Thái tử Arab Saudi sẽ rơi từ đỉnh cao quyền lực xuống vực sâu vì vụ nhà báo Khashoggi?

09:00 25/10/2018

Một năm trước, Mohammed bin Salman - vị thái tử của Arab Saudi ở đỉnh cao danh vọng và quyền lực với nhiều cải cách rung chuyển Trung Đông. Khi đó, ông còn là ứng viên sáng giá của “Nhân vật của năm” do Time bình chọn. Vậy nhưng, dường như tất cả đang kết thúc sau cái chết của nhà báo Khashoggi.

thai-tu-arab-saudi-tu-ngoi-sao-quyen-luc-xuong-thanh-ke-bi-nghi-giet-nguoi
Thái tử Arab Saudi đang trở thành nhân vật bị nghi ngờ nhất sau cái chết của nhà báo Khashoggi.

Ngày 23/10/2017, Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman đã lên sân khấu của Hội nghị thượng đỉnh đầu tư “Davos in the Desert” đầu tiên ở thủ đô Riyadh, vui vẻ thảo luận về kế hoạch xây dựng một thành phố lớn trị giá 500 tỷ USD, tờ Telegraph cho hay.

Khi đó, các chính trị gia phương Tây và các nhà lãnh đạo kinh doanh quốc tế hào hứng lắng nghe thái tử trẻ mô tả tầm nhìn của ông về một nền kinh tế Arab được cải cách và một xã hội hiền hòa được giải phóng khỏi sự kìm kẹp của các giáo sĩ cứng nhắc.

Hôm nay – tròn một năm sau, Thái tử Arab Saudi Mohammed lại rơi vào trung tâm của một “cơn bão” quốc tế với nhiều người hoài nghi rằng ông đã ra lệnh giết nhà báo Jamal Khashoggi một cách dã man và trắng trợn trong lãnh sự quán Arab Saudi ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ.

Các chính trị gia, các lãnh đạo doanh nghiệp trên toàn cầu cùng tới Riyadh năm ngoái đã không quay trở lại trong hội nghị đầu tư năm nay. Hội trường tại khách sạn Riyadh-Carlton dù vẫn khá đông đúc nhưng có rất ít người thuộc các công ty lớn của Mỹ hoặc châu Âu.

Sự sụp đổ danh tiếng và việc mất đi sự mến mộ của cộng đồng quốc tế có thể là bước ngoặt mới nhất và bi kịch trong cuộc đời của người thừa kế ngai vàng 33 tuổi này.

Được biết đến với tên viết tắt “MBS”, Thái tử Mohammed là một trong những người con trai của vị vua hiện tại là Vua Salman và được vua yêu thương nhất trong số 13 người con của ông.

thai-tu-arab-saudi-tu-ngoi-sao-quyen-luc-xuong-thanh-ke-bi-nghi-giet-nguoi
Nhà báo Khashoggi.

Mohammed đã được chuẩn bị để lãnh đạo đất nước thay cha kể từ khi vua Salman lên ngôi năm 2015. Tháng 6/2017, vua Salman đã có nhiều động thái đáng kể để sắp xếp lại dòng kế vị của Arab Saudi và thay đổi phương hướng tương lai của vương quốc này. Ông đã tước bỏ danh hiệu thái tử Arab Saudi của người cháu trai 58 tuổi Mohammed bin Nayaf và trao danh hiệu này cho Mohammed bin Salman.

Quyết định trên đi ngược lại truyền thống lâu năm, trong đó vương miện Arab Saudi được truyền từ anh trai sang em trai hoặc từ  anh họ sang em họ. Thay vào đó, con trai sẽ kế thừa ngai vàng từ người cha.

Không giống như nhiều anh chị em của mình, Thái tử Mohammed được giáo dục ở Arab Saudi chứ không phải ở phương Tây.

Ông được bổ nhiệm làm bộ trưởng quốc phòng ở tuổi 29 nhưng quyền lực đã lan rộng đến hầu như tất cả “góc ngách” của chính phủ Saudi đến mức được nhiều nhà ngoại giao nước ngoài gọi với biệt danh “Ông Mọi thứ”.

Do tuổi cao, Vua Salman, 82 tuổi, đang trao cho con trai quyền hạn rộng lớn đối với nền kinh tế. Thái tử Mohammed cũng là nhân tố đằng sau chính sách ngoại giao khắc nghiệt hơn của Arab Saudi, bao gồm cả chiến dịch ném bom thảm khốc ở Yemen và các nỗ lực ngoại giao để cô lập Qatar.

Trong 17 tháng kể từ khi nắm quyền, Thái tử Arab Saudi Mohammed đã có những chính sách được cho là khác biệt cả đối nội và đối ngoại, phá bỏ hệ thống quản lý “di chuyển chậm” dựa trên sự đồng thuận giữa tầng lớp tinh hoa của vương quốc này.

Ông đẩy mạnh các cải cách xã hội cấp tiến, như cho phép phụ nữ lái xe và mở lại rạp chiếu phim. Không giống như cha mình, Thái tử Mohammed chỉ có một người vợ, một công chúa tên Sara bint Mashoor. Có rất ít thông tin về người vợ này. Nhiều nguồn tin cho rằng họ có 4 người con.

Tháng 11/2017, ông tuyên bố chiến dịch “chống tham nhũng” dẫn đến việc nhiều thành viên hoàng gia và một số lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu bị bắt. Trong khi đó, các nhà phân tích cho rằng đó là nỗ lực để củng cố quyền lực và đè bẹp bất kỳ đối thủ tiềm năng nào.

Cùng lúc đó, Thái tử Mohammed đã mời Thủ tướng Lebanon Saad Hariri tới Riyadth và đã bắt giam ông ta, buộc ông tuyên bố từ chức ngay trên đài truyền hình quốc gia Arab Saudi với lý do phản đối ảnh hưởng của Iran tại Lebanon.  

Ông Hariri cuối cùng đã được thả về nước và rút lời từ chức sau khi Pháp và các cường quốc phương Tây khác can thiệp. Dù Arab Saudi bị lên án vì vụ đó nhưng Thái tử Mohammed bin Salman không phải trả bất kỳ cái giá nào đáng kể cho hành vi phá vỡ các tiêu chuẩn quốc tế đó.

Năm 2015, khi Vua Salman lên nắm quyền, cũng là năm Arab Saudi bắt đầu chiến dịch ném bom quân nổi dậy Houthi ở Yemen. Mặc dù các nhóm nhân quyền chỉ trích chiến dịch đã gây thương vong nặng nề cho thường dân, Thái tử Mohammed bin Salman vẫn bảo vệ hành động này. Ông cũng được Mỹ và Anh ủng hộ.

Sự ủng hộ của Tổng thống Mỹ Donald Trump và mối quan hệ chặt chẽ của với Jared Kushner, con rể của ông Trump, được cho là đã giúp Thái tử Arab Saudi đối đầu với các đối thủ trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng được đặt ra sau vụ giết hại nhà báo Khashoggi là liệu Nhà Trắng có suy nghĩ lại việc đặt niềm tin vào Thái tử Mohammed dù người này từng được coi là nhà cải cách năng động và một đối thủ đáng gờm của Iran.  

Ngay cả khi được Nhà Trắng hỗ trợ, danh tiếng quốc tế của vị thái tử Arab Saudi này chắc chắn đã bị hoen ố vì vụ nhà báo Khashoggi bị giết hại dã man và trắng trợn ngay trong lãnh sự quán của Arab Saudi ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày 2/10.

Arab Saudi giải thích nhà báo Khashoggi, một người bất đồng chính kiến sống lưu vong ở Mỹ từ năm 2017, đã chết trong một vụ ẩu đả ở lãnh sự quán nước này tại Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, dường như thế giới không tin điều đó bởi nhiều người cho rằng một sự việc như vậy không thể diễn ra mà Quốc vương và Thái tử Arab Saudi không hề hay biết. Hơn nữa, hai quan chức cấp cao bị sa thải vì liên quan đến vụ việc đều là thân tín của Thái tử Mohammed bin Salman.

 

Đã thấy thi thể nhà báo Arab Saudi trong nhà tổng lãnh sự quán?

Các phần thi thể của nhà báo Khashoggi đã được tìm thấy trong nhà của tổng lãnh sự quán Arab Saudi ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, Sky News (Anh) ngày 23/10 dẫn nhiều nguồn tin cho hay.

 

Thổ Nhĩ Kỳ chính thức thông tin về vụ sát hại nhà báo Arab Saudi

Chiều 23/10, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan đã chính thức công bố trước quốc hội vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị sát hại tại lãnh sự quán Arab Saudi ở Istanbul ngày 2/10.

 

20 ngày thế giới rúng động về vụ nhà báo Arab Saudi

20 ngày trôi qua kể từ khi nhà báo Khashoggi bị giết hại tại lãnh sự quán Arab Saudi ở Thổ Nhĩ Kỳ, thi thể của ông vẫn chưa được tìm thấy. 



Tin khác