Tiêu hủy 15 chú chó ở Cà Mau: Đúng, sai thế nào?

Liên quan đến vụ việc tiêu hủy 15 chú chó ở Cà Mau đang nhận được sự quan tâm của cộng đồng mạng.

Trước đó, mạng xã hội lan truyền hình ảnh gia đình ông Phạm Minh Hùng chạy xe máy từ Long An về Cà Mau, mang theo một đàn chó 15 con.

Về đến Cà Mau, vợ chồng ông Hùng xét nghiệm và ra kết quả dương tính với COVID-19, được đưa vào bệnh viện điều trị, đàn chó không được đi theo.

Đến ngày 9/10, ông hay tin đàn chó 15 con và cả 1 con mèo của vợ chồng người em đều đã bị trạm y tế xã Khánh Hưng, huyện Trần Văn Thời, Cà Mau tiêu hủy.

Có cơ sở để lo ngại làm lây lan dịch

Theo một số chuyên gia, có cơ sở để lo ngại việc chó, mèo của người nhiễm COVID-19 làm lây lan dịch. Bởi khi chủ nhân là F0 tiếp xúc gần với chó, mèo, vật nuôi có thể làm giọt bắn chứa virus bắn lên lông, da của vật nuôi. Sau đó vật nuôi chạy lang thang tiếp xúc người khác...

Trao đổi trên tờ Pháp luật TP HCM, Luật sư Nguyễn Văn Hậu - Phó Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP HCM, cho biết: Theo hướng dẫn tại Quyết định 4156 năm 2021 về chăm sóc người nhiễm COVID-19 tại nhà, Bộ Y tế cảnh báo người mắc COVID-19 và người cùng nhà đều không nên tiếp xúc với vật nuôi, cũng không để vật nuôi tiếp xúc với người và các động vật khác ngoài gia đình bởi có bằng chứng cho việc COVID-19 có thể lây sang vật nuôi.

Theo Bộ Y tế, các động vật từng được ghi nhận mắc COVID-19 bao gồm chó, mèo, chồn hương, một số loại thú trong khu bảo tồn như rái cá, linh trưởng.

Tại Điều 6 Nghị định 90/2017 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thú y, phạt tiền 5-6 triệu đồng đối với hành vi vận chuyển động vật mẫn cảm với dịch bệnh đã công bố và sản phẩm của chúng qua vùng có dịch bệnh động vật mà không được phép của cơ quan có thẩm quyền nơi có dịch.

Đồng thời, cơ quan chức năng phòng, chống dịch bệnh phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả là buộc giết mổ động vật và xử lý nhiệt sản phẩm động vật đối với hành vi vi phạm trên.

Còn tại điểm c khoản 4 Điều 12 Nghị định 117/2020 xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế cũng quy định: Phạt tiền 20-30 triệu đồng đối với một trong các hành vi như đưa ra khỏi vùng có dịch thuộc nhóm A những hàng hóa khác có khả năng lây truyền bệnh dịch. Nghị định 117/2020 cũng quy định buộc tiêu hủy các động vật có khả năng lây truyền dịch bệnh được đưa ra khỏi vùng dịch trái phép.

Qua các quy định trên, luật sư Hậu cho rằng cơ quan phòng, chống dịch tỉnh Cà Mau có cơ sở pháp lý để thực hiện tiêu hủy số chó trên.

"Cần nhìn nhận, cơ quan chức năng đã thực hiện đúng các biện pháp cần thiết để hạn chế rủi ro lây truyền dịch bệnh cho gia đình ông Hùng và cộng đồng. Tuy nhiên, cơ quan chức năng nếu cân nhắc nhiều giải pháp trong vụ việc trên hơn như lựa chọn về phun khử khuẩn đàn chó, test COVID-19 đàn chó, tiến hành cách ly nếu cần thiết thì có lẽ vụ việc tiêu hủy gây đau lòng cho chủ của chúng và nhiều người khác sẽ không xảy ra".

Luật sư Hậu cũng bày tỏ sự đồng cảm với gia đình chủ đàn chó, dù hoàn cảnh khó khăn của dịch bệnh phải về quê nhưng gia đình vẫn dành tình thương cho đàn chó như thành viên trong gia đình. Vì vậy, việc đàn chó bị tiêu hủy đã gây nên nhiều tổn thất về tinh thần cho gia đình cũng nhưng dễ gây bức xúc cho người dân khác, nhất là cộng đồng mạng biết về câu chuyện đàn chó.

“Dù vật bị tiêu hủy là động vật nhưng nếu có giải pháp tốt hơn dung hòa giữa tình và lý thì chúng ta nên xem xét kỹ, đừng áp dụng pháp luật quá khắt khe với người dân” - Luật sư Hậu nêu quan điểm trên tờ báo.

Không cần tiêu hủy mà chỉ cần giám sát đàn chó

Nêu quan điểm về việc trên, theo TS Thái Thị Tuyết Nhung - Trường Đại học Kinh tế - Luật, ĐHQG TP HCM: Theo khoản 3 Điều 2 Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm 2007 thì vật nuôi tiếp xúc với F0 trong trường hợp tại Cà Mau đủ điều kiện để được xem là “trung gian truyền bệnh”. Cụ thể ở đây là động vật mang tác nhân gây bệnh truyền nhiễm.

Theo điểm c khoản 1 Điều 50 Luật Phòng Chống bệnh truyền nhiễm 2007, việc tiêu hủy động vật là trung gian truyền bệnh là một biện pháp vệ sinh, diệt trùng, tẩy khuẩn được áp dụng tại vùng có dịch.

Tuy nhiên, theo điểm g khoản 2 Điều 54 Luật Phòng chống bệnh truyền nhiễm 2007, việc tiêu hủy động vật có nguy cơ làm lây bệnh sang người áp dụng khi quốc gia đã ban bố TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP VỀ DỊCH.

Hiện nay, mới chỉ trong tình trạng là “CÓ DỊCH” theo Quyết định 447/QĐ-TTg chứ chưa phải “TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP”. Vì vậy, việc Cà Mau tiêu huỷ đàn chó có thể chưa sát với quy định pháp luật. Ngoài ra, theo khoản 3 Điều 20 Luật Phòng Chống bệnh truyền nhiễm 2007 thì có thể áp dụng biện pháp “giám sát trung gian truyền bệnh”.

Quan điểm của bà Nhung cũng nhận được nhiều người đồng tình và cho rằng, cơ quan chức năng tiêu hủy 15 chú chó là quá cứng nhắc. Bởi cho rằng, "lẽ ra nên thu nhốt chúng và giám sát".