Thế giới năm 2019: Khó lường!

18:57 01/01/2019

Năm mới 2019 được dự đoán sẽ còn chứng kiến nhiều biến động hơn nữa so với 2018, khi đây là thời điểm mà các điểm nóng chính trị thế giới sẽ buộc phải hạ màn sau những 'cò cưa' của năm cũ.

the-gioi-nam-2019-kho-luong
Financial Times dự đoán những mối quan hệ sẽ là tâm điểm dư luận thế giới trong năm 2019.

“Trong 20 năm qua tôi chưa bao giờ làm việc trong bối cảnh như vậy, bởi vì trước đây luôn có cái gọi là nơi trú ẩn an toàn. Các quốc gia mà chúng tôi nghĩ rằng dễ đoán lại đang trở nên khó hơn xưa”, Claire Simpson, giám đốc phụ trách các vấn đề khiếu nại toàn cầu tại Willis Tower Watson, một công ty tư vấn rủi ro quốc tế, đã nhận xét như vậy về bối cảnh hiện nay.

Nó phần nào phản ánh chính xác rằng cục diện thế giới đang thay đổi, với những diễn biến khó lường và đặc biệt bước vào giai đoạn chốt hạ nên hứa hẹn sẽ càng khó đoán hơn.

Chạy đua vũ trang

Ngày 4/12, Tổng thống Mỹ Donald Trump ra thời hạn 60 ngày cho Nga tuân thủ Hiệp ước hạn chế vũ khí tầm trung (INF), bằng không Mỹ sẽ kích hoạt giai đoạn 6 tháng cảnh báo để kết thúc cam kết này.

INF là cam kết có ý nghĩa quan trọng với an ninh ở châu Âu, vì Mỹ và Nga theo đó sẽ không sản xuất tên lửa có bệ phóng đặt dưới mặt đất với tầm bắn 500 tới 5.500 km. Nếu tháng 2 tới Nga không tuân thủ, INF sẽ tan tành và đồng nghĩa Mỹ không thể ngăn Nga phát triển các loại vũ khí “có thể bắn tới các nước châu Âu” này.

Bloomberg đánh giá nguy cơ INF sụp đổ rất cao, và hẳn đó là điều châu Âu và cả thế giới không mong muốn. Chỉ được ở chỗ, nó khiến Mỹ và Nga đều có lý do để phát triển vũ khí mà không bị kiềm chế, trong khi Trung Quốc vốn dĩ được tự do làm điều này lâu nay. 

Quan hệ Nga – Mỹ

Khảo sát 2018 của Willis Towers Watson cho thấy đa phần khách hàng của họ chịu thiệt vì lệnh cấm vận áp đặt lên Nga.

Điều đặc biệt là, bất chấp các biểu hiện thân thiện trước truyền thông giữa Tổng thống Mỹ Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, Điện Kremlin có khả năng không giữ được thái độ hòa nhã với chính quyền ông Trump nữa.

Dù ông Trump rút hàng ngàn lính Mỹ khỏi Syria và Afghanistan, lý thuyết là “nhường sân khấu” cho Nga, thì quan hệ Mỹ - Nga vẫn hứa hẹn tiếp tục căng thẳng, nếu không muốn nói là thù địch và tác động tới các thỏa thuận hạn chế vũ khí.

Chiến tranh thương mại

Thời hạn 90 ngày bắt đầu từ 1/12/2018 (đã được điều chỉnh so với công bố 1/1/2019 trước đó), sẽ là giai đoạn thế giới nín thở chờ Mỹ và Trung Quốc giải quyết mâu thuẫn trong vấn đề thương mại.

Hai nền kinh tế đứng đầu thế giới này đã áp hàng trăm tỉ USD thuế nhập khẩu lên hàng hóa của nhau, ảnh hưởng lớn tới chuỗi cung ứng toàn cầu. 

Tháng Hai tới, Bộ Thương mại Mỹ sẽ quyết định có xem nhập khẩu xe hơi là đe dọa an ninh quốc gia hay không. Điều này sẽ khiến Mỹ áp thuế nhập khẩu cao hơn vào xe hơi mà không vi phạm luật lệ của Tổ chức Kinh tế Thế giới (WTO). Cả châu Âu, Nhật Bản hay Đức đều sẽ là những chủ thể bị tác động rất nặng nề.

Nguy cơ chiến tranh

Iran là điểm nóng ở Trung Đông, sau khi ông Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân ký năm 2015 dưới thời tổng thống Barack Obama. Tháng 11 qua, cũng liên quan tới lý do cáo buộc Iran vi phạm thỏa thuận, chính quyền Trump tiếp tục áp lệnh trừng phạt giai đoạn hai lên các công ty và quốc gia vi phạm trừng phạt của Mỹ tái khởi động nhằm vào Iran.

Chiến lược này của Mỹ có sự ủng hộ của Israel, Saudi Arabia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Nhóm này muốn kéo Iran khỏi tầm ảnh hưởng ở Yemen, Syria, Lebanon và Iraq, sau đó buộc Tehran quay lại tái đàm phán về hạt nhân.

Chắc chắn đây là điều Iran không hề mong muốn, và tệ nhất là nước này sẽ quay lại con đường phát triển hạt nhân, hứa hẹn những diễn biến căng thẳng ở Trung Đông.

Triều Tiên trong khi đó cũng là một điểm nóng về tình hình hạt nhân, giữa lúc các cam kết bằng miệng giữa các lãnh đạo Trump, Kim Jong Un, Moon Jea In hay thậm chí Tập Cận Bình đều chưa đi tới việc thực hiện trên thực tế.

Đầu năm 2019 sẽ là lúc hàng loạt cuộc gặp Trump – Kim, Kim – Moon và nhiều khả năng là Kim – Tập diễn ra. Kết quả của những màn thảo luận này sẽ tác động lớn, dù có khi không thực sự mang tính bước ngoặt, tới tiến trình phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.

Những bài viết cuối năm về vấn đề này từ các viện nghiên cứu đã chứa đựng lo ngại về hai cách ông Kim Jong Un đối phó với áp lực trừng phạt của Mỹ: hoặc là tiến hành tháo gỡ hạt nhân trước, hoặc là đưa tất cả quay về vị trí cũ bằng những màn thử nghiệm tên lửa tiếp theo như năm 2017.

Syria và Afghanistan cũng là những điểm nóng chưa bao giờ nguội lạnh. Tại Syria, bóng dáng Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS) đã biến mất, và đây là lúc các bên ngửa bài với nhau thông qua ý đồ của họ trong giải pháp hòa bình.

Tại Afghanistan, tháng 4 tới là lúc nước này tổ chức bầu cử tổng thống. Nó diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến giữa chính quyền và các phe nổi dậy sắp kéo dài tới năm thứ 19, và hiện nhóm nổi dậy Taliban vẫn từ chối đề nghị đàm phán của chính quyền. Bloomberg dự báo rằng với việc Mỹ rút quân, Taliban đang nhìn thấy cơ hội để lấn lướt Afghanistan.

Châu Âu

Brexit sẽ là cụm từ đầu tiên xuất hiện khi nói tới châu Âu của năm 2019. Đây là cách dùng từ ghép để chỉ việc Anh (Britain) rời (exit) Liên minh châu Âu (EU).

Ngày 29/3 tới là hạn chót Anh rời EU, và tất cả đang cùng chạy đua để nước Anh ra đi với một gói thỏa thuận giữ lại lợi ích tốt nhất cho đôi bên. Nhưng giữa lúc này, cả nội bộ quốc hội Anh cũng còn chưa thống nhất với nhau về những gì họ sẽ trưng ra cho EU. Nguy cơ “Brexit cứng”, tức một màn chia tay theo kiểu cắt đứt, “cạn tàu ráo máng” là điều có thể xảy ra.

Việc Anh rời khỏi EU vốn dĩ đã là điểm khiến giới quan sát lo ngại về viễn cảnh lớn hơn: EU tan rã trong làn sóng chủ nghĩa dân túy.

Sau khi “cơn ác mộng” mang tên Catalunya (trưng cầu tách khỏi Tây Ban Nha) tạm qua đi, đến lượt câu chuyện ngân sách nước Ý khiến châu Âu đảo điên. Trong khi châu Âu phải cân đối bài toán tài chính, thì Ý đang lâm nợ. Các ngân hàng Pháp và Đức đang nắm giữ hơn 400 tỉ USD nợ của Ý trong năm 2018. Để so sánh, trong giai đoạn 2010 bị cho là khủng hoảng nợ, Hy Lạp chỉ nợ 115 tỉ USD.

Cho tới nay, Ý vẫn từ chối điều chỉnh ngân sách 2019 theo ý của EU. Việc tranh cãi, căng thẳng diễn ra chỉ tạo điều kiện cho các đảng dân tuý ở Rome có cơ hội khoét sâu vào hiềm khích trong EU. Nên biết, từ năm 2016 tới nay, sau sự kiện ông Trump đắc cử ở Mỹ và trưng cầu Brexit, chủ nghĩa dân tộc cực đoan, chủ nghĩa dân tuý đã lan rộng khắp châu Âu.

Thách thức thứ 3 mà EU đối mặt sẽ là cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu tổ chức từ 23 tới 26/5.

 

Ba thách thức lớn nhất của thế giới năm 2019

Năm 2018 sẽ đi vào sách kỷ lục về sự thay đổi không ngừng của các mối quan hệ địa chính trị, kinh tế, xã hội. Trước thực trạng đó, những thách thức lớn nhất của thế giới năm 2019 là gì?

 

Điều gì đang chờ ông Donald Trump năm 2019?

Theo tờ National Interest (NI), các cuộc tranh cãi và sóng gió theo ông Donald Trump suốt thời gian qua có thể dữ dội hơn vào năm 2019. Tổng thống và nước Mỹ đang vượt qua “vùng biển có bão” cả trong và ngoài nước.

 

Ba cuộc khủng hoảng thế giới không thể làm ngơ năm 2019

Nhiều cuộc khủng hoảng trầm trọng đang bị làm ngơ. Nếu cộng đồng thế giới không quan tâm, hàng triệu người sẽ chết vào năm 2019.



Tin khác