Toàn bộ diễn biến cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: Từ 'phát súng' đầu tiên đến 90 ngày 'đình chiến'

06:23 06/12/2018

Sau nhiều tháng đối đầu căng thằng, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã bước giai đoạn “đình chiến”. Diễn biến tiếp theo trở thành tâm điểm chú ý của cả thế giới. Trong khi chờ đợi, hãy cùng nhìn lại toàn bộ diễn biến của cuộc đối đầu này.

toan-bo-dien-bien-cuoc-chien-thuong-mai-my-trung-tu-phat-sung-dau-tien-den-khi-dinh-chien
Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung bắt đầu chỉ một năm sau khi ông Trump nhậm chức.

Kể từ khi tranh cử, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích Trung Quốc vì những thực hành thương mại không công bằng cũng như cam kết sẽ xóa bỏ thâm hụt thương mại quá lớn với Trung Quốc mà Mỹ đang phải gánh chịu. Chính vì vậy, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã nổ ra chỉ một năm sau khi ông nắm quyền.

“Phát súng” đầu tiên

Ngày 22/1/2018, Mỹ bắt đầu “phát súng” đầu tiên khi áp thuế tự vệ với hai sản phẩm nhập khẩu là máy giặt và pin mặt trời. Động thái này tác động lớn tới Trung Quốc - quốc gia sản xuất pin năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới.

Washington cũng tuyên bố rằng sự thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu là một mối lo ngại.

Ngày 4/2/2018, Trung Quốc bắt đầu điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với mặt hàng lúa miến nhập khẩu từ Mỹ, dự kiến kéo dài một năm.

Tháng 3/2018

Ngày 9/3, Trump ký lệnh áp thuế 25% với thép, 10% với nhôm nhập khẩu vào Mỹ từ tất cả quốc gia, bao gồm Trung Quốc.

Ngày 22/3, Mỹ đề xuất các biện pháp thuế quan để đối phó với "các thực hành thương mại không công bằng" của Trung Quốc liên quan đến chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ và đổi mới, cho biết sẽ khiếu nại lên WTO và xem xét hạn chế đầu tư từ Trung Quốc.

Ngày 23/3, Mỹ khiếu nại với WTO về việc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của Trung Quốc. Cùng ngày, Trung Quốc nói sẽ áp thuế nhập khẩu đối với hàng hóa trị giá 3 tỷ USD của Mỹ để đáp lại thuế quan của Mỹ với nhôm và thép.

Ngày 27/3, Mỹ đã công bố kết quả điều tra theo Điều khoản 301 về các hoạt động vi phạm sở hữu trí tuệ, buộc chuyển giao công nghệ của Trung Quốc. Điều 301 Luật Thương mại Mỹ 1974 trao quyền cho Tổng thống Mỹ áp dụng biện pháp trừng phạt thương mại lên các nước vi phạm hiệp định hoặc ứng xử thương mại không công bằng.

Tháng 4/2018

toan-bo-dien-bien-cuoc-chien-thuong-mai-my-trung-tu-phat-sung-dau-tien-den-khi-dinh-chien
Phái đoàn Mỹ - Trump gặp nhau bên lề Hội nghị G20.

Phó Thủ tướng Quốc vụ viện Lưu Hạc nói với các quan chức khác rằng các cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Trung đã bị phá vỡ sau khi Mỹ yêu cầu Trung Quốc cắt giảm hỗ trợ cho ngành công nghệ cao. Trong khi đó, Bắc Kinh đề nghị cắt giảm thâm hụt thương mại song phương xuống 50 tỷ USD.

Ngày 2/4, Trung Quốc  cho biết  sẽ bắt đầu đánh thuế nhập khẩu đối với 3 tỷ USD hàng hóa Mỹ bao gồm trái cây tươi, các loại hạt, rượu và thịt lợn. Động thái này là để đáp lại với thuế quan của Mỹ đối với kim loại.

Ngày 3/4, Mỹ ra một danh sách các mặt hàng, chủ yếu là các sản phẩm công nghệ cao, sẽ là mục tiêu trong quyết định áp thuế đối với 50 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Quyết định này là nhằm bù đắp thiệt hại từ việc Trung Quốc lạm dụng sở hữu trí tuệ như theo cáo buộc của Mỹ.

Ngày 4/4, Trung Quốc tuyên bố sẽ đánh thuế thêm 25% đối với 106 sản phẩm của Mỹ bao gồm đậu tương, ô tô, hóa chất và máy bay, để đáp lại việc Mỹ định đánh thuế cao với các sản phẩm công nghệ cao của Trung Quốc.

Cùng ngày, Trung Quốc khiếu nại với WTO về hành động thuế quan theo Điều 301 của Mỹ.

Mỹ cho rằng đó là một khiếu nại vô căn cứ.

Ngày 5/4, Trung Quốc khiếu nại WTO về thuế quan của Mỹ đối với hàng nhập khẩu thép và nhôm.

Ông Trump ban hành tuyên bố  nói rằng  trong bối cảnh Trung Quốc có những hành động đáp trả không công bằng đối với động thái áp thuế quan 50 tỷ USD trước đó của Mỹ, Washington sẽ xem xét áp thuế cao đối với 100 tỷ USD hàng Trung Quốc.

Ngày 10/4,  Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cam kết sẽ tăng thuế lên nhiều mặt hàng khác của Mỹ bao gồm cả ô tô và tài chính.

Ngày 16/4, Mỹ trừng phạt công ty công nghệ viễn thông ZTE  của Trung Quốc vì đã hợp tác với Iran và Triều Tiên. Công ty này bị cấm  mua công nghệ của Mỹ trong 7 năm.

Ngày 17/4, Trung Quốc  tuyên bố sẽ thu thuế chống bán phá giá đối với lúa miến nhập khẩu từ Mỹ.

Ngày 26/4, Mỹ điều tra công ty Huawei Technologies của Trung Quốc vì nghi ngờ vi phạm các biện pháp trừng phạt Iran.

Có thông tin cho rằng Trung Quốc có thể cắt giảm thuế nhập khẩu xe hơi xuống một nửa.

Ngày 27/4, Mỹ tiếp tục để Trung Quốc nằm trong danh sách  các quốc gia bị ưu tiên theo dõi về vi phạm sở hữu trí tuệ.

Ngày 28/4, Trung Quốc  phản đối việc có tên trong danh sách này của Mỹ.

Tháng 5/2018

Ngày 3 và 4/5/2018, các cuộc đàm phán thương mại diễn ra ở Bắc Kinh. Tuy nhiên, hai bên không đạt được thỏa thuận gì và cũng không đưa ra được tuyên bố chung nào. Mỹ yêu cầu cắt giảm thâm hụt thương mại 200 tỷ USD. Trung Quốc phản đối lệnh cấm đối với ZTE, yêu cầu kết thúc điều tra Điều 301.

Ngày 10/5, ZTE ngừng các hoạt động chính tại Mỹ.

Ngày 13/5, Trump đăng lên Twitter thông điệp rằng đang thảo luận với ông Tập về sự việc của ZTE.

Ngày 14/5, Trung Quốc được cho là sẽ bắt đầu xem xét lại việc nhà sản xuất chip Qualcomm (Mỹ) mua lại NXP. Đây là thương vụ thâu tóm lớn nhất trong ngành công nghiệp bán dẫn với giá 44 triệu USD.

Ngày 17/5, các cuộc đàm phán thương mại Mỹ - Trung được nối lại ở Washington.

Ngày 18/5, Trung Quốc chấm dứt điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với lúa miến từ Mỹ.

Ngày 20/5, cả hai quốc gia đã đạt được một thỏa thuận và ban hành một tuyên bố chung. Mỹ đồng ý hoãn thuế quan khi Trung Quốc đề nghị tăng đáng kể việc mua hàng hóa của Mỹ.

Ngày 21/5, ông Trump đăng thông điệp rằng Trung Quốc sẽ mua "một lượng lớn nông sản" của Mỹ.

Ngày 22/5, hai quốc gia  nhất trí  đưa ra một thỏa thuận giải quyết trường hợp của ZTE. Trung Quốc đề nghị loại bỏ thuế quan đối với các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ như là một phần của thỏa thuận này. Trung Quốc cũng sẽ cắt giảm thuế nhập khẩu ô tô từ 25% xuống còn 15%.

Ngày 25/5, Mỹ công bố  mức phạt 1,3 tỷ USD và nhiều hình phạt khác cho ZTE, nhưng sẽ cho phép công ty này tiếp tục mua từ các nhà cung cấp Mỹ.

Ngày 28/5, Mỹ cho biết sẽ buộc Trung Quốc ký hợp đồng nhập khẩu dài hạn. Trung Quốc nói sẵn sàng thông qua thỏa thuận Qualcomm/NXP nếu Mỹ bỏ lệnh phạt đối với ZTE.

Tại WTO, Mỹ cáo buộc Trung Quốc đã áp dụng những luật dẫn đến việc công nghệ và quyền sở hữu trí tuệ của Mỹ bị ăn cắp.

Ngày 29/5, Trung Quốc nói  đang xem xét mua thêm than của Mỹ để giảm thâm hụt thương mại. Mỹ cho biết đang chuẩn bị sẵn sàng để áp thuế quan lên 50 tỷ USD hàng Trung Quốc và sẽ hạn chế đầu tư của Trung Quốc vào các ngành công nghệ nhạy cảm. Mỹ tuyên bố  hạn chế một số thị thực cho một số công dân Trung Quốc để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Trung Quốc cắt giảm thuế đối với một số mặt hàng tiêu dùng của Mỹ, bắt đầu từ ngày 1/7.

Tháng 6/2018

Từ ngày 2 đến ngày 4/6, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Wilbur Ross và Phó Thủ tướng Quốc vụ Viện Trung Quốc Lưu Hạc gặp nhau ở Bắc Kinh để đàm phán.

Ngày 3/6, Trung Quốc  cho biết  các ưu đãi và thỏa thuận trước đây sẽ bị dập tắt nếu Mỹ áp thuế.

Ngày 6/6, Trung Quốc nói sẽ đề nghị mua thêm 25 tỷ USD hàng hóa của Mỹ ngay trong năm 2018.

Ngày 7/6, ông Ross công bố  thỏa thuận cho phép ZTE trở lại kinh doanh ở Mỹ.

Ngày 15/6, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo gặp ông Tập Cận Bình để thảo luận về thương mại và an ninh.

Mỹ công bố áp thuế quan với 50 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc. Ông Trump dọa sẽ nâng giá trị hàng hóa bị áp thuế lên nữa nếu Trung Quốc trả đũa.

Ngày 18/6, ông Pompeo  gọi tuyên bố của Trung Quốc về việc cởi mở thị trường là "một trò đùa".

Ông Trump nói Mỹ đang lên kế hoạch áp thuế quan đối với 200 tỷ USD hàng hóa nữa của Trung Quốc, và thậm chí là thêm 200 tỷ USD nữa nếu Trung Quốc trả đũa.

Ngày 20/6, Nhà Trắng phát hành tuyên bố cáo buộc Trung Quốc đe dọa lợi ích của Mỹ.

Ngày 21/6, ông Tập cho biết Trung Quốc sẽ đáp trả nếu bị tấn công và chỉ trích Pompeo khi đã gọi tuyên bố của Trung Quốc về sự cởi mở kinh tế là "một trò đùa".

Tháng 7/2018

Ngày 3/7, công ty máy tính Mỹ Micron Technology bị cấm bán hàng tại Trung Quốc.

Ngày 6/7, ZTE nhận được giấy phép trở lại hoạt động kinh doanh ở Mỹ.

Trong ngày này. 34 tỷ USD trong gói 50 tỷ USD hàng Trung Quốc bắt đầu bị Mỹ áp thuế cao. Hành động tương tự của Trung Quốc cũng có hiệu lực.

Trung Quốc đặc biệt siết chặt việc nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là đậu tương.

Ngày 11/7, Đại diệnThương mại Mỹ (USTR) phát hành danh sách 200 tỷ USD  hàng hóa Trung Quốc mà họ dự định áp thuế thêm 10%.

Ngày 20/7, ông Trump cho biết ông sẵn sàng áp thêm thuế đối với 500 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc.

Ngày 26/7, Qualcomm Inc quyết định bỏ việc thâu tóm NXP vì Trung Quốc không thông qua.

Ngày 31/7, hai bên nối lại các cuộc đàm phán thương mại.

Tháng 8/2018

Ngày 2/8, Đại diện Thương mại Mỹ xác nhận Tổng thống Trump đang xem xét tăng thuế đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc từ 10% lên 25%.

Ngày 3/8, Trung Quốc  công bố một danh sách hàng hóa trị giá 60 tỷ USD của Mỹ mà nước này định áp dụng thuế quan nếu chính quyền Trump nâng thuế đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc.

Ngày 23/8, 16 tỷ USD còn lại trong gói 50 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc chính thức bị áp thuế quan. Trung Quốc trả đũa tương tự. Đến lúc này cả Trung Quốc và Mỹ đã áp thuế quan lên 50 tỷ USD hàng hóa của nhau.

Tháng 9/2018

Ngày 17/9, Mỹ áp  thuế 10 % lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc có hiệu lực từ ngày 24/9 đến hết năm 2018, và sẽ tăng lên 25% vào ngày 1/1/2019.

Ngày 20/9, Trung Quốc tuyên bố đáp trả lên 60 tỷ USD hàng hóa Mỹ với hiệu lực tương tự.

Ngày 20/9, Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với bộ phận mua thiết bị quốc phòng của Trung Quốc.

Ngày 22/9, Trung Quốc hủy các cuộc đàm phán đã lên kế hoạch.

Ngày 24/9, tuyên bố áp thuế của Mỹ và Trung Quốc ngày 17/9 cùng có hiệu lực.

Ngày 25/9, Bộ thương mại Trung Quốc cho biết họ không thể đàm phán với “một con dao kề vào cổ” và việc các cuộc đàm phán có tiếp tục hay không là do Mỹ.

Trump  cho biết các hoạt động thương mại và kinh tế không công bằng của Trung Quốc "không thể được dung thứ".

Ngày 26/9, Trung Quốc tuyên bố giảm thuế nhập khẩu từ ngày 1/11, áp dụng với mọi quốc gia, không riêng gì Mỹ.

Trump cáo buộc Trung Quốc can thiệp bầu cử Mỹ và tình bạn với ông Tập có thể kết thúc.

Tháng 10/2018

Ngày 4/10, Phó Tổng thống Mỹ Pence đưa ra một bài phát biểu chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc.

Ngày 8/10, Ngoại trưởng Mỹ và Trung Quốc công khai chỉ trích nhau ở Bắc Kinh.

Ngày 14/10, Trump cho biết có thể áp đặt thuế quan vòng ba lên hàng hóa Trung Quốc.

Ngày 18/10, Mỹ đang yêu cầu cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO giải quyết xung đột về việc trả đũa quốc tế đối với thuế quan của Mỹ áp dụng với thép và nhôm.

Trong khi đó, Trung Quốc, EU và nhiều quốc gia khác yêu cầu WTO điều tra thuế quan của Mỹ với các mặt hàng này.

Ngày 23/10, Mỹ cho biết ông Trump sẽ gặp ông Tập tại Hội nghị G20 ở Argentina vào ngày 1/12.

Ngày 29/10, Mỹ nói sẽ áp thuế nhiều hơn với Trung Quốc nếu cuộc gặp với ông Tập thất bại. Ông Trump dự đoán sẽ đạt được thỏa thuận lớn với ông Tập.

Mỹ ban hành lệnh cấm bán linh kiện cho nhà sản xuất chip Trung Quốc Fujian Jinhua.

Ngày 30/10, Mỹ buộc tội 10 người, bao gồm hai người được cho là quan chức tình báo Trung Quốc, đã có âm mưu ăn cắp công nghệ động cơ phản lực của Mỹ.

Tháng 11/2018

Ngày 1/11, Mỹ công bố nỗ lực mới chống lại gián điệp kinh tế Trung Quốc. Mỹ cho rằng Fujian Jinhua và một số công ty Đài Loan có âm mưu ăn cắp bí mật thương mại từ nhà sản xuất chip Micron Technology của Mỹ.

Ông Trump và ông Tập thảo luận qua điện thoại. Sau đó, ông Trump cho biết họ đã gỡ được một rào cản lớn giữa hai nước.

Ngày 2/11, Trump cho biết đã yêu cầu nội các phác thảo thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.

Ngày 3/11, Phó Chủ tịch Trung Quốc Vương Kỳ Sơn nói Trung Quốc sẵn sàng thảo luận thương mại với Mỹ nhưng sẽ không để các cường quốc “bắt nạt và áp bức”.

Ngày 12/11, chính quyền Mỹ chuẩn bị các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và nhiều công cụ khác để chống trộm cắp tài sản trí tuệ từ Trung Quốc.

Ngày 13/11, trợ lý kinh tế của Tổng thống Trump, ông Larry Kudlow, cho biết hai nước đang đàm phán ở tất cả các cấp độ.

Trung Quốc khiếu nại với WTO rằng Mỹ cấm các công ty kinh doanh với Fujian Jinhua là vi phạm quy tắc của WTO.

Ngày 16/11, ông Trump nói Mỹ có thể không cần áp thêm thuế quan nếu Trung Quốc muốn thỏa thuận và đã gửi cho Trung Quốc một danh sách những hành động cần làm.

Ngày 19/11, Mỹ tiếp tục kế hoạch thắt chặt xuất khẩu công nghệ.

Ngày 20/11, WTO đồng ý điều tra về chính sách sở hữu trí tuệ của Trung Quốc và thuế với nhôm và thép của Mỹ.

Ngày 23/11, chính phủ Mỹ thúc giục các đồng minh không dùng các thiết bị viễn thông của công ty Huawei của Trung Quốc.

Ngày 26/11, ông Trump dọa tăng thuế, thậm chí với tất cả các hàng nhập khẩu vào Mỹ.

Ngày 28/11, Đại diện Thương mại Mỹ cho biết sẽ cân bằng thuế về xe với Trung Quốc và gọi chính sách của Trung Quốc “đặc biệt nghiêm trọng”.

“Đình chiến”

Ngày 1/12/2018, ông Trump và ông Tập đã đồng ý “đình chiến” cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung trong 90 ngày. Theo đó, Mỹ sẽ hoãn tăng thuế lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc, vốn dự định có hiệu lực vào ngày 1/1/2019.

Kèm theo đó, Trung Quốc đồng ý với Mỹ ở hàng loạt vấn đề. Trung Quốc sẽ ngay lập tức mua lại các sản phẩm nông nghiệp. Mua số lượng ổn định các sản phẩm năng lượng, nông nghiệp, công nghiệp và nhiều sản phẩm khác từ Mỹ. Xem lại thương vụ Qualcomm/NXP.

Đưa thuốc fentanyl (nhóm opioid) vào danh mục thuốc cần kiểm soát. Loại thuốc giảm đau này đang bị lạm dụng ở Mỹ và gây nghiện, chủ yếu được nhập khẩu từ Trung Quốc.

Trung Quốc mở cửa thị trường hơn đối với các công ty Mỹ và thực hiện các bước để giải quyết mối quan tâm chính đáng của các công ty Mỹ.

Và giờ đây, thế giới đang chờ kết quả của 90 ngày “đình chiến” này. Nhà Trắng cho biết, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung sẽ tiếp tục nếu không đạt được thỏa thuận trong 90 ngày này.

 

FP: Việt Nam mới là bên thắng trong cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung

Khi Bắc Kinh đang phải đối mặt với những hệ quả của cuộc chiến thương mại với Washington, Việt Nam với nhiều điểm mạnh vốn có như được tiếp thêm “cánh”, tạp chí uy tín Foreign Policy (FP) của Mỹ ngày 30/10 bình luận.

 

Từ cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đến chiến tranh lạnh kiểu mới?

Không thể ăn miếng trả miếng từng xu trong ván cờ thuế quan, cách đáp trả “định tính” mà Trung Quốc tuyên bố có thể khiến Mỹ-Trung rơi vào một cuộc chiến tranh lạnh kiểu mới

 

Sau cuộc gặp tại G20, Trump hoãn tăng thuế với 200 tỷ USD hàng Trung Quốc

Ngày 1/12 sau cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề Hội nghị G20, Mỹ cho biết đã đồng ý với Trung Quốc về việc hoãn áp gói thuế quan mới lên 200 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc trong 90 ngày, Channel News Asia đưa tin.



Tin khác