Tranh luận nên hay không nên miễn học phí cho sinh viên sư phạm

Theo Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ sau 12 năm thực thi, Luật Giáo dục đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, trở thành những điểm nghẽn, là nút thắt trong quá trình thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo.

Chính vì thế dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung 36 điều; bổ sung 03 điều mới; bãi bỏ 10 điều, phù hợp với Nghị quyết số 34/2017/QH14 của Quốc hội về Chương trình xây dựng Luật, pháp lệnh của Quốc hội và phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay.

Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ cho biết, dự thảo Luật đã bao quát hầu hết các vấn đề cần sửa đổi, bổ sung đối với Luật Giáo dục, trong đó tập trung vào một số nội dung hướng vào các chính sách như: chính sách học phí học sinh, sinh viên sư phạm; trình độ chuẩn được đào tạo của nhà giáo; bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ đối với nhà giáo; về kiểm định chất lượng giáo dục và công nhận văn bằng nước ngoài; đầu tư và nguồn lực tài chính cho giáo dục; trách nhiệm của gia đình, nhà trường, xã hội,…

Thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận thấy, dự thảo Luật mới chỉ dừng lại ở những quy định chung, chưa làm rõ phạm vi, tiêu chí của hệ thống giáo dục mở và cơ chế, quy trình, cách thức tổ chức quản lý trong liên thông. Chính sách phân luồng là điểm yếu của hệ thống giáo dục hiện nay nhưng chưa được giải quyết trong Dự thảo Luật.

Về đề xuất thay thế quy định miễn học phí cho học sinh, sinh viên sư phạm bằng quy định được vay tín dụng sư phạm để đóng học phí và chi trả sinh hoạt phí, đa số thành viên ủy ban tán thành với nội dung sửa đổi để thực hiện chính sách theo đúng quan điểm ưu tiên, ưu đãi với đối tượng làm việc trong ngành giáo dục; tránh lãng phí ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, ủy ban này cho rằng cần nghiên cứu kỹ cách thức tổ chức thực hiện nhằm bảo vệ quyền lợi cho người học trong tiếp cận chính sách; bổ sung quy định về việc hoàn trả đối với những người tự đóng học phí.

Bên cạnh đó, cũng có một số đại biểu đề nghị giữ lại quy định miễn học phí cho học sinh, sinh viên sư phạm để thể hiện chính sách ưu tiên, ưu đãi của Nhà nước trong việc đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo.

Dù thực hiện chính sách cấp tín dụng hay miễn học phí, các đại biểu đều cho rằng, cần tổ chức tốt công tác quy hoạch các cơ sở đào tạo sư phạm và nhân lực ngành giáo dục, làm căn cứ để đầu tư đúng và đủ, bảo đảm việc làm cho sinh viên sau khi tốt nghiệp; sửa đổi các quy định có liên quan về tuyển sinh, đào tạo sư phạm; bổ sung các quy định nhằm nâng cao vị thế nhà giáo, xác định đúng vai trò, vị trí của nghề giáo để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành giáo dục trong thời gian tới.

Ủy ban này cũng đề cập đến việc thực hiện chính sách cử tuyển thời gian qua. Trong những năm gần đây có tình trạng cử tuyển chưa bảo đảm yêu cầu về ngành nghề, lĩnh vực, địa bàn, số lượng… dẫn đến dôi dư, khó thực hiện việc phân công công tác cho người được cử tuyển đã tốt nghiệp; một số địa phương đã ngừng thực hiện chính sách đưa người đi học cử tuyển. Vì vậy, Ủy ban tán thành việc nghiên cứu, điều chỉnh chính sách cử tuyển để phù hợp với thực tiễn.

Góp ý dự thảo Luật Giáo dục liên quan đến học phí sinh viên sư phạm, đại biểu Nguyễn Thanh Hải, Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội cho biết, bản thân bà cũng là sinh viên sư phạm  khóa 1987-1991 của đại học Sư phạm 1. Sự hỗ trợ của nhà nước giúp cho sinh viên thuận lợi hơn trong học tập. Họ không phải lo lắng nhiều đến học phí khi gia đình gặp khó khăn.

Tuy nhiên, kỳ này trong dự thảo Luật Giáo dục (sửa đổi) thay việc thu hút bằng việc cho vay ưu đãi. Nếu sau khi ra trường cống hiến trong ngành giáo dục, họ sẽ không phải trả khoản này. Điều này phù hợp với xu thế hội nhập.

Trước thắc mắc rằng nâng chuẩn đầu vào sư phạm cao mà lại không có ưu đãi về học phí liệu có thu hút được người học sư phạm, vị Trưởng ban Dân nguyện của Quốc hội cho rằng thắc mắc này  rất thực tế.

“Điều quan trọng ở đây là dự báo về nhu cầu của xã hội đối với ngành giáo dục. Ví dụ, năm nay xã hội cần 1.000 giáo viên thì đào tạo 1.000 giáo viên hoặc hơn một chút. Có những vị trí việc làm được rà soát.

Chúng ta biết rằng hệ thống giáo dục ngoài công lập đang rất phát triển và vì vậy việc trả lương cho nhà giáo còn liên quan đến chất lượng giáo viên. Đặc biệt trong hệ thống dân lập người ta cũng đánh giá điều này rất cao”, bà Hải đánh giá.

Theo bà Hải, nâng cao chuẩn đầu vào, thay đổi chính sách về học phí không phải yếu tố cản trở người học vào sư phạm.

Quan trọng là sản phẩm đầu ra của trường tìm được việc làm, thu nhập tương xứng rất tốt.

Vì vậy, tôi nghĩ nâng chuẩn đầu vào cũng như chế độ hỗ trợ vừa phải chưa chắc là trở ngại trong việc thu hút người giỏi vào sư phạm”, đại biểu Hải nói.

Theo bà, quan trọng là người học nhìn thấy đầu ra, vị trí việc làm tương xứng, cung - cầu phù hợp. Lúc đó việc thu hút thu hút sinh viên vào sư phạm không phải khó.

“Tôi nghĩ rằng việc thu hút sinh viên vào sư phạm không phải là khó. Thời gian vừa qua, việc thu hút sinh viên sư phạm vào với hình thức miễn học phí được đánh giá chưa phải là biện pháp hiệu quả để thu hút người giỏi, người tài”, đại biểu Hải nhấn mạnh.

Đại biểu Nguyễn Thanh Hải khẳng định, dự thảo Luật mới lần đầu cho ý tại Quốc hội. Các cơ quan soạn thảo sẽ phải tiếp tục lắng nghe, tiếp thu ý kiến của cử tri, chuyên gia, các thầy cô giáo… để hoàn thiện hơn.