Thưởng thức đặc sản 'chính hiệu' Thanh Hóa

Nem chua Thanh Hóa

Nem chua là đặc sản nổi tiếng Thanh Hóa, được nhiều thực khách gần xa yêu thích và còn mua về làm quà.

Nem được làm từ thịt sống, bì lợn cùng các gia vị như tiêu, tỏi, ớt cho lên men đến chín, khi ăn có vị chua dịu đậm đà. Từ chiếc nem chua cổ truyền, người dân Thanh Hóa sáng tạo ra rất nhiều loại với cách chế biến, thưởng thức khác nhau. Nào là nem dài, nem oản, nem cối, nem vuông… Chúng khác nhau ở hình thức và khối lượng, tùy mục đích sử dụng nhưng không thay đổi hương vị đặc trưng. Bên cạnh đó, cũng có nhiều biến tấu cho món nem như nem thính, nem cuốn, nem nướng, nem rán… Mỗi món lại mang đến trải nghiệm hương vị thú vị riêng cho người thưởng thức.

Để thưởng thức món nem chua đặc sản Thanh Hóa thơm ngon nhất, du khách có thể đến các nhà nem Gốc Đa, Cương Dũng, Vũ Linh, nem bà Thường, bà Năm hay trên vỉa hè các phố Đinh Lễ, Tô Vĩnh Diện, Ngọc Trạo

Canh lá đắng

Theo báo Lao Động Cây lá đắng là loại cây mọc trong rừng, cũng như tên gọi của nó, lá cây có vị đắng. Khi đã trở nên phổ biến, cây đắng được mang về trồng ngay tại vườn nhà.

Canh lá đắng thường được nấu để chiêu đãi khách quý. Lá đắng thái chỉ nấu cùng lòng mề hoặc thịt băm nhỏ cùng mẻ chua, mắm tôm, sả, hành khô phi thơm và chút gia vị cho đậm đà. Khi nồi canh đã bắt đầu sôi nhẹ, cho thêm chút tiết để tăng thêm hương vị rồi mang ra thưởng thức.

Canh đắng phải được ăn nóng, những bát canh hôi hổi ăn cùng bánh đa giòn tan là hai thứ không thiếu. Những người mới ăn lần đầu sẽ thấy khó nuốt nổi vì vị đắng ngắt tê tê nơi cổ họng.

Canh đắng là vậy nhưng khi nếu tiếp tục, bạn sẽ cảm nhận được vị ngọt ngọt, bùi bùi của bát nước canh, của thịt, lòng mề hay hương vị lạ lạ, khó hòa lẫn của thứ rau rừng. Ăn thử hai lần, ba lần sẽ dễ bị “nghiện” món canh này.

Chỉ cần 1 nồi canh đắng, 1 chén rượu gạo bên mâm cơm gia đình, húp xì xụp, hưởng đầy đủ hương vị núi rừng xứ Thanh thật thi vị.

Chả tôm

Thông thường, chả tôm được làm từ tôm non xay nhuyễn cho thêm gia vị và đem rán vàng. Thế nhưng điều làm nên nét nổi bật, hấp dẫn riêng có cho chả tôm Thanh Hóa là ở khâu chế biến kỳ công hơn. Tôm nõn giá nhuyễn, cho ít bột gấc để tạo màu, sau đó trộn đều với thịt ba chỉ (đã rán vàng và băm nhuyễn), hành tỏi phi vàng, hạt tiêu rồi đem gói vào bánh phở và nướng trên than hoa. Khi chả tôm chín, thực khách ăn kèm cùng rau sống và nước chấm chua ngọt đặc biệt để hương vị thêm tròn vẹn.

Bánh Khoái

Những xấp bánh khoái nóng hổi kèm bát nước chấm chua chua cay cay trong những ngày mưa giá rét là món ăn được ưa chuộng và yêu thích nhất ở xứ Thanh. Với những nguyên liệu đơn giản: Gạo tẻ xay nước, giá đỗ, bắp cải, thì là hay sang chảnh hơn là trứng, tép, là đã có những chiếc bánh ngon lành.

Đặc biệt, để tạo ra chiếc bánh khoái ngon, phần rìa bánh ròn giụm mà bên trong vẫn giữ được độ thơm, mềm thì chỉ có thể tráng bằng chảo gang, thêm chút mỡ rồi cho giá đỗ vào trước, bột vào sau và chờ vài phút đã ra ngay chiếc bánh ngon lành.

Bánh được lấy ra ăn nóng, có vị béo ngậy, ngọt của rau và tép. Bánh khoái chỉ cần chấm với nước mắm truyền thống, thêm chút chanh ớt là đủ để cảm nhận hết được cái ngon lành của món ăn. Đến Thanh Hóa, bạn có thể ăn bánh khoái căng bụng mà chưa đến 30 nghìn, bởi ở các vùng quê thì bánh chỉ 1-2 nghìn/chiếc, còn ở khu vực thành phố đắt hơn, khoảng 3-5 nghìn/cái, tha hồ đánh chén.

Cháo canh

Dù là món ăn khá truyền thống của xứ Thanh nhưng tại đây lại khá ít hàng bán này. Muốn ăn cháo canh, bạn nên đến quán bên hông chợ Vườn Hoa. Quán bán từ 2h chiều, luôn đông khách và chỉ 5h là hết hàng.

Cháo được nấu từ bột gạo, sợi bánh canh, sườn lợn, tôm nõn bóc vỏ,… Khi ăn, thực khách rắc thêm chút tiêu, ớt bột, lại thêm rau sống giòn giòn khiến món ăn càng thêm hấp dẫn.

Nem Thính

Nem thính, hay còn gọi là nem nướng Thanh Hóa được làm từ thịt lợn sống trộn với bì cán nhỏ, thính ngô, tỏi, hạt tiêu và một số loại gia vị khác, kết hợp với lá đinh lăng hoặc lá ổi và gói bằng lá chuối để tạo nên hương vị bùi ngùi, đậm đà khi nhậu.

Nem thính được làm tương tự nem chua, tuy nhiên thay vì ăn sau 3 ngày ủ men, nem nướng được cất khoảng 1-2 ngày tùy nhiệt độ rồi đem nướng trong than hồng. Khi nướng vẫn để nguyên vỏ lá chuối đến khi lá cháy xém, nổ tí tách và mùi lan tỏa là được.

Nem thính thường được dùng trong các cuộc nhậu. Vị chua chua của men, mùi thơm của các lớp lá chuối hòa quyện cùng thính ngô, tỏi khiến nhiều người khó cưỡng. Đây là “mồi” chính được yêu thích của các dân nhậu thứ thiệt, thêm vài lon bia nữa thì tuyệt cú mèo. Giá cả cũng không đắt, chỉ từ 25-30 nghìn đồng/chiếc nem.

Bánh Răng Bừa

Bánh răng bừa có nguồn gốc từ huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa và được làm từ những hạt gạo ngon  nhất, dẻo nhất để tạo hương vị riêng. Gạo sau khi được ngâm trong nước, vớt ra cho ráo và xay thành bột, tất cả các công đoạn đều làm thủ công, từ khâu xay cho tới khi nấu thành hỗn hợp sền sệt.

Bánh răng bừa là sự hòa trộn giữa bột gạo tẻ, thịt ba chỉ, mộc nhĩ và một số gia vị khác vừa đủ. Người ta không luộc mà đem hấp để giữ nguyên vẹn “chất” bánh. Đồng thời, khi gói, người dân nơi đây dùng lá dong rừng hoặc lá chuối để tạo màu tự nhiên, phảng phất hương thơm của vùng quê yên bình, êm ấm.

Bánh răng bừa nhỏ nhỏ xinh xinh bốc mùi thơm nghi ngút của gạo, hành mỡ không quá ngán cho các thực khách. Đặc biệt, khi để nguội bánh không bị nhão mà sần sật, dai dai ngon không kém gì khi thưởng thức nóng.

Gỏi cá nhệch

Gỏi cá nhệch là món ngon nức tiếng ở vùng quê Nga Sơn (Thanh Hóa). Món ăn khiến người ta nhớ đến cả một vùng xứ sở bởi gỏi nhệch ở đây mang nét vị riêng có. Nếu những nơi khác ăn gỏi kèm mắm tôm, nước mắm thì điểm nhấn cho gỏi cá Nga Sơn chính là chẻo nhệch. Chẻo ăn cùng gỏi cá được chế biến từ xương cá giã nhuyễn chưng cùng mẻ chua và các loại gia vị đặc trưng khác. Chẻo bày ra bát nhỏ, có màu đỏ sậm, đặc sánh, đậm đà, váng mỡ và thơm nức mũi.

Mắm tép

Người làng Đình Trung ở Hà Yên, huyện Hà Trung xưa kia có mắm tép là thứ đặc sản tiến vua ngon nổi danh khắp chốn. Tép được bắt ở khúc sông Hoạt mới cho nước cốt thơm ngon, khi bắt về được ủ cả năm trời mới mang ra dùng.

Bánh đúc sốt

Món bánh này khác hẳn với bánh đúc ở các làng quê Bắc Bộ thường thấy. Bánh đúc sốt chỉ có ở xứ Thanh với màu xanh đẹp mắt. Bánh đúc sốt chỉ bán vào buổi chiều. Tuy nhiên hiện nay không còn nhiều hàng bán món này, chỉ có ở một số hàng rong. Du khách có thể ghé qua một số chợ Vườn Hoa hoặc chợ Nam Thành… để tìm và thưởng thức.

Bánh cuốn

Bánh cuốn, hay còn được gọi là bánh dẻo, có vị đặc trưng riêng của vùng đất xứ Thanh. Bánh được làm từ bột nước gạo dẻo, mềm mềm dai dai cùng nhân bánh đa dạng như nhân thịt mộc nhĩ, nhân hành, nhân thịt, tôm… Nhân thịt được lựa chọn kỹ càng từ miếng nạc tươi, không dính mỡ, sau đó băm nhuyễn và phi thơm để tạo được độ ngậy, béo.

So với bánh cuốn ở các vùng khác, bánh cuốn Thanh Hóa được cuộn thành những chiếc ngắn, dù ăn nguội bánh vẫn dẻo và lôi cuốn thực khách bởi nét riêng của mình. Thông thường, người xứ Thanh sẽ ăn kèm bánh cuốn với bánh xèo hoặc chả nướng, chấm cùng nước chấm chua ngọt và phết thêm ít hành khô lên trên.

Bánh ích

Không khác nhiều so với cách làm bánh ít, bánh nếp ở các nơi. Bánh ích có hình tròn, bên trong là nhân tôm thịt, ăn cùng mắm chế chua ngọt, rất mềm và ngon. Món bánh này được bán nhiều ở các chợ Vườn Hoa, Tây Thành hoặc một vài quán vỉa hè trên phố Đinh Lễ…

Bánh gai Tứ Trụ

Bánh gai Tứ Trụ hay bánh gai làng Mía là loại bánh đặc sản của làng Mía, xã Thọ Diên, huyện Thọ Xuân. Nguyên liệu bánh gai chia thành hai phần gồm vỏ và nhân. Trong đó, vỏ chỉ gồm gạo nếp và lá gai còn phần nhân có mỡ lợn, đậu xanh, dừa và hạt sen. Bánh gai được gói bằng lá chuối khô, hấp chín trong vòng 2 giờ. Chiếc bánh gai đạt chuẩn phải mịn và thơm ngon, có vị dẻo thơm của lá gai và gạo nếp, hương thơm của dầu chuối, vị ngọt của mật mía, mùi thơm thanh dịu của đậu, vị béo ngậy của thịt, mùi thơm thoảng của vừng và hương vị tự nhiên của lá chuối khô.

Bánh khoái tép nồi gang

Bánh khoái có vẻ giống bánh xèo Nam bộ về cách chế biến nhưng nguyên liệu thì khác, mang nét đặc trưng của xứ Thanh. Bao gồm: rau cần, bắp cải, thì là thái sợi nhỏ và tép tươi. Bánh khoái chấm cùng nước mắm pha chua ngọt và sung ghém rất hợp vị. Đôi khi người ta thay tép tươi bằng trứng gà để đổi vị.

Để thưởng thức món bánh đặc sản Thanh Hóa này, từ sau 3h chiều đến tối, du khách hãy tới phố Hàn Thuyên, Đào Duy Từ, Tô Vĩnh Diện…