Trạm BOT Quốc lộ 5: Trả tiền lẻ có bị coi gây rối?

Sáng nay 11/12, trạm thu phí BOT số 1 trên Quốc lộ 5 (Văn Lâm, Hưng Yên) xảy ra ùn tắc do tài xế dùng tiền lẻ trả khi qua trạm. Việc làm này của các lái xe để phản đối việc thu phí tại hai trạm thu phí trên Quốc lộ 5, với lý do đặt trạm trên Quốc lộ 5 để hoàn vốn cho cao tốc Hà Nội - Hải Phòng là không hợp lý.

Khoảng gần 8h, lượng phương tiện qua đây bắt đầu tăng dần. Lực lượng chức năng cũng có mặt ở đây từ sớm để có thể hỗ trợ nhanh nhất khi có sự cố.

Đến khoảng 8h30, bắt đầu có hiện tượng các tài xế trả tiền lẻ hoặc trả dư 100 đồng để mua vé qua trạm thu phí khiến giao thông qua đây bắt đầu ùn ứ. Một số tài xế còn cố tình dừng xe ngay tại trạm để chờ được trả lại 100 đồng tiền thừa.

Để tránh ùn tắc kéo dài, BQL trạm thu phí đã xả 1 làn theo hướng từ Hà Nội đi Hải Phòng ngay khi bắt đầu có hiện tượng ùn ứ.

Đây không phải lần đầu tiên tài xế qua trạm thu phí BOT Quốc lộ 5 sử dụng tiền lẻ thanh toán phí. Trước đó ngày 5/9, lái xe ô tô qua đây đã sử dụng tiền lẻ mệnh giá 200 đồng, 500 đồng để thanh toán phí, việc này khiến trạm thu phí ùn tắc.

Ngay sau đó, ngày 6/9, Tổng công ty phát triển hạ tầng và đầu tư tài chính (Vidifi) - đơn vị quản lý hai trạm thu phí quốc lộ 5 đã gửi văn bản đề nghị Tổng cục An ninh và Công an các tỉnh, thành Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Hải Dương điều tra các cá nhân, tập thể có hành vi gây rối tại trạm thu phí BOT Quốc lộ 5 (huyện Văn Lâm - Hưng Yên), và có biện pháp ngăn chặn.

Liền ngay sau văn bản của Vidifi thông tin trên Báo Pháp Luật TP HCM cho hay công an huyện Văn Lâm đã có giấy triệu tập và làm việc ít nhất ba tài xế sử dụng tiền lẻ để trả phí qua trạm thu phí số 1, Quốc lộ 5 (huyện Văn Lâm, Hưng Yên).

Trước diễn biến mới nhất về việc tài xế sử dụng tiền lẻ qua trạm BOT số 1 trên Quốc lộ 5, dư luận đặt ra câu hỏi: Việc tài xế dùng tiền lẻ loại 100, 200, 500, 1.000 đồng để trả phí khi qua trạm BOT số 1 trên quốc lộ 5 (huyện Văn Lâm - Hưng Yên) nhằm phản đối mức phí cao, gây ùn tắc giao thông có bị xem là tội gây rối và vi phạm luật không?

Trao đổi với phóng viên, Luật sư Trần Minh Hải – Giám đốc Công ty Luật Basico khẳng định: “Tài xế dùng tiền lẻ mệnh giá thấp qua trạm thu phí không vi phạm luật. Việc ùn tắc giao thông ở trạm thu phí cũng không thể nói do tài xế”.

Phân tích yếu tố pháp lý, Luật sư Trần Minh Hải cho biết: Thứ nhất việc tài xế trả tiền khi qua trạm BOT là giao dịch dân sự. Tiền tài xế sử dụng thanh toán đang được pháp luật cho phép. Việc chọn mệnh giá tiền bao nhiêu, việc đòi nhân viên trạm thu phí phải hoàn trả số tiền thừa dù nhỏ cũng hoàn toàn chính đáng.

“Ngay cả việc tài xế rủ cùng nhau sử dụng tiền lẻ thanh toán chi phí qua trạm BOT cũng không thể coi là hành vi vi phạm kiểu có tổ chức. Bởi ở đây bản chất là giao dịch thanh toán, khi tài xế trả tiền nếu thừa dù 100 đồng về nguyên tắc nhân viên trạm thu phí phải hoàn lại. Việc lại xe dừng để chờ trả tiền thừa không có gì sai, thậm chí nếu vì không có tiền trả lại chính trạm thu phí mới là nguyên nhân gây ùn tắc”, Luật sư Hải phân tích.

Thứ hai khi xảy ra ùn tắc giao thông ở trạm thu phí mặc nhiên xác định nguyên nhân do tài xế trả tiền lẻ là không đúng. Nếu tài xế đang đi đột nhiên dừng xe giữa đường gây ùn tắc mới bị xử lý, còn việc ùn tắc do thời gian trả phí tại trạm thì nguyên nhân là do trạm thu phí chứ không phải tài xế. Do đó trường hợp này chính trạm thu phí phải chủ động xử lý tình huống.

“Trả phí BOT là giao dịch dân sự không phải hành chính mà áp dụng các biện pháp, chế tài xử lý. Công an không thể xử lý chỉ vì lái xe trả tiền lẻ”, Luật sư Hải cho biết.

Luật sư Hải cho rằng, người dân có quyền trả tiền khi đi qua trạm BOT theo cách họ muốn miễn là pháp luật không cấm. Việc trả tiền lẻ không thể bị coi là gây rối.

Trong khi đó, trao đổi về việc Vidifi từng gửi văn bản đề nghị Tổng cục An ninh và Công an các tỉnh, thành Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên, Hải Dương điều tra các cá nhân, tập thể có hành vi gây rối tại trạm thu phí BOT, TS Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng trước tiên việc người dân dùng tiền lẻ qua trạm không có gì sai, nếu đòi xem xét khởi tố người dân tội này chứng tỏ công an không hiểu vấn đề.

"Còn việc gây rối chúng ta phải xem động cơ là gì, tôi cho rằng động cơ kêu gọi chống lại sự bất công không cấu thành tội hình sự, còn động cơ kêu gọi phản đối nhằm mục đích gây mất ổn định thì mới cấu thành tội phạm. Anh không thể hình sự hóa một hành vi không phạm luật...", ông Dũng nhấn mạnh.

Được biết, Quốc lộ 5 là tuyến đường huyết mạch nối Hà Nội – Hải Phòng, chiều dài khoảng 100 km, tuyến đường này có hai trạm thu phí tại Hưng Yên và Hải Phòng. Quốc lộ 5 được cải tạo, nâng cấp từ tháng 6 năm 1996 và hoàn thành tháng 6 năm 1998.

Trước đây giá phí qua trạm BOT này là 10 nghìn đồng/lượt/trạm/xe bốn chỗ; sau tăng lên 30 nghìn đồng, rồi 45 nghìn đồng và hạ xuống còn 40 nghìn đồng vào năm 2016.

Từ đầu năm 2016, dự án nâng cấp Quốc lộ 5 theo hình thức BOT được chuyển giao cho Vidifi; nhà đầu tư chịu trách nhiệm sửa chữa, bảo trì tuyến đường này bằng nguồn kinh phí thu được từ các trạm thu phí.

Hồi cuối năm 2015, một lãnh đạo VIDIFI cho rằng nếu doanh nghiệp không được tăng phí Quốc lộ 5, thì phương án tài chính cho cao tốc Hà Nội - Hải Phòng có thể bị phá sản.