Mượn 'gió' Mỹ, 'thuyền' Nga - Trung Quốc ra khơi xa? (Kỳ 2)

07:00 17/06/2018

Quan hệ Nga - Trung Quốc sẽ đi đến đâu? Liệu Trung Quốc có từ bỏ chủ trương ngoại giao không liên minh của mình?

tong-thong-trump-dang-ngay-cang-cung-co-quan-he-nga-trung-quoc-phan-2
Quan hệ Nga - Trung Quốc sẽ đi đến đâu?

Gần hơn không có nghĩa là trở thành đồng minh 

Dù những tiến triển tích cực trong thời gian gần đây có thể báo hiệu sự phát triển từ quan hệ đối tác chiến lược lên quan hệ đồng minh nhưng có nhiều yếu tố khiến khả năng này khó xảy ra. Một là, Chủ tịch Tập Cận Bình đã chính thức tuyên bố không theo quan điểm liên minh trong vấn đề an ninh. Trong bài phát biểu tại Diễn đàn Bắc Ngao vào ngày 10/4/2018, ông Tập Cận Bình nói “vì tương lai, chúng ta nên tôn trọng và đối xử với nhau một cách bình đẳng. Chúng ta nên tuân theo năm nguyên tắc cùng chung sống hòa bình …và theo đuổi hướng đi phát triển quan hệ giữa các nước dựa trên đối thoại hơn là đối đầu, xây dựng quan hệ đối tác hơn là quan hệ liên minh”.

Về chính thức, Trung Quốc đánh giá cao và theo đuổi quan hệ đối tác chứ không phải quan hệ liên minh, vì đây là chủ trương chính trong chính sách đối ngoại của quốc gia này. Điều này chủ yếu là bởi Trung Quốc từ lâu đi theo quan điểm ngoại giao độc lập và ưu tiên của quốc gia này là cải cách chính trị, xã hội và phát triển trong nước trước tiên. Vào đâù những năm 1990, Trung Quốc bắt đầu theo đuổi chính sách ngoại giao mới với tên gọi “ngoại giao đa hướng”. Đây là một hướng đi nhằm phát triển quan hệ đối tác chiến lược đối với các quốc gia, dựa trên cơ sở đôi bên cùng có lợi mà không nhằm để chống lại một quốc gia thứ ba nào. Bắc Kinh xem quan hệ đối tác như một công cụ ngoại giao trong thời đại toàn cầu hóa. Điều này cũng phục vụ hiệu quả hơn cho lợi ích kinh tế và chính trị của Trung Quốc cũng như cho phép sự linh hoạt lớn hơn trong quan hệ quốc tế.

Thông thường, quan hệ liên minh được hình thành dựa trên những cân nhắc về an ninh, khi tình hình quốc tế vô cùng căng thẳng và an ninh của một quốc gia bị đe dọa nghiêm trọng và sự sống còn của quốc gia ấy bị đem ra thỏa hiệp. Không có dấu hiệu trước mắt nào cho thấy Trung Quốc nhìn nhận Mỹ như một mối đe dọa an ninh để xây dựng quan hệ đồng minh chống lại Mỹ. Đó là chưa kể đến chuyện chống lại Mỹ là sẽ phải chống lại cả mạng lưới đồng minh rộng khắp của Mỹ.

Hơn nữa lịch sử đã dạy Trung Quốc một bài học về sự nguy hiểm của quan hệ đồng minh. Sau khi nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập, Trung Quốc đã dựa vào Liên Xô để được giúp đỡ trong thời kỳ rối ren ban đầu. Tuy nhiên, sau sự chia rẽ về ý thức hệ giữa Liên Xô và Trung Quốc, Trung Quốc đã cảm thấy mình bị cô lập trong cộng đồng quốc tế. Vì vậy, khi Chủ tịch Đặng Tiểu Bình lên nắm quyền, ông đã theo đuổi một chính sách đối ngoại độc lập, không liên minh. Chủ tịch Đặng Tiểu Bình đã phát biểu vào ngày 18/06/1986: “Chúng tôi theo đuổi một chính sách đối ngoại độc lập, chủ trương hòa bình, không tham gia vào bất cứ khổi liên minh nào. Chúng tôi sẽ quan hệ và làm bạn với tất cả mọi quốc gia”.

Trung Quốc tránh việc phải liên minh vì cho rằng một khi tham gia vào liên minh thì sẽ bị ràng buộc bởi các đồng minh. Điều này dẫn đến những bất lợi nhất định trong quan hệ của Trung Quốc với các quốc gia khác.

Thêm vào đó, bên cạnh những căng thẳng thì Trung Quốc và Mỹ vẫn có quan hệ kinh tế vô cùng chặt chẽ. Hai quốc gia này phụ thuộc vào nhau và bổ sung cho nhau trong quan hệ kinh tế. Cả hai cùng có những lợi ích chung trong hợp tác kinh tế toàn diện. Theo một báo cáo thực hiện bởi Nhóm Rhodium và Ủy ban Quốc gia về quan hệ Mỹ - Trung, năm 2017, các công ty của Mỹ đã đẩu tư 14 tỉ đô la Mỹ vào Trung Quốc, tăng nhẹ so với mức 13.8 tỷ đô la Mỹ vào năm 2016. Tổng nguồn vốn FDI từ Mỹ vào Trung Quốc vượt trên 256 tỉ đô la Mỹ tính đến cuối năm 2017.

Theo cựu Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc, Mỹ cần Trung Quốc và Trung Quốc cần Mỹ. Ngay cả khi một cuộc chiến thương mại nổ ra thì về lâu dài hai quốc gia vẫn có liên kết chặt chẽ với nhau. Vì cả hai bên phụ thuộc lẫn nhau và có quan hệ kinh tế, công nghiệp sâu sắc, bất cứ tác động nào cuối cùng sẽ đều ảnh hưởng đến cả hai phía. Thêm vào đó, Mỹ và Trung Quốc còn có lợi ích chung trong nhiều lĩnh vực đa dạng, bao gồm vấn đề an toàn hạt nhân và không không phổ biến vũ khí hạt nhân, cũng như về an ninh khu vực tại vùng Đông Bắc Á. Do đó, số phận của các cường quốc lớn là chung sống trong hợp tác và đối đầu, dù đôi khi những xung đột về kinh tế diễn ra khá khốc liệt.

tong-thong-trump-dang-ngay-cang-cung-co-quan-he-nga-trung-quoc-phan-2
Liệu Trung Quốc có từ bỏ chủ trương ngoại giao không liên minh của mình?

Quan hệ Nga – Trung sẽ tiến xa đến đâu? Điều này phụ thuộc vào Mỹ

Việc Trung Quốc không chính thức liên minh với Nga không có nghĩa hai quốc gia này sẽ không phát triển mối quan hệ chiến lược một cách cao độ. Thực ra, việc tăng cường quan hệ hợp tác chiến lược toàn diện giữa hai nước là có lợi cho việc duy trì sân sau cho Trung Quốc và cân bằng lại những tác động từ phía Mỹ. Đối mặt với sự kiềm chế và ngăn chặn của Mỹ, Nga và Trung Quốc sẽ quyết tâm giúp đỡ lẫn nhau trong các vấn đề liên quan đến lợi ích cốt lõi của mình, bao gồm chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ và an ninh.

Sẽ là không khôn ngoan nếu chính quyền Donald Trump thúc đẩy sự thành lập trục Nga – Trung, chưa nói đến sự liên minh giữa hai quốc gia này. Nhìn lại lịch sử, lí do giúp Mỹ chiến thắng trong Chiến tranh Lạnh một phần là nhờ quan hệ bạn bè đồng lòng chống Liên Xô của Trung Quốc. Quan hệ này bắt đầu vào năm 1972 khi Tổng thống Nixon có chuyến thăm lịch sử đến Trung Quốc. Từ khía cạnh lịch sử và thực tế, Trung Quốc nên là một đối tác, ít nhất là một đối tác cạnh tranh của Mỹ hơn là một kẻ đối đầu hoặc một kẻ thù. Chỉ đối thoại và hợp tác mới có thể thúc đẩy và giúp làm ổn định mối quan hệ Mỹ - Trung.

Truyền thống “cây gậy và củ cà rốt của Mỹ” được bắt đầu bởi Tổng thống Roosevelt vẫn còn giá trị cho đến ngày nay. Tuy nhiên, Tổng thống Trump mới chỉ có cây gậy lớn trong tay mà chưa có củ cà rốt. Chính quyền Donald Trump đang đi theo chiều hướng đối đầu với tất cả các cường quốc khác. Chúng ta cùng hy vọng rằng Mỹ sẽ không bao giờ để lặp lại cuộc tranh luận đau khổ về “ai đã để mất Trung Quốc" diễn ra vào những năm 1949-1950.

Theo Tiến sĩ Weilai, thuộc Đại học An Huy, Trung Quốc, giảng viên thỉnh giảng tại Đại học John Hopkins, Mỹ. Bài viết được đăng tải trên trang The Diplomat. (Hết)

 

Trung Quốc nói sẽ ‘đấu tới cùng’ với Mỹ nếu có chiến tranh thương mại

Ngày 3/5, ngay trước khi phái đoàn Mỹ tới Bắc Kinh, tờ Bưu điện Hoa nam Buổi sáng (Hồng Kông) dẫn lời 1 quan chức cấp cao của chính phủ Trung Quốc cho hay, Bắc Kinh sẽ không cúi đầu trước những áp lực của Mỹ, ngược lại sẽ đấu tới cùng với Mỹ nếu xảy ra chiến tranh thương mại giữa 2 nước.

 

Chiến tranh thương mại và cái chết của WTO

WTO đã "chết" vào ngày Tổng thống Donald Trump tuyên bố áp thuế lên nhôm và thép nhập khẩu vào Mỹ, nhưng nó lại không chết vì nước Mỹ.

 

Nguy cơ 'chiến tranh thương mại' Mỹ - Trung

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã ký biên bản ghi nhớ ủy quyền điều tra các hành động của Trung Quốc mà ông cho là vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, được cảnh báo có thể làm bùng nổ “cuộc chiến thương mại” giữa Mỹ và Trung Quốc.

Tài trợ


Tin khác