Thời đại 4.0 nhưng đấu giá tài sản vẫn theo kiểu 0.4

Tư duy 4.0 nhưng “tay làm” vẫn 0.4

Năm 2021, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa thực hiện hàng loạt cuộc đấu giá tài sản, trong đó phần lớn là đấu giá quyền sử dụng đất. Theo đó, tính đến ngày 31/12/2021, toàn tỉnh thực hiện 865 cuộc đấu giá, trong đó có 676 cuộc đấu giá quyền sử dụng đất và 189 cuộc đấu giá tài sản khác, thu về hơn 16 nghìn tỷ đồng cho ngân sách (tăng thu hơn 4 nghìn tỷ đồng so với giá khởi điểm).

Mặc dù lĩnh vực đấu giá tài sản mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước, nhưng hầu hết các cuộc đấu giá đều được thực hiện tập trung tại một địa điểm, thu hút hàng chục, thậm chí là hàng trăm người tham gia, tiềm ẩn nguy cơ lây lan dịch bệnh Covid -19.

Điển hình như vụ Trung tâm dịch vụ đấu giá tài sản Thanh Hóa tổ chức bán đấu giá 68 lô đất tại thị trấn Bút Sơn, huyện Hoằng Hóa (Thanh Hóa) vào tháng 8/2021. Thời điểm này, tại trụ sở Trung tâm hội nghị huyện Hoằng Hóa, xuất hiện hàng loạt xe ô tô đậu kín hai bên đường. Phía trong Trung tâm hội nghị huyện có khoảng 300 người ngồi chật ních ở các hàng ghế để tham gia đấu giá.

Cùng thời điểm trên, tại huyện Quảng Xương, Hà Trung… cũng triển khai việc mua bán hồ sơ, đấu giá đất theo kế hoạch đề ra, trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp. Điều đáng nói là, việc bán hồ sơ đấu giá và kế hoạch tổ chức đấu giá đất nêu trên được triển khai vào đúng thời điểm tỉnh Thanh Hóa đang áp dụng các biện pháp giãn cách để phòng, chống dịch. 

Theo chia sẻ từ phía người trong cuộc, việc đấu giá đất trong thời điểm dịch bệnh có thể coi là điều bất khả kháng: “Mặc dù lo lắng dịch bệnh khi tổ chức đấu giá nhưng huyện cũng có cái khó riêng vì phải thu ngân sách và hoàn thành các chỉ tiêu về kinh tế - xã hội”, một cán bộ huyện Quảng Xương cho biết.

Sau khi hàng loạt phương tiện truyền thông, báo chí đưa tin về thực trạng này, UBND tỉnh Thanh Hóa đã có văn bản tạm dừng các cuộc đấu giá không cần thiết trong bối cảnh dịch bệnh. Không lâu sau đó lãnh đạo địa phương tiếp tục ban hành công văn chỉ đạo, trong đó nói rõ: “Khuyến khích UBND các huyện, thị xã, thành phố và Trung tâm Phát triển quỹ đất Thanh Hóa, chủ động lựa chọn hình thức đấu giá trực tuyến tại các cuộc đấu giá quyền sử dụng đất bằng phần mềm đấu giá đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo đúng quy định của Luật Đấu giá tài sản”.

Theo chỉ đạo này, Sở Tư pháp phải khẩn trương đấu mối, làm việc với Cục Bổ trợ tư pháp - Bộ Tư pháp và các Doanh nghiệp cung cấp phần mềm đấu giá trực tuyến, để sớm có được bản quyền phần mềm đấu giá trực tuyến nhằm áp dụng rộng rãi trong các cuộc đấu giá quyền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh.

Thế nhưng, từ tháng 9/2021 đến nay, trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa vẫn chưa thực hiện được bất cứ một cuộc đấu giá trực tuyến nào theo văn bản chỉ đạo, mặc dù đây cũng là thời điểm, cả nước nói chung, tỉnh Thanh Hóa nói riêng đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi quốc gia nhằm thực hiện mục tiêu phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số để tạo bứt phá trong phát triển kinh tế, xã hội.

Không chỉ vậy, việc thực hiện đấu giá tài sản theo hình thức tập trung cũng bộc lộ không ít hạn chế. Có hiện tượng “vây” thầu, “quây” thầu, “cài thầu” tại không ít địa phương đã làm mất đi tính cạnh tranh, minh bạch và công bằng trong đấu giá quyền sử dụng đất nói riêng, đấu giá tài sản nói chung.

Đấu giá đất trực tuyến là xu hướng tất yếu

Sở Tư pháp Thanh Hóa cho rằng, nếu áp dụng nền tảng đấu giá đất online sẽ hạn chế được nhiều tiêu cực trong lĩnh vực đấu giá tài sản, đặc biệt là hiện tượng “quân đỏ, quân xanh”; “quây thầu, vây thầu”…

Mặc dù, cơ quan có trách nhiệm nhận thức rõ về những hạn chế khi thực hiện đấu giá theo hình thức “truyền thống”, thế nhưng, việc áp dụng đấu giá đất theo hình thức trực tuyến vẫn là chuyện không hề đơn giản.

Về việc này, ông Bùi Đình Sơn, Giám đốc Sở Tư pháp Thanh Hóa thẳng thắn chia sẻ: “Tính đến năm 2021, trên toàn quốc chỉ có 5 đơn vị sở hữu phần mềm trực tuyến trong lĩnh vực đấu giá. Tuy nhiên, đến nay, Bộ Tư pháp vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về hình thức đấu giá này. Các địa phương trong tỉnh, cũng như các công ty đấu giá chưa được tiếp cận phần mềm, tập huấn về đấu giá theo hình thức trực tuyến, nên rất khó khăn khi áp dụng. Mặt khác, việc thuê phần mềm đấu giá trực tuyến cũng tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ thông tin khách hàng, dữ liệu đấu giá, nếu yếu tố bảo mật của đơn vị sở hữu phần mềm không cao”.

Giám đốc Sở Tư pháp Thanh Hóa cho biết thêm, hiện nay, tỉnh Thanh Hóa rất quan tâm và chỉ đạo quyết liệt việc áp dụng nền tảng đấu giá trực tuyến trong hoạt động đấu giá tài sản.

“Tỉnh đã duyệt kinh phí thuê phần mềm để thực hiện đấu giá trực tuyến. Kinh phí này sẽ được chuyển về Trung tâm đấu giá để xây dựng phương án, kế hoạch đấu giá. Lãnh đạo tỉnh đã giao cho Sở Tư pháp chủ trì, thực hiện thí điểm đấu giá trực tuyến trong vòng 1 năm để có cơ sở đánh giá ưu, nhược điểm của hình thức này, từ đó mới có căn cứ để áp dụng đại trà. Tiến tới tỉnh sẽ xây dựng 1 phần mềm riêng trong lĩnh vực đấu giá, nếu việc áp dụng thí điểm mang lại hiệu quả thiết thực”, ông Sơn nói.

Tính đến thời điểm hiện tại, trên địa bàn tình Thanh Hóa có 37 tổ chức đấu giá tài sản. Tuy nhiên, theo phản ánh của một số công ty đấu giá tài sản, nếu có phần mềm tổ chức đấu giá trực tuyến thì việc áp dụng vào thực tiễn cũng rất khó khăn.

“Việc thuê phần mềm đấu giá trực tuyến đòi hỏi nguồn kinh phí lớn, trong khi đó, hằng năm, có đơn vị đấu giá chỉ tổ chức được vài cuộc đấu giá. Kinh phí thu được từ việc tổ chức bán đấu giá chưa chắc đã bù được tiền thuê phần mềm đấu giá. Bên cạnh đó, không phải đối tượng nào tham gia đấu giá cũng am hiểu về công nghệ, internet. Do vậy, muốn tổ chức đấu giá trực tuyến thì người tổ chức và người tham gia đấu giá phải có thời gian làm quen, tập huấn”, một doanh nghiệp đấu giá cho hay.

Mặc dù Luật Đấu giá tài sản đã có quy định về hình thức đấu giá trực tuyến nhưng cho đến thời điểm hiện nay, ở Thanh Hóa chưa có tổ chức đấu giá nào áp dụng được hình thức đấu giá trực tuyến. Việc đấu giá theo hình thức đấu giá trực tuyến là một trong những điểm tiến bộ của Luật Đấu giá tài sản, tuy nhiên, để triển khai áp dụng đòi hòi sự hỗ trợ từ phía cơ quan quản lý cũng như nguồn vốn đầu tư vào việc xây dựng hình thức đấu giá này chứ không chỉ đơn thuần là ghi nhận trong quy định của pháp luật...