Trả lương giáo viên theo vị trí việc làm: Liệu có thu hút người tài vào sư phạm?

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến hoàn thiện, trình Chính phủ đề nghị sửa đổi Luật Cán bộ, công chức và bổ sung một số điều trong luật này. Trong đó, nội dung trả lương giáo viên theo vị trí việc làm thu hút sự quan tâm của nhiều người.

Nhiều ý kiến quan điểm cho rằng, quy định này tín hiệu tốt góp phần giảm thiểu tình trạng ì ạch của một bộ phận giáo viên hiện nay và tạo thêm động lực cho người đứng lớp, đặc biệt là đội ngũ nhân lực trẻ.

Tuy nhiên trao đổi với phóng viên, PGS.TS – Nhà giáo nhân dân Nguyễn Võ Kỳ Anh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Giáo dục phát triển tiềm năng con người cho rằng, quan trọng là tuyển đầu vào của ngành sư phạm, phải làm sao nâng cao chất lượng đầu vào. Sau khi tốt nghiệp theo sự phân công phải làm sao để có mức lương tương xứng. Nói cách khác phải có chính sách để khuyến khích người tài chọn ngành sư phạm.

“Việc trả lương theo vị trí, hay trước đó đề xuất trả lương theo đánh giá giáo viên giỏi hay kém... đều không giải quyết vấn đề chế độ lương cho giáo viên, nếu trả lương giáo viên như vậy ngành khác cũng đòi trả theo vị trí. Vậy lúc đó giải quyết ra sao? Đặc biệt điều này sẽ không khuyến khích được sự nỗ lực, sáng tạo của cả tập thể”, PGS.TS Nguyễn Võ Kỳ Anh cho biết.

Theo PGS Nguyễn Võ Kỳ Anh trong giáo viên có hội đồng giáo viên, có từng nhóm bộ môn đó là sức mạnh chung. Còn năng lực mỗi người trong khả năng thuyết trình, khả năng tập hợp nhóm, khả năng sư phạm khác nhau.

Hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chủ trương không thi giáo viên giỏi, nếu trả lương theo vị trí sẽ rất khó. Vấn đề quan trọng làm sao tuyển sinh được người tài vào ngành sư phạm. Chỉ vùng miền đặc biệt mới cần ưu tiên, ví dụ vùng miền núi, biên giới khó khăn, dạy đối tượng đặc thù như trẻ khuyết tật...thì cần có chế độ riêng được ưu tiên.

PGS Nguyễn Võ Kỳ Anh cho rằng, trong một trường mà trả lương theo vị trí rất khó trong quản lý khách quan nhất là hiệu trưởng không phải ai cũng vô tư. “Mặt khác, khi trả lương theo vị trí, theo đánh giá giáo viên giỏi hay kém có thể dẫn đến “giấu bài”, có nghĩa giáo viên không chia sẻ để cùng nhau xây dựng phương án giảng dạy cho tốt, từ đó dẫn đến chất lượng chênh lệch theo từng nhóm lớp từng bộ môn”, PGS Kỳ Anh lo ngại.

Trước đó, theo Bộ Nội vụ do việc xây dựng khung năng lực vị trí việc làm còn định tính. Vì vậy, hiện nay hầu hết đều dựa vào quy định tiêu chuẩn ngạch, bậc công chức để làm căn cứ xác định khung năng lực vị trí việc làm. Điều này chưa đáp ứng được yêu cầu của vị trí việc làm. Chưa có tiêu chí đánh giá về khối lượng công việc để làm căn cứ tính toán xác định khoa học số lượng người ở mỗi vị trí việc làm hoặc để xác định một người có thể kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Từ đó dẫn đến khó khăn trong quá trình xác định biên chế công chức và số lượng viên chức theo vị trí việc làm.

Bộ Nội vụ cũng cho hay cơ chế tuyển  công chức, viên chức hiện nay vẫn chưa thực sự gắn với vị trí việc làm, chưa xây dựng được cơ chế để tuyển chọn được người có tài năng, đáp ứng ngay yêu cầu của vị trí việc làm, chưa gắn thẩm quyền của người trực tiếp sử dụng công chức với thẩm quyền quyết định tuyển dụng. 

Ngoài ra, quy định tuyển dụng theo quy trình thi tuyển hoặc xét tuyển hiện nay cũng bộc lộ một số hạn chế, chưa có độ “mở” cần thiết để có thể tuyển dụng được đúng người phù hợp  với công việc đặc biệt là trong công tác tuyển dụng, thu hút nhân tài, tạo cơ chế liên thông giữa nguồn nhân lực ở khu vực công và khu vực tư, cơ chế cạnh tranh vị trí việc làm để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Các quy định về thu hút nhân tài chủ yếu mới chỉ ưu tiên về tuyển dụng đầu vào, chưa tạo được cơ chế, môi trường làm việc độc lập, cạnh tranh, sáng tạo để người tài có điều kiện phát huy tài năng, sở trường trong công tác, chưa đẩy mạnh việc phân cấp, phân quyền cho người đứng đầu địa phương, bộ ngành trong công tác thu hút, sử dụng người có tài năng phù hợp với đặc thù hoạt động của từng ngành nghề, lĩnh vực, địa phương.

Do đó, dự kiến sửa đổi quy định tại điều 6 về chính sách đối với người có tài năng theo hướng Chính phủ quy định khung cơ chế, chính sách đối với người có tài năng trong từng ngành, lĩnh vực và phân cấp cho bộ, ngành, địa phương căn cứ vào điều kiện cụ thể của bộ, ngành, địa phương quy định chi tiết chính sách thu hút, sử dụng, đãi ngộ người có tài.

Ngoài ra, sẽ sửa đổi quy định tài khoản 1 điều 34 về phân loại công chức, theo đó, đề xuất Luật Cán bộ Công chức sẽ không khống chế số lượng ngạch công chức từ cao xuống thấp chỉ có 4 loại (A, B,C,D ) như trước đây mà giao cho Chính phủ quy định cụ thể thứ bậc các ngạch công chức chuyên ngành từ cao xuống thấp để tạo cơ sở thuận lợi cho việc xây dựng hệ thống vị trí việc làm và trả lương theo vị trí việc làm.