Chuyện vợ, chồng, và 'rất nhiều tiền'

Còn nhớ, vào năm 2007, vụ ly hôn của ông bà chủ Đức Phát thu hút sự chú ý của dư luận. Có thể xem đây là vụ li dị "đắt giá nhất" Việt Nam lúc bấy giờ được công khai. Nó được quan tâm bởi ngoài việc đây là vụ li dị sẽ làm biến đổi một thương hiệu bánh nổi tiếng, giới kinh doanh và người tiêu dùng còn quan tâm đến số phận của “Vua bánh” Kao Siêu Lực. 

Thương hiệu Đức Phát một thời từng chiếm vị trí thống lĩnh làng bánh Sài Gòn. Còn ông chủ Kao Siêu Lực xứng đáng được phong “vương” khi sáng chế ra hơn 400 loại bánh. Đã có lúc thất thế, tưởng chừng trắng tay, nhưng niềm khát khao yêu nghề một lần nữa đưa “vua bánh” từng bước trở lại vinh quang.

Vợ chồng chia ly, thương hiệu cũng chia ly

Trước khi ông Kao Siêu Lực và vợ dẫn nhau ra tòa, giới làm bánh Sài Gòn vẫn luôn tôn trọng ông như là một người đàn ông chỉ biết đến công việc. Tài sản nhiều vô kể, nhưng ông chưa bao giờ tham gia các cuộc chơi của các “đại gia” mà chỉ dành hầu hết thời gian của mình cho thương hiệu bánh của mình. Trong gia đình, ông là người "cày" tiền, còn vợ ông là người "giữ" tiền. Cũng chính vì thế, vợ ông là người nắm tay hòm chìa khóa, còn ông lại quá phụ thuộc vào vợ. 

Rồi những vết rạn nứt trong quan hệ vợ chồng sau hơn 20 mươi năm gắn bó bắt đầu xuất hiện. Người vợ bắt đầu siết chặt chi tiêu. Một lần ông Lực đề nghị vợ chi một khoảng tiền cho quỹ từ thiện. Bà thẳng thừng từ chối. Vợ ông nắm giữ toàn bộ tài sản với hệ thống 20 cửa hàng.

Ngày ra tòa ký đơn ly dị, ông chỉ có trong tay 400 USD, trong khi thương hiệu Đức Phát lại thuộc về vợ ông, bởi thuở hàn vi ông đã tin yêu lấy tên vợ để đặt. Đau đớn, uất ức, đã có lúc ông phải nhập viện vì suy sụp tinh thần. Nhưng 3 đứa con, hơn 1.000 công nhân, bạn bè, đối tác đã níu chân ông lại.

Ngày ra tòa, hai vợ chồng ông thỏa thuận sẽ tự chia tài sản; toà chỉ xử việc phân chia thương hiệu. Ông bà chủ Đức Phát đồng ý chia đôi mỗi người 10 cửa hàng, nhưng thương hiệu Đức Phát thì hơi khó. Vợ ông đề nghị chia thành Đức Phát 1, Đức Phát 2. Nhưng ông Lực quyết định chọn cho mình tên thương hiệu là Đức Phát-Vina Bread.

Tuy nhiên, sự phân chia này không ổn, vì hệ thống nhận diện của 2 thương hiệu có quá nhiều điểm trùng lặp. Nếu một bên kinh doanh không tốt, bên còn lại chắc chắc bị ảnh hưởng do người tiêu dùng dể bị nhầm lẫn. Cuối cùng, 2 bên thỏa thuận chỉ một người giữ thương hiệu Đức Phát và phía nhận phải trả cho phía mất thương hiệu 1 triệu USD.

Sau khi suy tính, bà chủ Đức Phát đồng ý trả 1 triệu USD và giữ lại thương hiệu. Còn với ông Lực, 1 triệu USD là số vốn kha khá để khởi nghiệp lại. Số tiền này phần lớn được ông đầu tư xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu mới và xây thêm 6 cửa hàng.

Dù không thể quên nỗi đau mất “đứa con” mà ông đã dày công nuôi nấng trong 20 năm trời, nhưng nỗi đau đó đã không biến thành thù hận. Khi có kết quả phân xử của toà án, với các phân xưởng thuộc quyền quản lý của ông, lẽ ra Kao Siêu Lực có thể cắt nguồn cung cấp bánh cho các cửa hàng của vợ cũ. Nhưng ông vẫn chờ đến khi bà xây dựng xong xưởng mới và ổn định nhân sự rồi mới ngưng cung cấp bánh.

Có lẽ là các nhà phân phối lâu năm của Đức Phát là những người bị ảnh hưởng xấu nhất từ cuộc chia tay này. Việc chia đôi tài sản tất nhiên cũng dẫn đến việc tách đôi số nhân viên, quản lý và thợ làm bánh lành nghề. Các đối tác làm ăn lâu nay với Đức Phát cũng phải lựa chọn hợp tác với một trong hai bên hoặc với cả hai.

30 năm dựng thương hiệu "vua bánh"... 

Ba mươi năm trước, cộng đồng người Hoa ở khu vực Quận 6 và quận 11 (thành phố Hồ Chí Minh) đón nhận thêm một gia đình chạy nạn từ Campuchia sang. Đó là gia đình của Kao Siêu Lực.

Ông Lực từ một tay chạy xe ba gác thuê, bán bánh mỳ dạo, rồi chuyển sang bán gạo. Nắm bắt được tính chất của thị trường lúc đó, ông đã có những bước chuyển mình khó tin.

Những năm 1979-1980, Việt Nam còn nhận viện trợ bột mì từ nước ngoài. Rất nhiều người đem bột mì đi đổi lấy gạo vì ăn không quen. Ông đứng ra mua và đem bỏ cho các lò làm bánh. Lúc đó, ông phát hiện mình có một biệt tài là phân loại bột rất nhanh và chuẩn xác. Các lò bánh rất thích mua bột của anh vì dễ làm được bánh ngon vì chọn đúng loại bột. Giá bột ông giao cho các lò bánh cũng khá rẻ.

Nhưng một lần, sau khi giao bột cho một lò bánh, người thợ chính nơi đó nói rằng, một người khác đã đến giao bột với giá cao hơn của anh, nhưng chất lượng cũng tốt hơn. Anh đem chuyện này hỏi chủ lò bánh và cam đoan nếu bột của mình kém hơn sẽ không cung cấp hàng nữa. Khi quay lại để xem kết quả, ông chủ lò bánh thông báo bột của anh kém xa bột của người kia. Sau khi tìm hiểu anh biết người giao bột đã thông đồng với thợ làm bánh để “hất” anh ra. Lúc đó, anh đã thề rằng, nếu sau này có mở cơ sở làm bánh, nhất thiết phải đi lên từ vị trí người thợ để không quá phụ thuộc vào người khác.

Không cam phận làm người giao bột, ông bắt đầu đến các lò bánh để học cách làm bánh. Và bánh bông lan là thử nghiệm đầu tiên của ông.

Vốn có kiến thức về cơ khí, ông đưa ra ý tưởng rồi đặt hàng làm máy đánh trứng loại lớn. Trớ trêu thay, máy nhỏ thì làm được, nhưng máy lớn đánh trứng lại không nổi. Một lần, nằm nhìn lên trần nhà, ông thấy để cánh quạt tạo ra gió mạnh, các cánh phải được cắt xéo. Thế là chỉ cần thay đổi chút ít, chiếc máy đánh bột lớn đã ra đời.

Thời gian đầu, ông chỉ dám làm 3 thùng bánh và trực tiếp đi giao hàng. Một tháng sau, các tiệm bánh giới thiệu cho nhau, số lượng bánh tăng lên 20 thùng. Bánh làm ra không đủ bán, ông không còn phải đi giao hàng nữa mà người mua đã đến tận nhà của anh để lấy hàng.

Ngoài các tiệm bánh tư nhân, ông còn giao bánh cho Phòng Lương Thực quận 11, thành phố Hồ Chí Minh. Một lần, lãnh đạo nơi đây gọi ông lên bảo, bánh của ông ngon, nhưng nếu cứ đặt cơ sở trong hẻm thì rất ít người biết tới. Sau đó, Phòng Lương Thực quận giúp ông một địa điểm trên đường 3 tháng 2. Lúc này, ông bắt đầu nghĩ đến một cái tên cho cửa hiệu để dễ giao dịch. Nam 1987, ông lấy tên vợ là Đức Phát để đặt cho cửa hiệu với mong muốn “lấy đức để phát”.

Năm 1992, ông mở thêm một tiệm bánh trên đường Nguyễn Du quận 1, mở đường lên ngôi “Vua bánh” ờ Sài gòn.

Những năm 1992-1995 là thời điểm cực thịnh của Đức Phát. Hơn 10 tiệm bánh lớn lần lượt ra đời. Năm 1994, tên tuổi của Đức Phát đã khiến tập đoàn Rheon của Nhật, chuyên sản xuất thiết bị máy móc trong ngành chế biến thực phẩm mời ông Lực sang thăm quan nhà máy.

Tại đây, công nghệ làm bánh hiện đại của Nhật đã hút hồn ông. Trở về, ông Lực đảo lộn mọi công thức làm bánh. Lúc này câu nói của cha làm ông suy nghĩ: chỉ có sản xuất mới nhanh phát triển, dù hai tay có làm hết sức thì cũng không bao giờ đuổi kịp. Dốc toàn bộ 80.000USD tích góp được, Kao Siêu Lực quyết định đặt mua dây chuyền công nghệ làm bánh của Nhật.

Sự kết hợp giữa bí quyết làm bánh thủ công và dây chuyền hiện đại bậc nhất lúc đó giúp cho bánh Đức Phát đẹp hơn, năng suất cao hơn. Sau croissant, một sản phẩm khác tiếp tục làm nên tên tuổi của Đức Phát chính là “tuyệt phẩm” bánh dừa lưới. Đây là loại bánh ngọt có nhân nổi tiếng trên thế giới. Vỏ bánh có hình mắt lưới, nhân được chế biến tùy thuộc gu âm thực của mỗi quốc gia.

Nhu cầu của khách hàng liên tục tăng buộc ông Lực phải mở rộng sản xuất và sáng tạo thêm nhiều loại bánh khác nhau. Năm 1998, Đức Phát lần đầu tham gia thị trường bánh mì. Lúc này, bánh mì chủ yếu do các cơ sở nhỏ, các hộ gia đình làm ra. Để tạo sự khác biệt với bánh mì dài thông dụng, Đức Phát tung ra sản phẩm bánh mì cóc dạng tròn, giòn và xốp hơn. “Tôi không thích dùng sức mạnh công nghệ để cạnh tranh với các cơ sở bánh mì nhỏ lẻ. Vì vậy, bánh mì cóc của Đức Phát dù trọng lương nhỏ hơn nhưng giá lại cao hơn. Canh tranh như vậy là quá công bằng”, ông Lực nói.

Cũng từ năm 1998, Đức Phát lần lượt cho ra đời các sản phẩm đóng gói, thời hạn sử dụng lâu hơn. Điều này giúp sản phẩm Đức Phát vượt khỏi thị trường thành phố Hồ Chí Minh, mở rộng dần ra các tỉnh lân cận.

... để rồi phải gầy dựng lại từ đầu khi đã mất trong tay người từng đầu ấp môi kề

Sau khi ly hôn, dư luận rất ngạc nhiên khi cả ba người con đều chọn về chung sống với cha. Dường như, trong huyết quản của hai cô con gái và cậu con trai út đều có niềm đam mê làm bánh, cùng hình bóng tận tụy của cha.

Ngay sau khi có quyết định của Tòa án về thỏa thuận thương hiệu, ông Lực cho họp ba con lại và thống nhất chọn tên thương hiệu mới lá ABC, viết tắt từ Asia Bakery Confectionery (doanh nghiệp sản xuất bánh kẹo Á Châu). Ông nói rằng, tên gọi này mang rất nhiều ý nghĩa, chủ ý cũng như vô ý.

Thương hiệu mới hình thành: ABC Bakery

ABC là những ký tự mà hầu như trẻ nhỏ nào cũng biết. Hình ảnh 3 chữ cái viết xéo, màu sắc sặc sỡ dễ cuốn hút đối tượng khách hàng nhỏ tuổi. Nhưng cái tên này cũng là một sự ngẫu nhiên trời định, bởi 3 chữ ABC cũng là tên tiếng Anh viết tắt của ba người con: Anglela(con gái thứ Kao Huy Minh); Bruce (con trai út Kao Hớn Phong) và Christine (con gái đầu Kao Huy Phương).

Ba người con lúc này là liều thuốc mạnh nhất giúp ông lấy lại tinh thần, hỗ trợ cho ông rất nhiều trong việc xây dựng lại thương hiệu.

Làng bánh TP.HCM nhận định, đã có một sự biến chuyển lớn về tư duy sản xuất cũng như kinh doanh trong con người ông Lực. Trước đây, không ít người nhận xét ông là người khó gần. Với ông, tư duy “ăn chắc mặc bền” dường như là cố hữu. Xưa nay ông vốn không coi trọng việc quảng cáo. Vì theo ông, mỗi chiếc bánh ngon được khách hàng thưởng thức và khen gợi là lời quảng cáo giá trị nhất. Nhưng việc “nghe lời” con gái Huy Phương hợp tác với Walt Disney là thể hiện sự “phá rào” trong phương pháp kinh doanh của ông. Kết quả là chỉ một mùa Trung thu 2007, hơn 400.000 bánh Trung thu ABC in hình những nhân vật hoạt hình nổi tiếng của Walt Disney là được tiêu thụ hết.

Bên cạnh đó, quá trình chuyển đổi sang thương hiệu mới cũng cho thấy sự linh hoạt và nỗ lực tuyệt vời của ông Lực. Theo cam kết, sau 5 tháng kể từ ngày chuyển đổi sang thương hiệu ABC (11/5/2007), ông không được dùng tên Đức Phát dưới mọi hình thức. Chỉ trong thời gian ngắn, kết hợp giữa bảng hiệu ABC với dòng ghi chú “Nguyên là thương hiệu của Đức Phát”, ông dốc hết sức để chinh phục người tiêu dùng.

Ngoài những ổ bánh mới, ABC còn có những ổ bánh mì giá chỉ 1.000-2.000 đồng/ổ. Đây là một trong những sản phẩm chiến lược của ông Lực, được làm theo phương pháp làm bánh mì “Poolish Method” do ông sáng tạo, giúp cho bánh mì có mùi thơm đặc biệt, giòn lâu và không cứng. Ngoài ra, ABC cũng tìm ra được cách sản xuất bánh mì đông lạnh, tất cả đều sản xuất từ một nơi và xe chuyên dụng sẽ chở đến từng của hàng, nướng sơ qua là có bánh nóng dòn bán ngay cho khách.

Tìm lại “ngôi vua”

Sự trở lại của Kao Siêu Lực cùng thương hiệu ABC đã gặt hái được thành công ngoài mong đợi. Với hơn 3000 nhà phân phối bánh ngọt tại thành phố HCM và các Tỉnh, 18 cửa hàng hiện diện trên những đường phố lớn, thương hiệu mới đã nhanh chóng được người tiêu dùng chấp nhận. Nhưng khát vọng của ông Lực chưa dừng ở đó.

Gần đây, giới kinh doanh bánh ở thanh phố HCM ngạc nhiên khi thấy ông hoạt động như con thoi ở nước ngoài. Năm 2007, ông Lực đưa ABC trở thành doanh nghiệp đầu tiên của ngành bánh Việt Nam tham gia Hiệp hội bánh mì quốc tế. Tháng 4/2008, ông vinh dự được mời vào ban giám khảo cuộc thi Coupe du Monde de la Boulangerie, cuộc thi được ví như giải quốc cúp của các nhà làm bánh trên thế giới, diễn ra tại Paris (Pháp).

Bên cạnh đó, sự kiện ABC Bakery mở của hàng đầu tiên tại Phnompenh vào tháng 11/2007 đã phần nào hé mở khát vọng của ông Lực. Đây không chỉ là một thị trường tiềm năng mà còn là phép thử cho chiến lược xuất khẩu đến các thị trường khó tính hơn. Đến nay, ABC Bakery đã phát triển lớn mạnh không chỉ ở TP Hồ Chí Minh mà còn ở các nước láng giềng...