Từ thuế bảo vệ môi trường, BOT tới phí vào chùa: Không minh bạch, người dân bức xúc là dễ hiểu

Thuế, phí gây bức xúc vì thiếu minh bạch

Sau 10 năm tạm dừng, từ ngày 1/1/2018 Quảng Ninh thu phí chùa Yên Tử trở lại với mức giá 40.000/người lớn và 20 nghìn/trẻ em. Tỉnh Quảng Ninh cho rằng, việc thu phí danh lam thắng cảnh Yên Tử được dựa trên các quy định của Luật phí và lệ phí.

Đồng thời đại diện chính quyền cũng như ban quản lý di tích Quốc gia Yên Tử cũng lý giải việc thu phí nhằm có tiền trung du ti tích, có tiền đầu tư mở đường xá, công trình dịch vụ…

Trước lý giải của ban ngành tỉnh Quảng Ninh dư luận đang đặt ra câu hỏi, tiền công đức người dân đóng góp khi đến chùa Yên Tử mỗi năm bao nhiêu, khoản tiền này ai quản lý, lâu này dùng làm việc gì? Và tại sao không sử dụng tiền đó đầu tư hạ tầng, đường xá, công trình dịch vụ cũng như trùng tu, di tích mà phải dùng ngân sách?

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Trần Quốc Thuận – nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, lâu nay các khoản thuế, phí cơ quan quản lý nhà nước chỉ đưa ra còn lý giải không thuyết phục, không minh bạch.

“Từ thuế bảo vệ môi trường xăng dầu, phí BOT đến bây giờ là phí vào chùa Yên Tử. Mục đích thu để làm gì, sử dụng nguồn thu đó như thế nào là điều dư luận quan tâm nhất. Khi không minh bạch được câu chuyện đó, người dân bức xúc là điều dễ hiểu”, Luật sư Trần Quốc Thuận nói.

Phân tích vấn đề nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho biết, khi đề xuất tăng thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu được Bộ Tài chính đưa ra người dân ngay lập tức đặt câu hỏi dùng bao nhiêu tiền từ nguồn thu thuế đó để bảo vệ môi trường. Đồng thời khi nói bảo vệ môi trường nhưng bộ, ngành đã làm những gì, kết quả môi trường tốt lên hay xấu đi?

“Rõ ràng người dân không được biết môi trường được cải thiện ra sao, không thấy được ý nghĩa bảo vệ môi trường khi tăng thuế bảo vệ môi trường trên mỗi lít xăng, vì thế dẫn đến phản ứng”, ông Thuận nói.

Tương tự câu chuyện thu phí BOT giao thông, theo Luật sư Trần Quốc Thuận nguyên tắc đi đường BOT phải trả phí, tuy nhiên mức phí thu người dân dựa trên cơ sở nào? Rõ ràng phải dựa vào tổng mức đầu tư của dự án.

Thế nhưng nhiều tuyến BOT giao thông, điển hình như trạm thu phí BOT Cầu Rác (xã Cẩm Trung, huyện Cẩm Xuyên) được lập để thu phí hoàn vốn đầu tư cho dự án tuyến đường tránh thành phố Hà Tĩnh. Hay như việc thu phí Quốc lộ 5 để gánh phí cho dự án BOT Hà Nội – Hải Phòng…

“Nguyên tắc có sử dụng dịch vụ mới thu phí, phí phải tương xứng với số tiền. Tuy nhiên thu phí BOT trên nhiều tuyến đường hiện nay có khi đặt trạm thu phí chỗ này nhưng để bù chi phí đầu tư tuyến đường khác. Đó là chưa nói đến việc mức thu phí BOT thiếu minh bạch khi mức thu trên đường nâng cấp sửa chữa cũng bằng mức thu trên đường đầu tư mới”, ông Thuận nói.

Vì sao không dùng tiền công đức để đầu tư hạ tầng

Trở lại vấn đề thu phí chùa Yên Tử, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, dù đưa ra lý do gì thì việc thu phí cần xem lại có nên thu hay không và thu ở mức nào. Cần lắng nghe ý kiến người dân tránh dư luận không tốt.

“Thu phí chùa Yên Tử khiến nhiều người nghĩ rằng phải có tiền với đến được với Phật, hay người nghèo không được vào chùa…Từ đó khiến người dân nghĩ sai giáo lý nhà Phật, nghĩ sai về chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước”, ông Thuận cho biết.

Theo ông Thuận tỉnh Quảng Ninh lý giải việc thu phí được HĐND tỉnh Quảng Ninh thông qua, nhưng hội đồng nhân dân là ai, họ có đi lễ chùa Yên Tử không? HĐND tỉnh Quảng Ninh đại diện người dân Quảng Ninh nhưng với trung tâm Phật giáo như Yên Tử thì khách về tham quan, đi lễ chúa từ khắp mọi miền. Khi đến nơi họ mới biết thu phí, mức phí thu không hề thấp dẫn đến du khách phản ứng.

Cũng theo ông Trần Quốc Thuận Quảng Ninh lý giải việc thu phí vào chùa Yên Tử để hoàn vốn đầu tư công trình hạ tầng từ đường xá, công trình dịch vụ, sửa sang chùa…Lý giải như vậy chưa thuyết phục bởi với di tích quốc gia đặc biệt như chùa Yên Tử nhà nước đều bố trí ngân sách để phục vụ việc trùng tu, bảo vệ.

Ông Thuận cũng đặt câu hỏi, mỗi năm hàng có đến hàng triệu người từ Phật tử, khách du lịch tham quan, khi tham quan đều công đức. Người ít thì vài chục nghìn, khá hơn thì vài trăm, có điều kiện có khi công đức cả vài triệu. Vậy số tiền ấy dùng để làm gì? Tại sao không sử dụng vào đầu tư hạ tầng?

Theo lý giải tỉnh Quảng Ninh nguồn thu phí chùa Yên Tử 20% dùng trả lương cho nhân viên trong ban quản lý di tích, 80% đưa vào ngân sách. Ông Thuận cho rằng, 80% đưa vào ngân sách nhưng việc quản lý sử dụng nguồn tiền này ra sao, có tách bạch riêng để sử dụng cho việc tu bổ chùa Yên Tử hay khi đưa vào ngân sách rồi muốn đầu tư, dùng làm gì cũng được.

Mặt khác nếu thu phí chùa Yên Tử ông Thuận cho rằng có thể giảm mức phí bằng việc giảm số nhân viên trong ban quản lý, để giảm chi phí nuôi bộ máy.

“Tóm lại thu phí chùa Yên Tử cũng như thuế bảo vệ môi trường xăng dầu hay phí BOT phải minh bạch. Minh bạch phải ngay từ khi đầu tư. Ví dụ tổng số vốn đầu tư bao nhiêu, cần thu phí bao nhiêu, thu bao nhiêu năm…

Đến khi thu phí cũng phải minh bạch, công khai khoản phí thu được dùng vào việc gì? Phải có báo cáo theo từng quý, từng năm và phải được công khai cho dư luận được biết?”, ông Thuận nói.

Trước đó trả lời báo chí ông Nguyễn Anh Tú, Chủ tịch UBND TP Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh cho biết, việc thu phí thăm quan di tích và danh lam thắng cảnh Yên Tử đã được thị xã Uông Bí (nay là thành phố Uông Bí) triển khai thực hiện từ năm 1986. Nguồn thu từ phí thăm quan được thành phố quản lý và sử dụng vào mục đích trùng tu, tôn tạo di tích, nâng cấp, sửa chữa các tuyến đường giao thông...

Đến năm 2007, tỉnh Quảng Ninh đã giao cho nhà chùa thu và quản lý toàn bộ nguồn thu công đức và giọt dầu tại Yên Tử để xây dựng một số công trình lớn.

Tuy hiên trong thời gian qua, khu di tích Yên tử được tỉnh Quảng Ninh đầu tư xây dựng nhiều công trình cơ sở hạ tầng quan trọng gồm đường xá, công trình dịch vụ, hệ thống các chùa: Chùa Trình, Suối Tắm, Cẩm thực, Giải Oan, Hoa Yên... mở rộng tuyến đường giao thông Yên Tử, tuyến đường kết nối từ Ngọa Vân Đông Triều về Yên Tử, đầu tư xây dựng Rừng quốc gia Yên Tử....

Nguồn kinh phí đầu tư, tu bổ sửa chữa và nâng cấp cơ sở hạ tầng để phục vụ du khách và việc chi phí cho hoạt động quản lý lễ hội hằng năm... đều lấy từ nguồn ngân sách nhà nước.

Do đó thu phí vào chùa Yên Tử nhằm hoàn lại khoản tiền đã đầu tư vào công trình cơ sở hạ tầng quan trọng.

Trong khi đó theo ông Phạm Văn Dược – Phó trưởng Ban Quản lý di tích quốc gia Yên Tử cho biết, việc thu phí là nhằm giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước, đồng thời có thêm và chủ động nguồn vốn cho việc bảo vệ, quản lý di tích.

Theo ông Dược khoản tiền thu phí dự kiến, 20% tổng số tiền thu phí sẽ dành nuôi bộ máy Ban quản lý di tích lịch sử Yên Tử gồm 55 người và các khoản chi khác; 80% còn lại nộp ngân sách Nhà nước để bổ sung cho TP Uông Bí thực hiện một số nhiệm vụ đầu tư và quản lý danh thắng Yên Tử.