Gần 5 năm sau cách mạng Maidan, Ukraine giờ ra sao?

07:00 28/11/2018

Ngày 21/11/2013, cách mạng Maidan hay các cuộc biểu tình lớn ủng hộ Liên minh châu Âu nổ ra tại quảng trường trung tâm thủ đô Kiev của Ukraine, dẫn đến việc Tổng thống thân Nga Viktor Yanukovych bị lật đổ. 5 năm sau, tình hình Ukraine vẫn chưa yên.

gan-5-nam-sau-cach-mang-maidan-ukraine-gio-ra-sao
Ukraine ra sao sau cách mạng Maidan?

Sau khi ông Yanukovych bị lật đổ bởi cách mạng Maidan, Nga sáp nhập bán đảo Crimea, Lugansk và Donetsk ở miền Đông đòi ly khai khỏi Ukraine, ông Petro Poroshenko – một người có tư tưởng thân châu Âu lên làm tổng thống.

Cho tới nay, Nga đã kiểm soát hoàn toàn Crimea, xung đột ở Đông Ukraine đã bị đóng băng, kinh tế khó khăn, ông Poroshenko đang đối mặt với tỷ lệ ủng hộ “chạm đáy". Tuy nhiên, Ukraine đã hội nhập hơn với châu Âu.

Kinh tế "rơi tự do"

Trong những năm đầu sau cách mạng Maidan, những phúc lợi xã hội, nền kinh tế được cho là "rơi tự do". Theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới, từ năm 2013 đến 2015, GDP bình quân đầu người bằng USD giảm một nửa, và nợ nước ngoài của nước này tăng từ 78,6% lên 131,5% GDP. Trong tháng 12/2013, mức lương trung bình ở Ukraine là 3.619 UAH, khi đó tỷ giá hối đoái 1 USD = 8,24 UAH , tương đương khoảng 469 USD. Trong tháng 6/2017 mức lương trung bình bằng 7.360 UAH nhưng chỉ tương đương 283 USD bởi tỷ giá hối đoái là 1 USD = 26 UAH.

Vì nền kinh tế Ukraine chủ yếu phụ thuộc vào nhập khẩu và đặc biệt phụ thuộc rất nhiều vào nhập khẩu năng lượng, nên sự mất giá của đồng UAH có tác động đáng kể đến giá cả và khả năng chi trả của hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu vào Ukraine. Thật vậy, dữ liệu chính thức cho thấy, giá tiêu dùng tăng nhanh, với mức thay đổi Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) là 43,3% trong năm 2015 và nhập khẩu giảm 22,1% trong năm 2014 và giảm 17,9% trong năm 2015.

gan-5-nam-sau-cach-mang-maidan-ukraine-gio-ra-sao
Những người biểu tình ủng hộ EU trong cách mạng Maidan.

Tình hình trên không chỉ là do sự thất bại trong các chính sách kinh tế của chính phủ. Do cuộc xung đột quân sự ở miền đông, Ukraine đã mất quyền kiểm soát khu vực sản xuất công nghiệp cao. Nước này phải tăng chi tiêu cho quốc phòng. Xung đột vũ trang cũng khiến các nhà đầu tư e ngại.

Năm 2016, sự sụp đổ kinh tế đã dừng lại khi GDP tăng 0,1% trong quý đầu tiên và 1,4% trong quý thứ hai. Tuy nhiên, tình hình không duy trì được lâu khi nền kinh tế giảm 6,1% vào tháng 4/2017. Theo nhiều chuyên gia, ngay cả khi nền kinh tế duy trì mức tăng trưởng hàng năm 3-4% thì sẽ mất từ 4 đến 5 năm để trở lại năm 2013.

Xung đột Đông Ukraine “đóng băng”, Nga kiểm soát hoàn toàn Crimea

Sau các cuộc giao tranh giữa quân chính phủ và ly khai ở Đông Ukraine trong nhiều năm, khiến hơn 10.000 người thiệt mạng và khoảng 2 triệu người phải di tản, xung đột ở đây đang bị đóng băng. Cả tỉnh Lugansk và Donetsk đều đã thành lập nhà nước cộng hòa tự xưng bất chấp sự phản đối của Kiev.

Trong khi đó, bán đảo Crimea đã hoàn toàn thuộc quyền kiểm soát của Nga. Gần đây Nga mới khánh thành con cầu đường bộ lớn nối từ lục địa Nga tới bán đảo Crimea.

Hội nhập hơn với châu Âu

Sau cách mạng, chính phủ mới đã giữ được lời hứa ký Hiệp định Hiệp Hội EU, miễn thị thực cho người Ukraine sang châu Âu. Quỹ tiền tệ Thế giới (IMF) cũng đã giúp nước này thoát khỏi các cuộc khủng hoảng kinh tế năm 2014-2015.

Ngày 1/9/2017, Hiệp định Hiệp Hội EU đã được kí giữa EU và Ukraine. Thỏa thuận được xem là công cụ chính để đưa Ukraine đến gần EU hơn vì nó thúc đẩy quan hệ chính trị và liên kết kinh tế mạnh mẽ hơn Ukraine và châu Âu.

Ukraine đang hy vọng vào việc xây dựng con đường cao tốc Euro-Atlantic rộng lớn nối Ukraine với các thành viên trong Liên minh châu Âu và NATO.

Tháng 6/2017, EU bỏ yêu cầu thị thực đối với người Ukraine. Động thái này đã tạo ra niềm vui cho người Ukraina và nâng cao kỳ vọng của họ cho một tương lai tốt đẹp hơn khi trở thành thành viên EU.

Tất cả công dân Ukraine có hộ chiếu sinh trắc học giờ đây có thể vào khu vực Schengen (một vùng tự do đi lại không cần kiểm tra hộ chiếu gồm 26 quốc gia ở châu Âu) mà không cần thị thực cho đến 90 ngày đối với du lịch hoặc kinh doanh. Tuy nhiên, họ không được phép làm việc tại EU.

Tham nhũng tràn lan, tỷ lệ ủng hộ ông Poroshenko thấp “chạm đáy"

Các chuyên gia quốc tế cho rằng việc thiếu cải cách dứt khoát và mạnh mẽ đã khiến tham nhũng tràn lan.

Sau cách mạng Maidan, Ukraine có rất ít thay đổi về tham nhũng. Một số tổ chức chống tham nhũng được tạo ra trong bốn năm qua hoạt động không hiệu quả. Ukraine cũng thiếu các tòa án chống tham nhũng và các công cụ phòng ngừa hiệu quả. Các nhà hoạt động chống tham nhũng vẫn bị tấn công .

Trong bảng xếp hạng Chỉ số Nhận thức Tham nhũng toàn cầu năm 2016 và 2017, Ukraine xếp hạng lần lượt là 131 và 130 trong số gần 180 quốc gia.

Sự thất vọng của người dân đối với chính phủ và tỷ lệ đói nghèo tăng. Năm 2016, chỉ có 9% người Ukraine hài lòng với hành động của tổng thống Poroshenko, 70% không hài lòng. Chỉ có 5% hài lòng với chính phủ, trong khi có tới 58% không hài lòng. Chỉ có 2% hài lòng với quốc hội trong khi có tới 83% không hài lòng.

Theo một cuộc thăm dò gần đây về cuộc bầu cử tổng thống dự kiến diễn ra tháng 3/2019, chỉ 7,8 % người Ukraine bỏ phiếu cho ông Poroshenko. Đương kim tổng thống thậm chí còn xếp sau một diễn viên hài nổi tiếng người Ukraine, Volodymyr Zelenskiy – người đang đứng thứ hai với 10,8% - mặc dù Zelenskiy chưa xác nhận sẽ tranh cử.

Tuy nhiên, sau cách mạng Maidan, nền kinh tế Ukraine cũng đạt được một số thành tựu, bao gồm làm sạch hệ thống ngân hàng, cải cách Công ty Dầu khí Quốc gia Naftogaz, tạo ra một hệ thống mua sắm công khai minh bạch, áp dụng các định mức cho phép phân cấp tài chính. Về vĩ mô, Ukraine đã dần ổn định và tăng trưởng trở lại.

 

Ukraine chính thức áp thiết quân luật 30 ngày với lý do sợ Nga xâm lược

Ngày 26/11, sau khi được quốc hội thông qua, Ukraine chính thức áp thiết quân luật trong 30 ngày với lý do sợ Nga xâm lược, Reuters đưa tin.

 

Hàng loạt diễn biến leo thang trong cuộc đối đầu Nga - Ukraine ở eo biển Kerch

Nga gọi hành động của Ukraine là "sự khiêu khích nguy hiểm", trong khi Kiev tố Moscow "tiến hành một giai đoạn gây hấn mới". Ngoài biển, Mỹ đã cho máy bay do thám vào Biển Đen. Khu vực bị leo thang căng thẳng bất ngờ.

 

Quân đội Ukraine ở mức báo động cao nhất sau vụ đối đầu Nga gần Crimea

Ukraine đã đặt quân đội ở chế độ sẵn sàng chiến đấu cao nhất sau cuộc đối đầu với tàu Nga ở eo biển Kerch, gần Crimea ngày 25/11.



Tin khác