Nguyên soái Haftar và cuộc chiến thống nhất hai miền Đông - Tây Libya

12:00 09/04/2019

Vị tổng chỉ huy của hơn 75.000 quân đang đẩy mạnh cuộc chiến chống lại chính phủ được NATO ủng hộ.

tuong-haftar-va-cuoc-chien-cua-quan-doi-quoc-gia-libya
Nguyên soái Khalifa Haftar - người đứng đầu LNA đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ Lybia.

Vị tướng 73 tuổi này tự xem mình là vị cứu tinh của Libya - đất nước đang phải đối mặt với những mối đe dọa ngày càng tăng từ các chiến binh thánh chiến.

Haftar bắt đầu sự nghiệp chính trị dưới chế độ quân chủ của Libya. Ông tốt nghiệp học viện quân sự ở Benghazi. Ông Khalifa Haftar vốn là một viên tướng thân cận của nhà lãnh đạo Muammar al-Gaddafi. Vào năm 1969, tướng Haftar đã giúp ông Gaddafi trong cuộc đảo chính lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế. Sau đó, ông được bổ nhiệm làm Tổng Tham mưu trưởng quân đội.

Năm 1987, Khalifa Haftar lãnh đạo quân đội tham gia cuộc chiến với Chad và đã bị bắt trong lãnh thổ Chad. Trước đó, nhà lãnh đạo Muammar al-Gaddafi phủ nhận việc quân đội Lybia tham gia vào cuộc nội chiến ở Chad, nên đã “thấy chết không cứu”. Ông bỏ mặc Khalifa Haftar trong tay người Chad. Đây cũng là thời điểm mối quan hệ giữa Gaddafi và Haftar chấm hết. 

Sau khi được phóng thích, Khalifa Haftar sang Mỹ sống lưu vong. Năm 2011, ông dẫn quân của mình tham gia cuộc nội chiến Lybia 2011, đứng về phe chống chính phủ, là một trong những người chỉ huy lực lượng quân sự chủ yếu. Nhưng sau khi các thế lực chống chính phủ được NATO ủng hộ lật đổ được chính quyền Muammar al-Gaddafi, ông Khalifa Haftar lựa chọn cách rút về ẩn cư do bất đồng quan điểm, nhất là trong việc chủ trương xây dựng chính phủ thế tục, phản đối các phần tử Hồi giáo.

Tuy nhiên, cục diện hỗn loạn ở Lybia sau đó lại khiến những đạo quân chống chính phủ quay lại cầm vũ khí. Một số các danh tướng của chính phủ cũ tham gia liên quân chống Muammar al-Gaddafi như Tổng tư lệnh liên quân chống chính phủ Addel Fattah Younes hay Omar Mochtar El-Hariri... sau nội chiến đều chịu chung số phận bị ám sát, chết bất đắc kỳ tử...      

Ông Khalifa Haftar cho rằng, chính phủ Lybia mới, một mặt bài xích những quan chức chính quyền cũ, mặt khác lại bất lực trong việc lãnh đạo, thậm chí bỏ mặc các tổ chức khủng bố hoạt động trong nước. Nên ông kéo về miền Đông tụ tập thuộc hạ cũ để thành lập quân đội riêng, thậm chí bắt tay xây dựng lại lực lượng không quân đã bị xóa bỏ sau nội chiến.

Lybia sẽ thực hiện tái thống nhất dưới ảnh hưởng của Nga? - ảnh 1
Một cánh quân của LNA đã có mặt trong thủ đô Tripoli.

Từ 2014 - 2016, lực lượng của Khalifa Haftar giành quyền kiểm soát các mỏ dầu ở Đông Lybia. Đây là lợi thế về cả kinh tế và chính trị, thành bước tiến để ông chính thức phủ nhận sự tồn tại của Chính phủ đoàn kết dân tộc (GNA) thành lập đầu năm 2016 vốn được Liên Hợp Quốc ủng hộ.

Lúc này, ông và Lực lượng Quân đội quốc gia Lybia (LNA) thu phục được sự tham gia của hơn 75.000 quân. Đây là con số tương đương tổng số quân của cả quân đội chính phủ và lực lượng chống đối trước khi xảy ra nội chiến.

Tháng 9/2016, ông bắt đầu thực hiện các cuộc tấn công nhắm vào GNA. Thành quả ban đầu là chiếm được 4 cảng dầu lửa quan trọng Zuwetina, Brega, Ra’s Lanuf và Sidra ở miền Đông Lybia. Đại hội đại biểu quốc dân Lybia ở miền Đông đã tấn phong Khalifa Haftar là Nguyên soái.

Lực lượng vũ trang hùng mạnh LNA của ông nhận được sự ủng hộ của Ai Cập và Các Tiểu vương Ả rập Thống nhất (UAE) kể từ giai đoạn này. Nhờ vào sự hỗ trợ này, Khalifa Haftar tiếp tục quyết định không chỉ dừng lại ở việc có được một nửa quốc gia ở miền Đông mà phải thống nhất Libya dưới một chính phủ. LNA dần dần kiểm soát được tuyệt đại đa số các vùng cả nước trước khi mở cuộc tổng công kích vào thủ đô Tripoli.

Theo trang tin Đa Chiều ngày 8/4, ông Fayez al-Sarraj, Thủ tướng của “Chính phủ đoàn kết dân tộc” (GNA) tuyên bố muốn gặp ông Khalifa Haftar để đàm phán, nhưng nhà lãnh đạo này đã thẳng thừng từ chối đề nghị có ý nghĩa cầu hòa và đình chiến ấy. Cho đến nay, có vẻ Khalifa Haftar muốn triệt để viết lại cục diện Trung Đông sau năm 2011.

Từ ngày 6/4, Quân đội quốc gia Lybia (LNA), lực lượng quân sự được Nga ủng hộ và Pháp công nhận của Nguyên soái Khalifa Haftar bắt đầu mở cuộc tấn công dự kiến kéo dài 48 giờ vào thủ đô Tripoli với quyết tâm tiêu diệt tiêu diệt quân đội của “Chính phủ đoàn kết dân tộc” (GNA) đang kiểm soát thủ đô này. Cho đến đêm 6/4 (theo giờ địa phương), quân đội của Khalifa Haftar đã kiểm soát được sân bay quốc tế; giới quan sát cho rằng đất nước Lybia lâm vào trạng thái chia cắt và hỗn loạn kể từ sau phong trào “Mùa Xuân Ả rập” năm 2011 đã có hy vọng tái thống nhất...
 
 

Chiến tranh lan rộng ở Libya: MiG-23 và Su-22 của LNA liên tục xuất kích

Không quân GNA đã tấn công vào lực lượng LNA trong khi họ đang tiến về phía Tripoli tuy nhiên không hiệu quả. MiG-23 và Su-22 của LNA lập tức trả đũa.

 

Tình hình Libya ngày 9/4: Quyết chiến sân bay ở Tripoli

Căng thẳng gia tăng kéo dài sang ngày thứ 5, tình hình Libya mới nhất ngày 9/4 có nhiều diễn biến đáng lưu ý: Sân bay sót lại ở Tripoli bị đóng cửa, Nga và Mỹ lên tiếng.

 

Tin khác