Trung Quốc đang tìm cách tạo ra thế giới như thế nào vào năm 2049?

06:16 09/10/2018

Chắc chắn Trung Quốc sẽ mạnh mẽ và có ảnh hưởng hơn trong các mối quan hệ quốc tế. Bắc Kinh về cơ bản sẽ thay đổi hệ thống quốc tế mà Mỹ và Chiến tranh Lạnh đã tạo ra, The Diplomat ngày 3/10 bình luận.

the-gioi-trung-quoc-dang-tham-vong-se-the-nao
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Trung Quốc đang tìm cách tạo ra thế giới như thế nào vào năm 2049 – khi Trung Quốc vừa tròn 100 năm tuổi? Liệu Trung Quốc có duy trì hệ thống thế giới hiện nay hay một hệ thống phù hợp với tham vọng, văn hóa và những khao khát của Bắc Kinh? Theo The Diplomat, hàng nghìn năm lịch sử cho thấy Bắc Kinh sẽ chọn vế thứ hai.

Theo ông Bradley A. Thayer - giáo sư tại Đại học Texas, San Antonio và ông John M. Friend - một học giả tại Đại học Hawai'i thì thế giới vào năm 2049 sẽ được xác định bởi việc hiện thực hóa sức mạnh Trung Quốc. Bắc Kinh sẽ là lực lượng kinh tế và chính trị lớn nhất thế giới, bao gồm trong các liên minh và sự hiện diện toàn cầu. Khi quyền lực sẽ giúp Trung Quốc trở thành nước thống trị chính trị quốc tế, vấn đề nhiều người quan tâm là Trung Quốc sẽ sử dụng quyền lực thế nào. Liệu Trung Quốc có tham gia vào trật tự thế giới tự do hay sẽ biến đổi các quy tắc, tiêu chuẩn và thể chế của phương Tây?

Tầm nhìn chiến lược của Bắc Kinh rất tham vọng, được định nghĩa bởi khẩu hiệu “Một Thế giới, Một Giấc mơ” của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Theo The Diplomat, đó là hình thức hiện đại của tianxia (thiên hạ) hay toàn bộ thế giới dưới một bầu trời. Khái niệm này đóng vai trò nền tảng của hệ tư tưởng Trung Quốc - quan niệm của Trung Quốc về trật tự hay cách sắp xếp thế giới, về vị trí của Bắc Kinh trong chính trị thế giới.

Các mục tiêu kinh tế của Trung Quốc

Trong lĩnh vực kinh tế, Trung Quốc đang tích cực tìm cách thay thế các nguyên tắc của Đồng thuận Washington với mô hình phát triển riêng của mình. Đồng thuận Washington là cụm từ dùng để mô tả một chương trình cải cách kinh tế bao gồm 10 chính sách khác nhau được các tổ chức tại Washington như Tổ chức Tiền tệ Thế giới, Ngân hàng Thế giới, Bộ Tài chính Mỹ đề nghị áp dụng ở những nước trải qua khủng hoảng kinh tế.

"Mô hình Trung Quốc" mà Bắc Kinh đang dùng để thay thế Đồng thuận Washington cung cấp tài chính cho các nước không có ràng buộc. Mô hình này không yêu cầu chính phủ các nước được trợ cấp áp dụng các nguyên tắc cải cách kinh tế theo định hướng thị trường tự do như Đồng thuận Washington.

the-gioi-trung-quoc-dang-tham-vong-se-the-nao
Bắc Kinh có tham vọng thay đổi trật tự thế giới?

Việc triển khai mô hình này của Bắc Kinh sẽ theo quy trình hai con đường, cả các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, Trung Quốc sẽ làm việc theo các quy tắc thương mại quốc tế hiện nay, hỗ trợ các tiêu chuẩn đã được thiết lập và tiếp tục vận động trong hệ thống này để hoàn thành các mục tiêu chính sách đối ngoại, duy trì phát triển kinh tế và thương mại.

Kể từ khi cải cách kinh tế, Trung Quốc đã chấp nhận nhiều tiêu chuẩn và quy tắc của trật tự thế giới tự do, gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), và theo thời gian tham gia nhiều hơn vào các tổ chức quốc tế quan trọng như Liên Hiệp Quốc bởi sự phát triển kinh tế của Trung Quốc phụ thuộc vào hội nhập toàn cầu.

Hiện tại, Bắc Kinh không thể lật đổ hoàn toàn các quy tắc và thể chế của phương Tây, vì nó không có khả năng biến đổi trật tự quốc tế hiện tại. Do đó, trong thời gian tới, Trung Quốc sẽ tiếp tục tham gia các tổ chức đa phương do Tây phương lãnh đạo và hỗ trợ trật tự này. Theo The Diplomat, chiến lược ngắn hạn của Bắc Kinh là duy trì trật tự có thể làm tăng trưởng kinh tế và giảm thiểu sự kháng cự đối với các hành động của Trung Quốc cho đến khi trật tự mới được thay thế.

Bằng cách không trực tiếp thách thức trật tự kinh tế toàn cầu, Bắc Kinh có thể duy trì cái mà nước này gọi là sự “trỗi dậy hòa bình", thu hút sự ủng hộ mạnh mẽ của nhiều nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách phương Tây, khiến họ tin rằng Trung Quốc sẽ không bao giờ thay đổi trật tự thế giới.

Trung Quốc sẽ tiếp tục dùng đến chủ nghĩa đa phương và tích cực tham gia vào các tổ chức quốc tế như WTO. Tuy nhiên, cùng lúc đó, Bắc Kinh sẽ phát triển các tổ chức kinh tế do Trung Quốc đứng đầu như Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng Châu Á (AIIB), Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI).

Về lâu dài, nếu Trung Quốc mạnh hơn và Mỹ bị giảm ảnh hưởng, Bắc Kinh sẽ thúc đẩy cải cách để giảm thiểu các nguyên tắc dân chủ tự do trong các tổ chức quốc tế do phương Tây dẫn đầu. Khi nhiều quốc gia tham gia vào các thể chế do Trung Quốc lãnh đạo, Bắc Kinh có thể sử dụng sức mạnh kinh tế của mình như là đòn bẩy để thuyết phục các chính phủ phương Tây và nhiều quốc gia khác hỗ trợ và áp dụng những cải cách này.

Mặc dù mở cửa nhanh chóng đối với thương mại quốc tế, Bắc Kinh sẽ tiếp tục theo đuổi mô hình kinh tế chỉ huy (nhà nước định hướng chủ yếu nền kinh tế) và chính sách trọng thương mới (hạn chế nhập khẩu bằng hàng rào thuế quan hay bằng nhiều biện pháp khác). Về vấn đề này, sự tham gia của Trung Quốc vào các thể chế đa phương hoàn toàn là mang tính chiến lược. Bắc Kinh tìm cách thiết lập một mạng lưới các mối quan hệ kinh tế mà nó có thể sử dụng như đòn bẩy và một phương tiện để thúc đẩy chương trình nghị sự chính sách đối ngoại của mình.

The Diplomat bình luận, Trung Quốc đã nhiều lần sử dụng rất công khai chiến thuật trọng thương mới khi dùng quyền lực kinh tế để trừng phạt những nước trực tiếp hoặc gián tiếp thách thức quyền lực, lợi ích an ninh và chính sách đối ngoại của Bắc Kinh. Ví dụ, để phản ứng việc Mỹ lắp đặt Hệ thống phòng thủ tầm cao giai đoạn cuối – THAAD ở Hàn Quốc, Bắc Kinh đã khuyến khích công dân tẩy chay các công ty Hàn Quốc như Hyundai, AmorePacific và Lotte cũng như thực hiện lệnh cấm các tour du lịch nhằm gây ảnh hưởng đáng kể đến nền kinh tế Hàn Quốc và buộc Seoul phải đàm phán với Bắc Kinh.

Đến năm 2049, các thể chế do phương Tây dẫn đầu sẽ vẫn còn, nhưng nguyên tắc tự do của chúng sẽ bị pha loãng bởi những cải cách theo yêu cầu của Bắc Kinh. Khi sức mạnh kinh tế của Trung Quốc tăng lên và nhiều nước, cả nước phát triển và đang phát triển, trở nên phụ thuộc vào thương mại và đầu tư của Trung Quốc, Bắc Kinh sẽ sử dụng sức mạnh kinh tế của mình để gây ảnh hưởng. Đồng thời, các tổ chức do Trung Quốc tạo ra và lãnh đạo sẽ làm suy yếu các thể chế truyền thống. Trong dài hạn Trung Quốc dễ dàng hơn trong việc thúc đẩy ảnh hưởng thông qua các thể chế riêng.

Mục tiêu chính trị của Trung Quốc

Trong quá khứ, quan điểm của Trung Quốc về quan hệ quốc tế dựa trên hệ thống cấp bậc và địa vị. Ngày nay, nhận thức phân cấp này vẫn còn. Ý thức hệ tư tưởng của Trung Quốc có thể được thấy rõ trong các tuyên bố của Chủ tịch Tập Cận Bình về “Giấc mơ Trung Hoa", đặc biệt việc ông Tập nhấn mạnh vào “sự hồi sinh vĩ đại của Trung Quốc”.

Mặc dù chủ đề "hồi sinh dân tộc” đã được sử dụng theo cách này hay cách khác bởi các nhà lãnh đạo Trung Quốc nhưng ông Tập là người đầu tiên đưa câu chuyện “Giấc mơ Trung Hoa” lên cấp độ toàn cầu. Nhìn chung, theo quan điểm chung ở Trung Quốc, sự hồi sinh đơn giản là việc Trung Quốc lấy lại vị thế và quyền lực quốc tế đã bị mất.

Nếu "Giấc mơ" của ông Tập thành sự thật, chúng ta có thể hình dung ra một thế giới vào giữa thế kỷ 21 khi các chính phủ dân chủ vẫn tồn tại ở phương Tây nhưng mô hình chính trị của Bắc Kinh sẽ có ưu thế hơn trong hệ thống quốc tế.

Trái ngược với nguyên tắc dân chủ tự do và nguyên tắc thị trường tự do của Đồng thuận Washington, mô hình Bắc Kinh đang cung cấp cho thế giới là mô hình đầu tư trung lập theo kiểu không liên quan gì đến vấn đề nội bộ của các nước được hỗ trợ. Bắc Kinh cũng cam kết cung cấp các khoản vạy và các hình thức hỗ trợ tài chính "không ràng buộc". Mô hình này là một phần trong chiến lược "tấn công quyến rũ" của Trung Quốc và dường như ngày càng phổ biến khi nhiều quốc gia cho rằng nó là lựa chọn tốt hơn so với các chương trình đầy quy tắc từ các tổ chức tài chính của phương Tây như Quỹ Tiền tệ Thế giới.

Đến năm 2049, Trung Quốc sẽ tự tin và có thể phát huy sự thống trị hiệu quả hơn trong lĩnh vực kinh tế, chính trị và quân sự thế giới. Bắc Kinh sẽ không còn phải tích hợp hoặc đàm phán, thay vào đó các nước khác sẽ phải chấp nhận trật tự do Trung Quốc tạo ra.

Theo The Diplomat, dường như chúng ta đang chứng kiến giai đoạn đầu của chính trị quốc tế dưới sự thống trị của Trung Quốc. Bắc Kinh đang phát triển các căn cứ quân sự ở Biển Đông – một sự vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế bất chấp sự phản đối của các nước láng giềng và cộng đồng thế giới.

 

Chủ tịch Interpol từ chức, Trung Quốc xác nhận ông đang bị điều tra

Chủ tịch Interpol Mạnh Hoành Vĩ đã gửi đơn xin từ chức sau khi Trung Quốc xác nhận ông đang bị điều tra vì "vi phạm nghiêm trọng pháp luật nhà nước".

 

Interpol yêu cầu Trung Quốc làm rõ vụ chủ tịch mất tích

Theo CNN, ngày 7/10, Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol) yêu cầu Trung Quốc cung cấp thông tin về việc Chủ tịch Interpol Mạnh Hoành Vĩ bị mất tích tại Trung Quốc.

 

Chủ tịch Interpol đang bị điều tra tại Trung Quốc?

Ngày 5/10, tờ South China Morning Post dẫn nguồn tin thân cận cho biết Chủ tịch Tổ chức Cảnh sát Hình sự Quốc tế (Interpol) – người vừa được vợ báo mất tích, đang bị điều tra ở Trung Quốc.



Tin khác