Trung Quốc đem mô hình đô thị đi nhân bản trên khắp thế giới?

14:10 05/06/2018

Toàn cầu hóa về kiến trúc đô thị kiểu Trung Quốc đang diễn ra khi các nước đang phát triển tích cực chào đón viện trợ đầu tư cơ sở hạ tầng từ chính quyền Bắc Kinh.

Các nước đang phát triển đang trở thành công trường xây dựng các công trình do Trung Quốc thiết kế. Nhiều công trình trong số đó được thi công nhanh chóng mà không tính đến sự phù hợp với bối cảnh và môi trường xung quanh. Điều này được tiến hành nhờ các khoản cho vay hào phóng từ chính phủ Trung Quốc, cùng giá thầu thấp của các công ty xây dựng Trung Quốc, từ đó phản ánh hiện tượng toàn cầu hóa về kiến trúc xây dựng và cảnh quan đô thị.

trung-quoc-tang-cuong-dau-tu-phat-trien-do-thi-o-cac-quoc-gia-dang-phat-trien
Sân vận động quốc gia Bingu, Malawi do Trung Quốc đầu tư. Nguồn: CNN
trung-quoc-tang-cuong-dau-tu-phat-trien-do-thi-o-cac-quoc-gia-dang-phat-trien
Dự án đầu tư xây dựng thủ đô với của Ai Cập. Nguồn: CNN

Quốc gia Nam Á Sri Lanka là một ví dụ điển hình. Với dự án phát triển đô thị trị giá 1.4 tỉ đô la Mỹ, thành phố Colombo của quốc gia này đang được đầu tư để trở thành một thành phố hiện đại bậc nhất Nam Á. Dự án này được Trung Quốc đầu tư, thiết kế và thi công toàn bộ, từ các tòa nhà chọc trời, các căn hộ cao cấp, đến những con kênh được trồng cây bên bờ và các biệt thự nhìn ra biển.

trung-quoc-tang-cuong-dau-tu-phat-trien-do-thi-o-cac-quoc-gia-dang-phat-trien
Thành phố cảng Colombo, Sri Lanka. Nguồn: CNN

Các quốc gia nghèo chấp nhận đầu tư cơ sở hạ tầng từ Trung Quốc, bất chấp những rủi ro nhất định. Theo một số chuyên gia, tuy những dự án phát triển này góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương, nhưng chúng không phù hợp với cảnh quan đô thị xung quanh. Tiến sĩ Janaka, Wijesundara, giáo sư kiến trúc Đại học Moratuwa cho biết những công trình xây dựng do Trung Quốc đầu tư và thi công đã tạo ra những thay đổi lớn ở đường chân trời và mật độ của thành phố. Nhiều khi việc xây dựng các tòa nhà chọc trời này không được tính toán với sự hiểu biết về chuyên môn.

Chính phủ Sri Lanka cũng thừa nhận một vài sự không phù hợp và kém nhạy cảm của các công trình kiến trúc "nước ngoài" với cảnh quan và hoàn cảnh địa phương, nhưng ông cho rằng đây không phải là vấn đề điển hình của thành phố Colombo và vấn đề này có thể được giải quyết.

Từ "viện trợ" đến lợi ích

Những công trình kiến trúc do Trung Quốc đầu tư, thiết kế và thi công được gọi là những khoản "viện trợ về kiến trúc". Những dự án này được Trung Quốc tặng cho các quốc gia đang phát triển với mục đích "tăng cường thương mại, tìm kiếm lợi nhuận kinh tế và mở rộng ảnh hưởng văn hóa" - giáo sư Charlie Xue, Đại học Kiến trúc Hồng Kông cho biết.

Có hai lý do được đưa ra để lý giải mục tiêu của Trung Quốc khi tiến hành các công trình xây dựng ở nước ngoài: (1) Đầu tư cơ sở vật chất cho các quốc gia khó khăn; (2) Tăng cường tình hữu nghị, mở rộng sự hiện diện thân thiệt và sức mạnh mềm. Mặc dù Trung Quốc luôn phủ nhận việc sử dụng các công trình xây dựng này nhằm mục tiêu gia tăng ảnh hưởng ở các quốc gia đang phát triển.

Bên cạnh đó, đối với các quốc gia nghèo ở châu Phi và Nam Á thì sự giúp đỡ của Trung Quốc vẫn là vô cùng cần thiết và luôn được chào đón. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Zimbabwe từng cho biết "cơ sở hạ tầng kém phát triển là nguyên nhân dẫn đến kìm hãm sự phát triển và tiến bộ của châu Phi."

trung-quoc-tang-cuong-dau-tu-phat-trien-do-thi-o-cac-quoc-gia-dang-phat-trien
Trụ sở Liên minh Châu Phi ở Etiopia do Trung Quốc đầu tư. Nguồn: CNN

Hiện đang có khoảng 230 dự án xây dựng của Trung Quốc được tiến hành trên khắp thế giới. Dù động cơ của Trung Quốc là gì đi chăng nữa thì các quốc gia đang phát triển cũng được hưởng lợi từ các công trình kiến trúc dân sự này. Những công trình lớn do Trung Quốc đầu tư, hiện diện khắp nơi, ví dụ như Rạp chiếu phim quốc gia Ghana ở Accra hay trụ sở Liên minh châu Phi ở Etiopia. Tuy nhiên những công trình lớn này cũng thường vấp phải những cáo buộc về an ninh, tình báo.

trung-quoc-tang-cuong-dau-tu-phat-trien-do-thi-o-cac-quoc-gia-dang-phat-trien
Đường sắt ở Tazara, Đông Phi do Trung Quốc đầu tư. Nguồn: CNN

Hầu hết đầu tư của Trung Quốc ở nước ngoài tập trung vào lĩnh vực phát triển cơ sở hạ tầng. Điều này được cho là nằm trong kế hoạch của sáng kiến Vành đai - Con đường, nhằm đầu tư hàng nghìn tỉ đô la Mỹ để xây dựng một tuyến đường thương mại mới, kết nối Trung Quốc với khoảng 60 quốc gia khác. Những công trình bao gồm các tuyến đường sắt phục vụ giao thông vận tải và các tòa nhà để phục vụ nhu cầu của các trung tâm thương mại, giao dịch mới nổi.

Đô thị theo kiểu mẫu Trung Quốc

Những dự án xây dựng, từ khâu phối cảnh đến thiết kế thi công đều do Trung Quốc đảm nhiệm. Điều này dẫn đến việc người Trung Quốc sẽ tham gia hầu hết vào các quyết định lớn nhỏ về kiến trúc đô thị mà không cân nhắc các yếu tố liên quan đến bối cảnh và môi trường địa phương. Thông thường Trung Quốc luôn theo phương pháp xây dựng các thành phố một cách nhanh chóng để đáp ứng nhu cầu của sự bùng nổ dân số ở các quốc gia Nam Á và châu Phi. Các công trình kiến trúc kiểu dáng Trung Quốc như những tòa nhà màu pastel hay những tòa tháp, trung tâm thương mại sẽ ngày càng xuất hiện ở nhiều quốc gia đang phát triển. Đây là một minh chứng nổi bật của hiện tượng toàn cầu hóa về kiến trúc và quy hoạch đô thị.

 

Dự án Khu đô thị Thủ Thiêm: Trách nhiệm của lãnh đạo TP HCM ở đâu?

Nguyên nhân khiến người dân Thủ Thiêm bức xúc, khiếu kiện chính là việc thay đổi quy hoạch diễn ra giai đoạn 2001 – 2005. Vậy trách nhiệm của lãnh đạo TP HCM giai đoạn đó ở đâu?



Tin khác