Tăng thuế bảo vệ môi trường xăng dầu: Có đi ngược tinh thần kiến tạo của Chính phủ?

07:03 26/02/2018

Theo các chuyên gia kinh tế, thay vì tăng thuế bảo vệ môi trường để bù nguồn thu hao hụt do thuế nhập khẩu giảm thì nên giảm chi ngân sách, giảm biên chế trả lương. Bởi tăng thuế không chỉ gây khó khăn cho người dân, doanh nghiệp mà còn đi ngược với tinh thần kiến tạo của Chính phủ.

thue-bao-ve-moi-truong-xang-dau-co-di-nguoc-tinh-than-kien-tao-cua-chinh-phu
Trăng thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu đang thu hút sự quan tâm của dư luận. 

Chi không đúng mục đích thu?

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi dư luận về dự thảo Nghị quyết về biểu thuế bảo vệ môi trường. Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất từ ngày 1/7/2018, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng tăng 1.000 đồng, lên 4.000 đồng/lít- mức kịch trần theo khung hiện hành; với dầu diesel là 2.000 đồng/lít, tăng 500 đồng/lít; dầu mazut, dầu nhờn, mỡ nhờn tăng từ 900 đồng lên 2.000 đồng/lít (kg) - cũng là mức trần khung hiện hành.

Lý giải về đề xuất tăng thuế bảo vệ môi trường, nhằm bù cho khoản thuế nhập khẩu ưu đãi khi Việt Nam tham gia hội nhập. Bên cạnh đó, giá bán lẻ xăng dầu ở Việt Nam cơ bản đang thấp hơn so với các nước có chung đường biên giới nói riêng và nhiều nước khác trong khu vực ASEAN.

Theo bảng xếp hạng của trang web Global Petrol Prices vào ngày 27/11/2017, giá bán lẻ xăng của Việt Nam đứng thứ vị trí 45 từ thấp đến cao trong tổng số 167 quốc gia, thấp hơn 122 nước…

Trước lý giải của Bộ Tài chính dư luận nghi ngại việc thu thuế bảo vệ môi trường có đúng chi cho môi trường hay chi cho mục đích khác?.

thue-bao-ve-moi-truong-xang-dau-co-di-nguoc-tinh-than-kien-tao-cua-chinh-phu
Bộ Tài chính đưa cả việc chi đầu tư cho dự án đường sắt trên cao như một khoản chi cho mục đích bảo vệ môi trường. Ảnh H.Lực

Trước đó, tại Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thuế bảo vệ môi trường giải thích cặn kẽ về phần thu - chi ngân sách cho bảo vệ môi trường, Bộ Tài chính đưa cả chi phí xây dựng tuyến đường sắt trên cao vào danh sách chi cho bảo vệ môi trường.

Thông tin trên Báo Tiền Phong nêu rõ, trong giai đoạn 2012 - 2016, tổng thu thuế bảo vệ môi trường là 105.985 tỷ đồng.

Trong đó con số chi cho bảo vệ môi trường trong giai đoạn 2012-2016 đã tăng lên 131.857 tỷ đồng (cao hơn số thu), bình quân mỗi năm chi 26.371 tỷ đồng/năm.

Bộ Tài chính viện dẫn hàng loạt khoản ngân sách chi được cho là để bảo vệ môi trường, như: Chi thường xuyên cho bảo vệ môi trường khoảng 89.131 tỷ đồng (chi ứng phó biến đổi khí hậu, chi dự toán hàng năm cho Bộ Tài nguyên và Môi trường, chi chương trình tiết kiệm năng lượng, phát triển rừng…).

Chi 24.246 tỷ đồng cho ngành tài nguyên và môi trường; ngành cấp nước và xử lý rác thải, nước thải.

Chi 18.480 tỷ đồng từ dự phòng ngân sách trung ương để phòng chống, khắc phục thiên tai.

Ngoài ra trong khoản chi cho môi trường Bộ Tài chính liệt kê khoản chi góp phần bảo vệ môi trường như: Dự án Xây dựng tuyến đường sắt trên cao; các dự án, chương trình khoa học công nghệ ứng dụng công nghệ xanh, bền vững...

Lý giải việc chi không đúng mục đích thu, Bộ Tài chính cho rằng, khoản thu từ thuế bảo vệ môi trường không phải là khoản thu mang tính đối giá và hoàn trả trực tiếp, không quy định sử dụng cho các nhiệm vụ chi cụ thể mà được sử dụng để bố trí, đảm bảo an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội, thực hiện chính sách cải cách tiền lương theo quy định,...

“Do đó, kinh phí ngân sách nhà nước bố trí cho các nhiệm vụ bảo vệ môi trường có thể bằng hoặc thấp hơn so với số thu thuế bảo vệ môi trường”, Bộ Tài chính phân trần.

Vô lý hết mức

Trước việc Bộ Tài chính viện dẫn khoản chi cho bảo vệ môi trường trong đó có cả dự án đường sắt trên cao, trao đổi với phóng viên TS Bùi Trinh – Chuyên gia kinh tế cho rằng, việc đưa phần chi cho dự án xây dựng tuyến đường sắt trên cao vào khoản chi bảo vệ môi trường là hết sức vô lý hết mức, dù Bộ Tài chính có giải thích như thế nào, viện dẫn luật não  cũng không thỏa đáng.

TS Bùi Trinh phân tích, có thể tạm hiểu Bộ Tài chính khi đưa khoản chi phí xây dựng tuyến đường sắt trên cao vào như danh sách các khoản chi cho bảo vệ môi trường và lý giải: Đầu tư đường sắt trên cao sẽ giúp giảm phương tiện cá nhân di chuyển, qua đó giảm tác động từ khí thải phương tiện cá nhân gây ra.

TS. Bùi Trinh
Chuyên gia kinh tế - TS Bùi Trinh cho rằng tăng thuế bảo vệ môi trường nhưng chi không đúng mục đích thì lý giải thế nào cũng không thỏa đáng

Tuy nhiên cho dù đưa ra lý giải đó cũng chỉ là trên góc độ lý thuyết bởi dự án chậm tiến độ nhiều năm đến nay vẫn chưa đi vào hoạt động. Mặt khác dự án thi công kéo dài gây ảnh hưởng tác động đến môi trường còn lớn hơn là để bảo vệ môi trường.

Theo TS Bùi Trinh, thà Bộ Tài chính lấy lý do thu khác người dân sẽ cảm thấy không bị khiên cưỡng bởi ý nghĩa nộp thuế bảo vệ môi trường nhưng không chi vào bảo vệ môi trường mà chi vào đầu tư vào lĩnh vực khác.

TS Bùi Trinh cho biết, lượng khí thải CO2 và hiệu ứng nhà kính (GHG) cho một đơn vị giá trị gia tăng của Việt Nam đang ở nhóm nước hàng đầu trên thế giới và có xu hướng tăng lên.

Tuy nhiên, khí thải này chỉ một phần do xe máy, ô tô, còn một phần lớn là do nhóm ngành chế biến chế tạo đặc biệt là sản xuất thép, nhiệt điện thép…

“Như vậy rất nhiều ngành công nghiệp gây ô nhiễm môi trường tại sao chỉ đánh vào xăng, tại sao lại đánh vào một mặt hàng thiết yếu, nhu cầu sử dụng hàng ngày số lượng lớn như xăng, dầu”,  ông Bùi Trinh đặt câu hỏi.

Chung nhận định, LS Trương Thanh Đức - Chuyên gia pháp lý kinh tế cho biết, lý giải Bộ Tài chính sáng tỏ vấn đề tăng thuế bảo vệ môi trường nhưng không phải chỉ dùng để bảo vệ môi trường mà tăng thuế để bù ngân sách chi tiêu chung.

“Khi giá xăng thấp thì tăng thuế môi trường để bù vào thuế nhập khẩu giảm. Vậy, nếu giá xăng tăng vài lần, thì có giảm thuế môi trường không? Nếu không giảm thuế thì giá quá cao. Nếu giảm thuế thì hoá ra không phải vì môi trường, mà vì nguồn thu?”, Luật sư Đức nêu bất cập.

Luật sư Trương Thanh Đức cho rằng, dùng từ "thuế bảo vệ môi trường" là không đúng, bởi nguyên tắc thu gì chi đó, còn đã nói thuế bảo vệ môi trường chỉ dùng nhằm khắc phục môi trường ô nhiễm do sử dụng xăng dầu gây ra.

Theo Luật sư Đức, khi Việt Nam hội nhập và ký các thỏa thuận như ATIGA thì nguồn thu thuế nhập khẩu sẽ giảm, ảnh hưởng tới thu ngân sách.

nguyen-pgd-eximbank-chi-nhanh-tp-hcm-chiem-doat-245-ti-dong-cach-noi-dai-moi-lam-tro-cua-eximbank
LS Trương Thanh Đức cho rằng, để bù khoản thuế hao hụt khi thuế nhập khẩu giảm khi hội nhập thì trước hết phải giảm chi, giảm biên chế trả lương chứ không phải nghĩ đến tăng thu

Để cân đối giữa thu và chi đáng nhẽ cần áp dụng đồng loạt giải pháp như cơ cấu lại chi ngân sách, giảm bộ máy cồng kềnh, xiết chặt đầu tư công… chứ không phải ngay lập tức bằng cách thu thêm tiền của dân qua xăng dầu.

“Nếu bộ máy cứ phình ra, đầu tư công lãng phí, dự án, nhà máy của doanh nghiệp nhà nước đầu tư cứ thua lỗ như vừa qua thì dù tăng thu thuế bao nhiêu cũng không đủ bù đắp”, Luật sư Đức đánh giá.

Trái với tinh thần kiến tạo của Chính phủ?

Trở lại vấn đề tăng thuế bảo vệ môi trường theo LS Trương Thanh Đức cần phải làm rõ việc sử dụng nguồn thuế thu được và những tác động đối với nền kinh tế.

Ông Đức khẳng định, xăng dầu là mặt hàng thiết yếu nên nếu thuế tăng như đề xuất, giá có cao thì người dân vẫn buộc phải sử dụng.

Tuy nhiên, sự tác động đến đời sống nhân dân, doanh nghiệp, chỉ số lạm phát... là rất lớn. Đây là lý do cần có một báo cáo tác động nghiêm túc, đầy đủ.

Bên cạnh đó, tình trạng ô nhiễm môi trường hiện rất nghiêm trọng, nhất là các đô thị lớn và cần có nguồn lực tài chính lớn để cải thiện môi trường.

Nếu tăng thuế và dùng toàn bộ nguồn thu này cho môi trường thì người dân có thể chấp nhận.

“Nhưng kể từ khi tăng thuế bảo vệ môi trường đến nay vẫn chưa có một đánh giá nào về việc môi trường có giảm ô nhiễm hay không và việc sử dụng nguồn thuế tăng đó vào môi trường như thế nào. Mọi thứ vẫn mù mờ không rõ ràng”, ông Đức nói.

Tại các hội nghị tiếp xúc, gặp gỡ Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc luôn thể hiện sự trăn trở với vấn đề thuế, phí của doanh nghiệp. Thủ tướng khẳng định chi phí thủ tục hành chính về thuế, hải quan, giấy phép, phí BOT, chi phí sử dụng các công trình dịch vụ công, nhất là chi phí kiểm định, thẩm định, giám định, các chi phí kiểm tra khác của Nhà nước đang đè nặng lên doanh nghiệp.

Giảm phí, tạo điều kiện doanh nghiệp phát triển chính là mục tiêu của Chính phủ kiến tạo mà Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đang hướng đến.

Tuy nhiên TS Bùi Trinh cho rằng, nếu tăng thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu sẽ tăng chi phí đầu vào ảnh hưởng hoạt động sản xuất của doanh nghiệp. Trong Chính phủ có rất nhiều chính sách tạo điều kiện cho doanh nghiệp được đưa ra. Thì bộ, ngành bằng cách này cách khác gây khó khăn doanh nghiệp bằng gánh nặng thuế phí, bằng giấy phép con. Như vậy chính sách kiến tạo của Chính phủ sẽ không phát huy hiệu quả, không lan tỏa đến doanh nghiệp.

“Trong đó thuế bảo vệ môi trường xăng dầu theo điều chỉnh tăng như dự thảo của Bộ Tài chính sẽ đẩy giá xăng tăng ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không chỉ ở một chu kỳ sản xuất”, ông Trinh cho biết.

Chỉ rõ ảnh hưởng tiêu cực từ việc tăng thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu ông Trinh phân tích, khi tăng thuế bảo vệ môi trường sẽ khiến giá xăng tăng qua đó sẽ làm cho chi phí đầu vào của tất cả các ngành và phí lưu thông sẽ tăng lên. Điều này sẽ làm giá cả các mặt hàng tăng lên tăng gánh nặng cho người dân và doanh nghiệp.

 

Vụ mất 245 tỉ đồng tại Eximbank: Lập Vi bằng, quay clip để tránh ngân hàng phủi trách nhiệm

Tiến sĩ - Luật sư Bùi Quang Tín cho rằng, qua vụ khách hàng mất 245 tỉ đồng tại Eximbank người gửi tiền cân nhắc các biện pháp để đảm bảo an toàn cho số tiền gửi như quay clip quá trình làm thủ tục hồ sơ, lập Vi bằng..., biện pháp này để tránh ngân hàng phủi trách nhiệm khi xảy ra mất tiền.

 

Tăng thuế bảo vệ môi trường xăng dầu kịch khung: Túi tiền người dân đâu phải nồi cơm Thạch Sanh

Theo PGS.TS Bùi Thị An - Đại biểu Quốc hội Khóa 13 Bộ Tài chính cần công khai việc sử dụng tiền thu từ thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, người dân nộp thuế phải biết thuế đó dùng làm gì, đầu tư vào đâu, chi có đúng mục đích không…

 

Tăng thuế bảo vệ môi trường kịch trần: Chỉ sử dụng cho bảo vệ môi trường hay làm việc khác?

TS Nguyễn Minh Phong lo ngại thuế bảo vệ môi trường thu về nhưng không sử dụng đúng mục đích bảo vệ môi trường, mà dùng làm việc khác.



Tin khác