Thủy điện Hòa Bình xả lũ kỷ lục, Hà Nội có ngập không?

Theo Ban Chỉ đạo T.Ư về phòng chống thiên tai, do ảnh hưởng của hoàn lưu áp thấp nhiệt đới, trong những ngày qua, các tỉnh ở bắc Trung bộ và Hòa Bình đã có mưa to đến rất to, từ 200 - 300 mm, gây lũ lớn trên các hệ thống sông Cả, sông Mã, sông Hoàng Long… tại các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Hòa Bình; đồng thời đã ảnh hưởng tới các hồ chứa thủy lợi nhỏ.

Đến trưa ngày 11/10, do lưu lượng nước về hồ tăng đột biến ở mức cao 14.720 m3/s và đang tiếp tục tăng (vượt mức cho phép 117,3 m), Công ty Thủy điện Hòa Bình đã phải mở liên tiếp 8 cửa xả đáy và có thể tiếp tục mở thêm.

Mực nước hạ lưu trên hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình cũng đang tiếp tục lên nhanh.

Theo Phó chánh văn phòng Ban chỉ đạo Nguyễn Đức Quang, việc thủy điện Hòa Bình mở 8 cửa xả lũ là đợt xả lũ lớn nhất trong vòng 10 năm qua. “Đây là đợt xả lũ lớn nhất trong 10 năm qua. Việc xả lũ lại diễn ra ban đêm, cấp tập, nên có thể ảnh hưởng đến vùng hạ du”, ông Quang nhận định.

Trao đổi với chúng tôi, GS.TSKH Phạm Hồng Giang - Chủ tịch Hội đập lớn cho rằng, việc mở cửa xả của thủy điện Hòa Bình được thực hiện theo quy trình thiết kế để không gây ảnh hưởng đến an toàn đập khi mực nước dâng cao.

Tuy nhiên, GS Phạm Hồng Giang cho rằng việc xả lũ 8 cửa lại diễn ra khi chưa có sự chuẩn bị trước, chưa có thông báo để người dân phòng tránh sẽ ảnh hưởng đến vùng đầm, bãi ven sông khu vực hạ du.

Thứ nhất, khu vực bãi bồi ngoài đê ven sông Hồng khu vực hạ du sẽ bị ngập úng khi lượng nước xả lũ lớn cộng với mưa như hiện nay.

Thứ hai, khi lượng nước lớn sẽ gây hiện tượng sạt lở bờ.

Trước câu hỏi việc xả lũ thủy điện Hòa Bình có thể gây ra hiện tượng ngập úng cho Hà Nội hay không, GS Giang cho rằng, hệ thống đê của Hà Nội được thiết kế kiên cố. Mực nước hiện nay chỉ hơn 10m nên sẽ không gây ảnh hưởng.

“Ngoài ra khi nước dâng cao chúng ta vẫn có hệ thống dẫn nước đi để tránh ngập. Ngập úng Hà Nội do mưa lớn, hệ thống thoát nước trong nội thị không đáp ứng nên dẫn đến ngập”, ông Giang nói.

Chung quan điểm, TS Đào Trọng Tứ, chuyên gia về thủy điện, giảng viên ĐH Cologne (Đức), giám đốc Trung tâm Tư vấn phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi biến đổi khí hậu cũng cho rằng, khi xây dựng Thủy điện Hòa Bình, cơ quan quản lý nhà nước đã tính đến các phương án, không gây ảnh hưởng đến an toàn đập khi mực nước dâng cao.

“Về vấn đề xả lũ thủy điện Hòa Bình chắc chắn ảnh hưởng đến khu vực hạ du, tuy nhiên vấn đề ngập úng Hà Nội chủ yếu do mưa lớn, hệ thống tiêu nước không đáp ứng được còn không liên quan vấn đề xả lũ”, TS Đào Trọng Tứ cho biết.

Cũng theo TS Tứ, khi xả lũ lớn cộng với mưa liên tục sẽ khiến khu vực hạ du bị ảnh hưởng đặc biệt vùng bãi ven đê, các khu vực chuyên canh nuôi cá lồng…

“Lúc này chính quyền địa phương cần cảnh báo cho người dân khu vực ven đê cần di dời vào trong đê, cảnh bảo việc đi lại qua sông ở khu vực chưa có cầu để tránh xảy ra tai nạn. Quan trọng lúc này là giữ không xảy ra thiệt hại về người, còn hoa mầu rất khó giữ”, TS Tứ cho biết.

Trước đó vào chiều qua, Ban Chỉ đạo T.Ư về phòng chống thiên tai có công điện khẩn gửi Công ty Thủy điện Sơn La yêu cầu dừng tất cả các tổ máy phát điện, không xả nước về hạ du, đồng thời tổ chức theo dõi chặt chẽ diễn biến lưu lượng nước đến hồ, mực nước thượng, hạ lưu đập, kịp thời báo cáo về Ban Chỉ đạo và các cơ quan để có quyết định điều chỉnh trong thời gian tới, phù hợp với tình hình thực tế.

Để chủ động ứng phó, hạn chế thiệt hại do xả lũ hồ chứa gây ra, Ban Chỉ đạo T.Ư về phòng chống thiên tai và Ủy ban quốc gia ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn đề nghị Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn các tỉnh, thành: Hòa Bình, Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hà Nội, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thái Bình, Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng và các bộ ngành liên quan bằng mọi biện pháp phải thông báo kịp thời đến các cấp chính quyền, người dân, các tổ chức có hoạt động trên sông, ven sông; cơ sở nuôi trồng thủy sản trên sông, phương tiện vận tải thủy; các bến đò ngang; các hoạt động sản xuất kinh doanh, khai thác cát sỏi... biết thông tin xả lũ hồ thủy điện để chủ động các biện pháp phòng tránh, đảm bảo an toàn về người, tài sản.

Các đơn vị trên cũng phải rà soát phương án phòng chống lũ đảm bảo an toàn cho hạ du, đặc biệt là hệ thống đê điều, các khu tập trung dân cư ở bãi sông để sẵn sàng triển khai ứng phó; tổ chức tuần tra, canh gác, đặc biệt tại các vị trí xung yếu hoặc đã bị sự cố trong các đợt mưa lớn và xả lũ thủy điện vừa qua, để đảm bảo an toàn đê điều... 

Chiều 11/10, trước tình hình mưa lũ bất thường ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ, Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng đã có cuộc họp khẩn với các thành viên Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống thiên tai để triển khai các biện pháp ứng phó.

Thủ tướng Chính phủ cũng vừa có công điện yêu cầu triển khai các biện pháp khẩn cấp ứng phó mưa lũ và đảm bảo an toàn hồ đập.