngươi. Còn nếu không giải đáp được, thì ngươi phải dâng mạng sống của ngươi cho ta”.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Sự tích Chôl Chnăm Thmây được lưu truyền từ xa xưa

Không thể từ chối, Thom Ma Bal đành phải chấp nhận trả lời câu hỏi. Thần KaBưl Maha Brưm liền đặt câu hỏi:

- Ngươi hãy cho ta biết: “Buổi sáng, duyên của con người nằm ở đâu? Buổi trưa, duyên con người nằm ở đâu? Buổi tối, duyên của con người nằm ở đâu?”.

Hỏi xong thần hẹn bảy ngày sẽ trở lại nghe Thom MaBal giải đáp, rồi bay về trời. Thom Ma Bal suy nghĩ suốt ngày, đêm mà vẫn không tìm được câu giải đáp. Đến ngày thứ sáu rồi mà cậu bé vẫn chưa tìm được câu trả lời, cậu đi lang thang từ sáng đến trưa. Quá mệt mỏi và thất vọng, chàng nghỉ mệt dưới tàn cây cổ thụ.

Lúc ấy, trên cây có hai con chim đại bàng đang nói chuyện với nhau. Chim mái hỏi chim trống:

- Ngày mai ta sẽ đi ăn ở đâu?

- Ngày mai ta sẽ ăn thịt Thom Mabal, chim trống đáp.

Chim mái ngạc nhiên:

- Tại sao ăn thịt Thom Ma Bal?

Chim trống thuật lại chuyện thần Ka Bưl Maha Brưm yêu cầu Thom Ma Bal phải trả lời câu hỏi thách đố của thần. Nghe xong chim mái hỏi:

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Vào ngày này người Khmer ăn Tết rất lớn 

- Vậy có ai giải đáp được không?

Chim trống tự đắc đáp: Ta đã nghe thần Ka Bưl Maha Brưm nói là:

- Buổi sáng, duyên của con người ở trên mặt, nên ngủ dậy người ta phải rửa mặt cho tươi tỉnh. Buổi trưa, duyên của con người ở trên ngực, nên người ta phải tắm cho mát. Buổi tối, duyên của con người ở dưới bàn chân, nên người ta thường rửa chân cho sạch trước khi đi ngủ.

Thom Ma Bal ngồi dưới gốc cây, nghe được lời nói chuyện của đôi chim nên rất mừng rở và trở về nhà.

Đúng hẹn, thần Ka Bưl Maha Brưm tay cầm gươm vàng, đáp xuống gặp Thom Ma Bal. Y lời chim trống nói hôm qua, Thom Ma Bal trả lời ba câu hỏi đó của thần Ka Bưl Maha Brưm.

Điều mà Thom Ma Bal trả lời hoàn toàn chính xác. Thần Ka Bưl Maha Brưm thua cuộc ngửa mặt lên trời gọi bảy người con gái xuống trần gian bảo: “Cha đã thua trí Thom Ma Bal rồi. Theo lời hứa, cha phải chết. Các con hãy cất giữ đầu của cha trong tháp trên đỉnh núi Kaylas, nơi người trần không chạm đến được. Các con hãy cẩn thận, nếu để đầu cha rơi xuống biển, biển sẽ cạn, nếu để đầu cha tung lên không trung thì trời không có mưa và nếu để đầu cha trên mặt đất thì đất sẽ khô cằn, cỏ cây không mọc được”.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Người dân Khmer sẽ ăn mặc thật đẹp vào những ngày này

Dặn các con xong, thần tự cắt cổ trao đầu mình cho con gái lớn và thân của thần biến thành một luồng ánh sáng bay vút lên không trung.

Ngày nay, khi đến chùa của người Khmer bất kỳ, ta thường thấy đầu thần Ka Bbưl Maha Brưm (Thần Bốn Mặt) được thờ trong các tháp xây trong chùa. Nơi đặt đầu của thần là vị trí trung tâm, là bàn thờ chính trong các nghi lễ tôn giáo cũng như các nghi lễ truyền thống được tổ chức trong chùa.

Cùng với Tết cổ truyền của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, Tết Chôl Chnăm Thmây của cộng đồng Khmer vẫn còn lưu giữ những phong tục lễ, Tết rất độc đáo. Với họ, tấm lòng kính Phật là một đức tin bất di bất dịch, bởi trong tư duy đơn giản của mọi người, đức Phật từ bi là trên hết.

Tết Chôl Chnăm Thmây đồng bào Khmer làm gì?

Để chuẩn bị một cái Tết thật chu đáo, gia đình nào cũng tập trung ăn mặc đẹp, các trẻ em được may sắm những bộ quần áo mới. Mọi nhà đều sửa sang, quét dọn, trang trí lại, chuẩn bị đồ ăn thức uống đầy đủ cho những ngày tết. Trước đây người ta giã gạo, chà gạo sẵn, làm bánh. Ngày nay họ chuẩn bị gạo đầy đủ, cùng các đồ ăn như bánh trái, hoa quả, cá, thịt, rau... tất cả đều sẵn sàng. Mọi công việc thường ngày đều dừng lại, mọi người nghỉ ngơi, trâu bò thả tự do. Người người hào hứng chăm lo cho ngày tết. Sửa sang nhà cửa, chuồng trâu chuồng bò đều phải đầy rơm đầy rạ.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Để chuẩn bị một cái Tết thật chu đáo, gia đình nào cũng tập trung ăn mặc đẹp

Cũng giống như Tết Nguyên đán, bà con đồng bào Khmer cũng đón giao thừa trong niềm hân hoan. Nhà nào cũng làm cỗ, thắp hương, đốt đèn, cúng tiễn đưa vị Têvôđa cũ, đón rước Têvôđa mới. Trên bàn thờ có bày sẵn 5 nhánh hoa, 5 cây đèn cầy, 5 cây nhang, 5 hạt cốm và nhiều loại cây quả. Cả gia đình ngồi xếp chân trước bàn thờ tổ tiên, khấn vái, mong và tin rằng sẽ được thần ban phước lành.

Mỗi ngày Tết đồng bào Khmer lại có sự chuẩn bị riêng mang màu sắc riêng không tạo nên sự phong phú cho văn hóa truyền thống của con người nơi đây.

Ngày Chôl sangkran Chmây

Vào ngày này người Khmer làm lễ rước đại lịch. Mọi người tắm gội, mặc quần áo đẹp, đội cỗ lên chùa. Vào giờ tốt đã được chọn, bất kể sáng hay chiều (thường là vào 7 giờ sáng hoặc 5 giờ chiều).

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Cũng giống như Tết Nguyên đán, bà con đồng bào Khmer cũng đón giao thừa trong niềm hân hoan

Mọi người mang theo lễ vật: nhang đèn, hoa quả đến chùa làm lễ rước Đại lịch, Môha Sang-Kran. Môha Sang-Kran đặt trong khay sơn son thếp vàng đưa lên kiệu khiêng đi vòng quanh chính điện 3 vòng trang trọng, vừa là lễ chào mừng năm mới vừa chờ điềm báo năm mới tốt hay xấu, tùy vào cuộc rước có hoàn thiện hay không, rồi mới vào chính điện làm lễ. Sau đó, tất cả vào lễ Phật, tụng kinh chúc mừng năm mới.

Ngày Wonbơf

Vào ngày này họ hai làm lễ dâng cơm và đắp núi cát. Mỗi gia đình làm cơm dâng cho các vị sư; sãi ở chùa vào buổi sớm và trưa. Trước khi ăn, các nhà sư tụng kinh làm lễ tạ ơn những người làm ra vật thực, những người mang vật thực đến cho nhà chùa. Buổi chiều, tổ chức lễ đắp núi cát để tìm phúc duyên. Mọi người đắp cát thành nhiều ngọn núi nhỏ theo tám hướng và một núi ở trung tâm, tượng trưng cho vũ trụ. Tục này có dẫn chứng theo tích lâu đời biểu lộ ước vọng cầu mưa, cầu phúc của con người.

Ngày Lơm săk

Ngày thứ 3 người dân Khmer làm lễ tắm tượng Phật, tắm sư. Vào buổi sáng dâng cơm sáng cho các sư, họ tiếp tục nghe thuyết pháp. Chiều, đốt đèn nhang, dâng lễ vật, đưa nước có ướp hương thơm đến tắm tượng Phật. Biết ơn thương nhớ Đức Phật đồng thời gột rửa mọi điều không may của năm cũ, bước sang năm mới, mọi sự như ý.

Sau đó tắm cho các vị sư sãi cao niên. Sau lễ tại chùa, mọi người rước các nhà sư tới nghĩa trang, để thực hiện lễ cầu siêu cho linh hồn những người quá cố. Sau đó ai về nhà nấy, làm lễ tắm tượng Phật tại nhà mình, dâng cỗ chúc phúc ông bà cha mẹ, xin tha thứ những thiếu sót, lỗi lầm năm cũ.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Ngày thứ 3 người dân Khmer làm lễ tắm tượng Phật, tắm sư

Tết Chôl Chnăm Thmây mang nét đẹp văn hóa rất lớn của người Khmer, nét đẹp ấy được thể hiện trong cả cách tổ chức, lễ hội và con người nơi đây.

Tết Chôl Chnăm Thmây mang ý nghĩa là đón mừng năm mới, mừng thêm một tuổi, tương tự như Tết Nguyên đán của người Việt, với hy vọng năm mới đến sẽ đem lại những điều may mắn. Ngoài ra, Tết Chôl Chnăm Thmây còn có ý nghĩa chấm dứt thời kỳ nắng hạn, bước sang thời kỳ có nước trời dồi dào để chuẩn bị cho vụ mùa tới.

Từ xa xưa, Chôl Chnăm Thmây đã trở thành ngày hội truyền thống của người Khmer. Tết này gắn chặt với nghi lễ của cư dân nông nghiệp làm lúa nước và một số nghi thức Phật giáo Tiểu thừa. Điều đó thể hiện rõ trong sự tích Chôl Chnăm Thmây và các nghi thức của buổi lễ.

Nhắc đến Chôl Chnăm Thmây người ta đều biết đó là cái tết của người Khmer nhưng nếu hỏi tết này có từ bao giờ và có nguồn gốc từ đâu không phải ai cũng biết.

Như vậy sắp tới đây, một cái Tết nữa đang chờ đón người Khmer, để thể hiện sự quan tâm của Đảng và nhân dân cả nước, ông Nguyễn Thiện Nhân đã bày tỏ mong đồng bào dân tộc Khmer tiếp tục đóng góp tích cực hơn nữa vào sự nghiệp xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Tết Chôl Chnăm Thmây mang đậm dấu ấn văn hóa Khmer nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung

Nhân dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây năm 2016, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân đã gửi thư chúc mừng tới các vị sư sãi, cùng toàn thể đồng bào dân tộc Khmer đón Tết cổ truyền vui tươi, hạnh phúc.

Trong thư, ông Nguyễn Thiện Nhân nêu rõ, năm nay đồng bào đón mừng Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây trong không khí cả nước đang tích cực quán triệt và triển khai Nghị quyết Đại hội XII của Đảng và chuẩn bị mọi mặt cho ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2016- 2021; trong niềm vui chung trước những thành tựu to lớn mà đất nước đã đạt được qua 30 năm đổi mới dưới sự lãnh đạo của Đảng; đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp nhân dân, các dân tộc, các tôn giáo, trong đó có đồng bào Khmer không ngừng được cải thiện.

Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam ghi nhận và đánh giá cao các vị sư sãi, a cha cùng toàn thể đồng bào dân tộc Khmer ở các địa phương đã luôn tin tưởng và thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tích cực tham gia cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư” góp phần xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh, chăm lo cho người nghèo và đồng bào bị thiên tai, đóng góp nhiều công sức để tôn tạo, tu bổ chùa ở các phum, sóc; tích cực hưởng ứng cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”; góp phần thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, xã hội, đảm bảo an ninh trật tự của mỗi địa phương và cả nước.

Tết Chôl Chnăm Thmây là gì và Tết Chôl Chnăm Thmây vào ngày nào: Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân gửi thư thăm hỏi 

Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân tin tưởng trong thời gian tới, đồng bào dân tộc Khmer tiếp tục phát huy truyền thống tốt đẹp, tham gia thực hiện tốt cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh’ do Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát động, đóng góp tích cực hơn nữa vào sự nghiệp xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

• Tết thanh minh 2016 là ngày nào
• Tết hàn thực Bánh trôi bánh chay và 7 điều cấm kị
• Tết Hàn thực có ý nghĩa gì
• Dân thủ đô đi hôi hoa sau ngày Tết