Vì sao ông Trump muốn Mỹ quay lại TPP?

Chỉ vài ngày sau khi nhậm chức hồi tháng 1/2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh chính thức rút khỏi TPP với lý do TPP sẽ lấy đi số lượng việc làm đáng kể của người Mỹ. Khi đó ông tuyên bố Washington sẽ tìm kiếm các thỏa thuận riêng lẻ với các quốc gia khác. Vậy điều gì đã khiến ông muốn Mỹ quay lại TPP?

Sau khi Mỹ rút khỏi TPP, 11 quốc gia thành viên còn lại đã khôi phục hiệp định và TPP được đổi tên thành Hiệp định Đối tác Tiến bộ và Toàn diện xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay TPP 11. Có thể thành công của CPTPP đã tạo áp lực buộc Mỹ quay trở lại. Ngoài ra, theo các nhà phân tích, Washington muốn quay trở lại TPP vì điều đó đem lại nhiều lợi ích cho nước Mỹ:

Sức hấp dẫn của các thành viên TPP

Các thành viên hiện tại của CPTPP hồm Canada, Mexico, Peru, Chile, New Zealand, Australia, Nhật Bản, Singapore, Brunei, Malaysia và Việt Nam.

Theo Bloomberg, trong bối cảnh Mỹ đang có cuộc đối đầu thương mại với Trung Quốc, ông Donald Trump có lẽ đã nhận ra rằng ông đã quá vội vàng khi rút Mỹ khỏi TPP. Trong bài phát biểu ở Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) đầu năm nay, ông dường như đã thừa nhận, lẽ ra ông cần chỉnh sửa các điều khoản TPP theo hướng có lợi hơn cho Mỹ chứ không phải rút khỏi TPP.

Với thị trường châu Á-Thái Bình Dương rộng lớn với dân số của 11 nước khoảng 500 triệu người, tổng sản lượng kinh tế vượt trên 10.000 tỉ USD, chiếm khoảng 15% GDP toàn cầu, lợi ích kinh tế và ý nghĩa chiến lược của nó rất hấp dẫn đối với Mỹ.

TPP không phải Trung Quốc và cũng không tiềm ẩn những bất lợi kinh tế cho Mỹ. Ngược lại, các thành viên trong TPP sẽ làm tăng sức mạnh kinh tế của Mỹ bằng cách tạo ra thị trường cho xuất khẩu, cải thiện chuỗi cung ứng và cung cấp cho người tiêu dùng Mỹ nhiều sản phẩm đa dạng hơn. Nó không hề tiềm ẩn nguy cơ cướp mất việc làm của người lao động Mỹ. Ngược lại, việc Mỹ quay lại TPP sẽ khuyến khích đầu tư và tạo việc làm ở Mỹ.

Hiện tại, Nhật Bản, Anh và Canada là 3 trong số các nhà đầu tư lớn nhất của Mỹ.

Gia nhập TPP, Mỹ không mất gì

Trong suốt chiến dịch tranh cử, ông Donald Trump luôn chỉ trích TPP cũng như các hiệp định thương mại tự do khác vì cho rằng chúng lấy đi lượng việc làm đáng kể của người Mỹ. Nhiều người Mỹ cũng đã nghĩ như vậy. Tuy nhiên, sau 1 năm rút khỏi TPP, họ đã nhận ra rằng thực tế không phải thế.

Theo Bloomber, những vấn đề kinh tế như tình trạnh thất nghiệp ở Mỹ chủ yếu xuất phát từ quan hệ thương mại với Trung Quốc bắt đầu từ những năm 2000, chứ không phải với tất cả các đối tác thương mại khác của Washington. Trong khi đó, Trung Quốc không phải là thành viên TPP.  Cuộc cạnh tranh thương mại với Trung Quốc khác biệt hoàn toàn với cuộc cạnh tranh với tất cả các đối tác thương mại khác của nước Mỹ.

Trung Quốc quá lớn và cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung diễn ra trong rất nhiều ngành công nghiệp khác nhau cùng một lúc, dẫn đến hậu quả công nhân trong các ngành bị thất thế ở Mỹ khó tìm được công việc thay thế trong lĩnh vực khác, từ đó tỷ lệ thất nghiệp tăng vọt.

Điều đó không xảy ra với các đối tác thương mại khác. Ví dụ, trong những năm 1980, các công ty Nhật Bản thuộc một số ngành đã cạnh tranh với các công ty Mỹ và các công ty Mỹ bị thất thế,  nhưng lượng nhân công mất việc nhanh chóng tìm được việc làm mới ở lĩnh vực tương tự.

Vị thế của Washing sẽ được tăng cường nếu Mỹ quay lại TPP

Cũng theo Bloomberg, TPP sẽ giúp Mỹ duy trì vị thế lãnh đạo trong việc thiết lập các quy tắc thương mại toàn cầu. Nếu rút khỏi TPP, Mỹ dường như sẽ giao vị thế đó cho Trung Quốc. Từ đó, Trung Quốc sẽ gia tăng được ảnh hưởng về chính trị và kinh tế ở Châu Á Thái Bình Dương. Đây cũng là lý do khiến Nhật Bản quyết tâm bảo vệ TPP kể cả khi không có sự tham gia của Mỹ.

Khi phát biểu tại Hội nghị cấp cao Diễn đàn APEC vào tháng 11/2017 ở Đà Nẵng, Tổng thống Trump nhiều lần nhắc đến Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, nghĩa là đưa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương vào một địa chiến lược trong vòng cung chiến lược.

Chiến lược này sẽ gia tăng ảnh hưởng của Mỹ ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, kiềm chế sự trỗi dậy của Trung Quốc. Trong khi đó, trở lại TPP sẽ là bước đi quan trọng để Mỹ tiến hành chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Mỹ quay lại TPP sẽ dễ dàng đặt nền tảng cho việc cải tạo hệ thống thương mại khu vực và đa phương, thúc đẩy hệ thống thương mại quốc tế theo phương thức đổi mới do Mỹ là chủ đạo.

Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) là hiệp định thương mại tự do được đàm phán từ tháng 3/2010, bao gồm 12 nước thành viên là Mỹ, Canada, Mexico, Peru, Chile, New Zealand, Australia, Nhật Bản, Singapore, Brunei, Malaysia và Việt Nam.