Hàng thập kỉ 'giằng co' giữa Trung Quốc đại lục và Đài Loan

07:00 11/01/2019

Ngày 9/1, tờ National Internest dẫn lời ông Russell Hsiao, giám đốc điều hành Viện Đài Loan Toàn cầu cho rằng sau 40 năm, Mỹ cần thay đổi chính sách với Đài Loan bởi Trung Quốc đang thay đổi hiện trạng ở eo biển Đài Loan.

trung-quoc-dang-thay-doi-hien-trang-o-eo-bien-dai-loan
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Trong cuộc bầu cử địa phương tháng 11/2018 ở Đài Loan, Đảng Quốc gia đối lập (Quốc Dân Đảng) đã giành được quyền kiểm soát ở đa số chính quyền địa phương. Đảng Dân chủ Tiến bộ của lãnh đạo Thái Anh thất bại khiến bà buộc phải từ chức chủ tịch đảng này.

Theo ông Russell, chính vì vậy, trong bài phát biểu chính sách lớn đầu tiên về Đài Loan sau cuộc bầu cử trên, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tự tin và tỏ ra rất cứng rắn khi nói về kế hoạch thống nhất Đài Loan.

Bài phát biểu kéo dài 30 phút của ông tại lễ kỷ niệm 40 năm "Thông điệp gửi đến đồng bào ở Đài Loan" ngày 2/1 là một sự khẳng định chính sách "cứng rắn" hiện tại của Bắc Kinh đối với Đài Loan.

Với thắng lợi của Quốc Dân Đảng, một đảng ủng hộ chính sách hòa giải với Trung Quốc, ông Tập đã nhấn mạnh "sự hòa hợp tinh thần" của người dân ở hai bên eo biển Đài Loan (Đài Loan và Trung Quốc đại lục) và sự thống nhất là "kết luận lịch sử được rút ra trong 70 năm phát triển quan hệ xuyên eo biển, và cần thiết cho sự hồi sinh vĩ đại của Trung Quốc trong kỷ nguyên mới”.

Cụ thể, bài phát biểu của ông Tập bao gồm 5 điểm chính, kết hợp đe dọa dùng vũ lực để buộc Đài Loan thống nhất và nhấn mạnh "một quốc gia, hai chế độ" là công thức thống nhất.

Theo ông Russell, 5 điểm đó là: đầu tiên, ông Tập kêu gọi hai bên hợp tác để thúc đẩy hồi sinh quốc gia và đạt được mục tiêu thống nhất hòa bình. Thứ hai, ông gọi tổ chức thống nhất hòa bình theo mô hình "một quốc gia, hai chế độ" là cách tốt nhất để đạt được sự thống nhất quốc gia. Thứ ba, ông kêu gọi các nhà lãnh đạo ở Đài Loan tuân thủ nguyên tắc "Một Trung Quốc" để duy trì triển vọng thống nhất hòa bình. Thứ tư, ông muốn hai bên tăng cường phát triển hội nhập xuyên eo biển và củng cố nền tảng thống nhất hòa bình thông qua việc thể chế hóa hợp tác kinh tế xuyên eo biển. Thứ năm, ông kêu gọi đồng bào hai bên đạt được "sự hòa hợp về tinh thần"và một bản sắc thống nhất. Cụ thể, ông nói rằng đồng bào ở hai bên eo biển phải cùng nhau phát huy văn hóa truyền thống Trung Quốc và thúc đẩy sự chuyển đổi sáng tạo và phát triển đổi mới.

Thái Anh Văn
Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn luôn khẳng định quyết tâm giữ gìn độc lập của Đài Loan.

Tuyên bố này khác hẳn so với 40 năm trước. "Thông điệp gửi đồng bào ở Đài Loan" năm 1979 đã cam kết loại bỏ phương án “giải phóng vũ trang” đối với Đài Loan để chuyển sang “giải phóng hòa bình”.

Thông điệp năm 1979 được đưa ra cùng năm Mỹ và Trung Quốc bình thường hóa quan hệ. Nó là lời kêu gọi công khai đầu tiên của Đảng Cộng sản Trung Quốc với Quốc Dân Đảng về việc chấm dứt đối đầu và căng thẳng thù địch trên eo biển Đài Loan, và đánh dấu sự khởi đầu của cái gọi là "thống nhất hòa bình" trong chiến lược của Bắc Kinh.

Kể từ đó, “Thông điệp gửi đồng bào ở Đài Loan” là sự kiện các nhà lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc sử dụng để đưa ra các thông báo chính sách lớn về Đài Loan.

Chẳng hạn, một thập kỷ trước, đầu năm 2009, người tiền nhiệm của ông Tập là ông Hồ Cẩm Đào đã có bài phát biểu kỷ niệm 30 mươi năm ngày "Thông điệp gửi đồng bào ở Đài Loan". Khi đó, ông Hồ Cẩm Đào đã đưa ra một đề xuất 6 điểm , bao gồm: thứ nhất, tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc "Một Trung Quốc"; thứ hai, tăng cường quan hệ thương mại, bao gồm đàm phán thỏa thuận hợp tác kinh tế; thứ ba, thúc đẩy trao đổi nhân sự; thứ tư, tăng cường các liên kết văn hóa chung giữa hai bên; thứ năm, cho phép sự tham gia "hợp lý" của Đài Loan vào các tổ chức toàn cầu; và sáu, đàm phán một thỏa thuận hòa bình.

Điều đáng chú ý là bài phát biểu của Hồ Cẩm Đào là nỗ lực công khai đầu tiên của giới lãnh đạo Trung Quốc nhằm trực tiếp kêu gọi Đảng Tiến bộ Dân chủ (DPP) đã nắm quyền từ năm 2000 đến năm 2008. Ông kêu gọi DPP chấp nhận nguyên tắc "Một Trung Quốc" và thay đổi lập trường đòi độc lập.

Điều thú vị là bài phát biểu của ông Hồ Cẩm Đào cũng đề cập đến lập trường đã nêu của Quốc Dân Đảng rằng việc nối lại các cuộc đàm phán qua eo biển phải dựa trên cái gọi là "Đồng thuận 1992", một thỏa thuận ngầm mà hai bên đã đồng ý nguyên tắc "Một Trung Quốc" và mỗi bên có cách hiểu khác nhau về "Một Trung Quốc".

Bài phát biểu của ông Hồ Cẩm Đào chỉ đề cập đến "Một Trung Quốc" và hồi sinh một khẩu hiệu cũ "Vấn đề Đài Loan hoàn toàn là vấn đề nội bộ của Trung Quốc. Không có nước ngoài nào được phép can thiệp".

Bài phát biểu của ông Tập cũng tương tự với của ông Hồ Cẩm Đào khi tái khẳng định nhiều lập trường lâu dài của lãnh đạo Trung Quốc về Đài Loan nhưng phản ánh một cách tiếp cận ngày càng sát sao hơn với Đài Loan. Ông Tập cũng nhắc đến "Đồng thuận 1992" nhưng không thừa nhận rằng hai bên có thể có cách hiểu khác nhau về "Một Trung Quốc".

Theo ông Russell, việc ông tập liên kết "một quốc gia, hai chế độ" với cái gọi là "Đồng thuận 1992" dường như là nỗ lực để có được những người ủng hộ của Quốc Dân đảng, đảng tán thành "Đồng thuận 1992", và cũng là một lời cảnh báo các nhà lãnh đạo Quốc Dân Đảng không đi xa khỏi Bắc Kinh khi Đài Loan sẽ tổng tuyển cử vào năm 2020.

Mặc dù không bao giờ bác bỏ việc sử dụng vũ lực, nhưng một sự kiện kỷ niệm thường được sử dụng để làm nổi bật khía cạnh "hòa bình" trong cách tiếp cận của Trung Quốc đối với Đài Loan. Thế nhưng, trong “Thông điệp gửi đồng bào ở Đài Loan” 2019, ông Tập lại đưa ra lập trường không khoan nhượng.

Phát biểu trước nhiều sĩ quan quân đội, ông Tập tuyên bố :"Chúng tôi không hứa sẽ từ bỏ việc sử dụng vũ lực và giữ nguyên phương án thực hiện mọi biện pháp cần thiết để chống lại sự can thiệp từ bên ngoài và một số lượng rất nhỏ những người đòi Đài Loan độc lập và các hoạt động ly khai của họ, không chống lại đồng bào Đài Loan".

Sau 40 năm, những gì còn lại là sự leo thang căng thẳng giữa hai eo biển. Ngoài ra, đáng chú ý là tất cả các diễn giả trong sự kiện kỉ niệm 40 năm “Thông điệp gửi đồng bào Đài Loan” đều là những nhân vật chủ chốt trong hệ thống tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Theo ông Russel, Trung Quốc đang tiến hành chiến dịch chính trị tăng cường nhằm cô lập Đài Loan để mọi con đường ra vào Đài Loan phải qua Bắc Kinh, đồng thời can thiệp trực tiếp vào quá trình chính trị của hòn đảo này.

“Thông điệp gửi đồng bào Đài Loan” 2019 còn có ý nghĩa hơn khi nó diễn ra cùng thời điểm với sự kiện quan trọng khác, đó là lễ kỉ niệm 40 năm Đạo luật Quan hệ Đài Loan (TRA). Đạo luật TRA được ban hành để điều chỉnh mối quan hệ không chính thức giữa Mỹ và Đài Loan sau khi Mỹ - Trung bình thường hóa quan hệ.

Sau 40 năm, TRA tiếp tục đóng một vai trò quan trọng như là nền tảng quản lý quan hệ Mỹ và Đài Loan cũng như định hình mối quan hệ của Washington với Trung Quốc.

Như cựu nghị sĩ Lester Wolff , người từng là tác giả chính của TRA, đã viết: "(TRA) nói rằng tình trạng của Đài Loan nên được xác định bằng các biện pháp hòa bình, và các biện pháp không hòa bình (để thay đổi hiện trạng Đài Loan) là một mối đe dọa đối với khu vực và là mối quan ngại nghiêm trọng đối với Mỹ".

Do vậy, việc Bắc Kinh từ chối bỏ phương án dùng vũ lực đặt câu hỏi về việc Trung Quốc còn tuân thủ đạo luật này hay không.

 

Đài Loan khoe tên lửa xua được tàu chiến Trung Quốc

Ngày 2/1, vài giờ trước khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu về Đài Loan, lực lượng hải quân hòn đảo này đã công bố cảnh quay các cuộc tập trận liên quan đến Hùng Phong 3 - tên lửa có thể xua đuổi nhiều loại tàu chiến Trung Quốc.

 

Đài Loan gay gắt phản đối ‘một quốc gia, hai chế độ’ của Trung Quốc

Đài Loan không bao giờ chấp nhận “một quốc gia, hai chế độ”, vì hầu hết người dân đều phản đối khái niệm này, nhà lãnh đạo Thái Anh Văn gay gắt đáp lại tuyên bố sớm thống nhất của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

 

Ông Tập Cận Bình: Không để việc thống nhất Đài Loan cho đời sau

Tờ New York Times đưa tin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 2/1 kêu gọi sớm đồng thuận về việc thống nhất Trung Quốc và Đài Loan, không để vấn đề này cho đời sau.



Tin khác