Là một trong những tình trạng tổn thương nghiêm trọng thường xảy ra trong những vụ tai nạn giao thông, trong lịch sử ngành y Việt Nam đã ghi nhận có những trường hợp nạn nhân vỡ tim, rời lên não.

Trấn thương tim hay có tên thường gọi là "vỡ tim" là một trong những tổn thương hiếm gặp và khó điều trị. Ca đầu tiên vỡ tim được ghi nhận đầu tiên tại Việt Nam vào năm 1973 do GS Đặng Anh Đệ trực tiếp mổ, cho đến 1995 mới ghi nhận ca vỡ tim thứ 2 được đưa vào cấp cứu thành công.

Việc chẩn đoán bệnh nhân cấp cứu do vỡ tim vào thời điểm đó rất khó, bởi gần như những tài liệu thời bấy giờ rất ít nói về tổn thương này, cũng như mức độ hiếm gặp của vỡ tim trên thực tế là rất ít.

PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và lồng ngực (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) là một trong những bác sĩ có kinh nghiệm đầu ngành giải thích về hiện tượng "vỡ tim": "Các chấn thương tim do va đập trực tiếp vào ngực và giảm gia tốc đột ngột, khi quả tim đang trong thì chứa đầy máu sẽ bị vỡ ở chỗ yếu nhất.

Vỡ tim hay còn gọi là tổn thương tim khiến cho quả tim dập, tụ máu, rách, vỡ hoặc có khi đứt tim. Tôi đã gặp trường hợp tai nạn, bệnh nhân ô tô chèn qua ngực và tim bắn lên đỉnh đầu...".

vo tim ton thuong 1 phan song 10 phan chet it gap trong y hoc
PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và lồng ngực (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức). (Ảnh Chí Hiếu)

Việc vỡ tim thường có cơ hội sống rất mong manh, 50-70% chấn thương ngực nặng sẽ chấn thương tim, số trường hợp nặng 90% bệnh nhân chết sau tai nạn, 90% bệnh nhân đến bệnh viện chưa kịp chẩn đoán đã tử vong, cùng với đó chỉ mỗi một kỳ bơm máu quả tim bơm tới 0,5 lít máu, chỉ cần vài giây sẽ khiến nạn nhân tử vong do mất máu, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước khẳng định.

Vào thời điểm những năm 2011 Bệnh viện Việt Đức mới có khả năng cấp cứu những ca vỡ tim, thế nhưng hiện nay các bệnh viện tuyến tỉnh, bệnh viện tuyến TW khác chỉ cần có bác sĩ chuyên khoa tim mạch là đều có khả năng cấp cứu những ca vỡ tim.

Đối với PGS. TS Ước nhận định, cái khó của tổn thương nay nằm ở việc chẩn đoán đúng vỡ tim hay không, do các triệu chứng mơ hồ, dễ chẩn đoán nhầm do bệnh nhân bị vỡ tim thường có cảm giác đau ngực dữ dội, khó thở, môi tím ngắt. Tuy nhiên hiện nay nhờ các phương tiện hiện đại, chẩn đoán đã dễ hơn.

Theo ước tính số ca vỡ tim tính từ năm 1995 đến nay được phát hiện cấp cứu vào khoảng 100 ca, trong đó có những ca cấp cứu, bệnh nhân chỉ sống nhờ có "phép màu".

PGS.TS Nguyễn Hữu Ước chia sẻ về ca vỡ tim "cả cuộc đời bác sĩ của tôi chắc chỉ thấy một lần" cách đây 8 năm trước, khi bệnh nhân bị gầu máy xúc đập vào ngực gây vỡ vụn buồng tim. Nhưng may mắn, ngoài buồng tim có lớp màng che chắn bên ngoài dù rất mỏng nhưng chưa rách nên bệnh nhân được đưa đến Bệnh viện Việt Đức kịp thời.

“Chỉ vỡ 1 buồng tim cơ hội cứu chữa còn cao, còn khi vỡ hơn một buồng tim trở lên, tỉ lệ tử vong đến 90%. Nhưng trường hợp này vỡ đến 3 buồng tim sau va đập với gầu máy xúc, cứu sống được là một kỳ tích, vô cùng hi hữu”, GS Ước chia sẻ.

vo tim ton thuong 1 phan song 10 phan chet it gap trong y hoc
Vỡ tim là tổn thương ít gặp có nguy cơ tử vong cao.

Ngoài những ca vỡ tim "thập tử nhất sinh", mới đây BV Việt Đức cũng đã tiếp nhận một trường hợp cấp cứu bệnh nhận 25 tuổi nhập viện do dao đâm vào tim. Bênh nhân nhập viện trong tình trạng vừa mất máu, vừa bị ép tim cấp, sau khi xử lý vết thương nằm gần mạch máu nuôi tim vào vào tiểu nhĩ phải đã được các bác sĩ xử lý được.

Một trường hợp khác được ghi nhận tại BV Việt Đức, PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và lồng ngực (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) cho hay: "Cách đây 3 tuần, bệnh nhân 55 tuổi vào viện, được chẩn đoán vỡ tim, vỡ tiểu nhĩ do va đập mạnh và đột ngột vào vô lăng ô tô. Đây là một trường hợp hy hữu và khó xử lý nhưng sau đó cũng đã hồi phục và xuất viện".

PGS.TS Nguyễn Hữu Ước, Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và lồng ngực (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức) cũng chia sẻ những cách xử trí khi gặp trường hợp vỡ tim: "Đối với những trường hợp vỡ tim, cần nhanh chóng bịt vết chảy máu và đưa ngay đến bệnh viện tuyến tỉnh gần nhất, trong thời buổi y học phát triển các bác sĩ tại Bệnh viện tuyến tỉnh hoàn toàn có thể xử trí vết vỡ tim, trong các trường hợp khó sẽ được các bác sĩ bệnh viện tuyến trung ương hỗ trợ, các gia đình không nên chuyển lên tuyến trên ngay sẽ gây nguy cơ tử vong cao".

"Trong trường hợp bệnh nhân bị ép tim, các bác sĩ đưa đến bệnh viện tuyến TW có thể sử dụng biện phát chọc hút máu ở màng tim ra ngoài tránh gây ra hiện tượng ép tim, giúp kéo dài sự sống của bệnh nhân khi đến các bệnh viện tuyến Trung ương.

Tuy nhiên biện pháp này không được khuyến cáo vì phương pháp này như con dao hai lưỡi dễ làm tổn thương tim nếu không thực hiện đúng vị trí", PGS.TS Ước cho biết thêm.