Vụ nâng điểm thi ở Hà Giang: 'Chỉ có một là quyền, hai là tiền'

LTS: Vũ Trọng Lương người sửa điểm thi THPT Quốc gia 2018 tại Hà Giang đã bị khởi tố, bắt tạm giam để phục vụ điều tra. Cơ quan công an đang tiếp tục là rõ những người có liên quan để sớm đưa sự việc ra ánh sáng.

Sự tích cực, quyết liệt của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong việc rà soát, kiểm tra kết quả thi THPT 2018 tại Hà Giang nhận được ủng hộ, đồng tình lớn của người dân , dư luận.

Tuy nhiên nhìn toàn cảnh sự việc PGS.TS Phạm Quý Thọ - Chuyên gia chính sách công, nguyên Trưởng bộ môn Chính sách công, Học viện Chính sách và Phát triển (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho rằng, để giải quyết vấn đề như gian lận điểm thi cần phải “bốc thuốc” để trị căn bệnh trục lợi, để giám sát quyền lực.

Chúng tôi xin giới thiệu bài viết ghi chép ý kiến, quan điểm của PGS.TS Phạm Quý Thọ với góc nhìn bài học chính sách sau vụ việc gian lận điểm thi Hà Giang. Kính mời độc giả theo dõi.

Quyền lực và trục lợi

PGS.TS Phạm Quý Thọ nhận định: Gian lận điểm thi hay lớn hơn là tham nhũng quyền lực…Tất cả những thứ diễn ra hiện nay đều được cảnh báo. Nó là hệ quả tất yếu của tính trục lợi luôn có trong con người đặc biệt ở những người nắm trong tay quyền lực.

Khi có quyền lực người dễ dàng trục lợi ở nhiều nơi, nhiều lĩnh vực

Trước hết trục lợi những nơi dễ “kiếm ăn” những lĩnh vực phân phối tài sản, nguồn lực quốc gia như tài nguyên môi trường đất đai, khoáng sản. Tiếp đến là những cơ quan như kế hoạch đầu tư nơi quyết định, phân phối các dự án. Sau đó là tài chính là cơ quan thu – chi hay như Công Thương quản lý doanh nghiệp…Tất cả nơi nào có tài sản, có nguồn lực nhà nước đều dễ trở thành khu vực để kẻ nắm quyền lực “kiếm ăn”, trục lợi.

Đầu tiên hiện tượng trục lợi diễn ra ở những nơi có nhiều tài sản, nhiều nguồn lực nhà nước, trong bối cảnh quản lý còn yếu kém, còn sơ hở thì việc thất thoát tài sản, nguồn lực là đương nhiên. Từ nơi có nhiều tài sản, nguồn lực kẻ trục lợi đã “ăn” sang lĩnh vực khác như y tế, giáo dục.

“Lợi dụng quyền hẹn kiếm ăn, trục lợi lan dần từ những lĩnh vực béo bở sang lĩnh vực khó và rất dễ bị phát hiện. Nguyên nhân chính của vấn đề này là việc quyền lực không được giám sát. “Thượng bất chính hạ tất loạn” trên mà không gương mẫu dưới chắc chắn sẽ loạn. Trên tham nhũng kiểu này, dưới tham nhũng kiểu khác”, PGS.TS Phạm Quý Thọ cho biết.

‘Chỉ có một là quyền hai là tiền’

PGS.TS Phạm Quý Thọ đánh giá: Xuất phát điểm của tiêu cực, gian lận điểm thi như tại Hà Giang chính là việc tổ chức kỳ thi “2 trong 1”.  Đã có rất nhiều ý kiến góp ý cảnh báo trước đó cho rằng với THPT nên xét cho đỗ, sau đó tổ chức xét tuyển thi đại học thật nghiêm.

Muốn thi đại học nghiêm phải trả quyền tuyển sinh cho trường đại học vì trường đại học phải giữ chất lượng đào tạo nên họ sẽ có cách tuyển sinh tốt nhất. Trong khi hiện nay việc áp dụng “2 trong 1” lấy kết quả thi THPT là chính nhưng lấy điểm xét tuyển đại học.

“Ngay định hướng kỳ thi, định hướng xét tuyển đã có vấn đề. Đã nói đến đại học tức là phải có sự cạnh tranh với tất cả thí sinh trong cả nước chứ không phải cạnh tranh với khuôn viên trong xóm, trong xã, trong tỉnh. Cách làm hiện nay tác động đến ý thức địa phương, không ai muốn địa phương mình điểm thấp.

Khâu sơ hở nhất chính là coi thi là người địa phương, chấm điểm, vào điểm cũng là người địa phương dù có giám sát thế nào vẫn có kẽ hở”, PGS Phạm Quý Thọ nhận xét.

Về vấn đề sửa điểm thi, theo PGS Phạm Quý Thọ có thể xảy ra từ kỳ thi trước đó nhưng mức độ sửa thấp, đối tượng sửa ít đặc biệt những năm trước phổ điểm cao nên ít bị phát hiện. Trong khi năm nay phổ điểm thấp trong khi địa phương thành tích học tập không cao nhưng điểm thi vút lên dẫn đến nghi vấn.

“Trong danh sách thí sinh được nâng điểm có nhiều trường hợp con lãnh đạo địa phương, con nhà giàu. Vậy việc nâng điểm chỉ có hai trường hợp xảy ra: Một là quyền; Hai là tiền.

Còn không ai “điên” để tự sửa điểm cho thí sinh để tự hủy hoại sự nghiệp, hủy hoại doanh dự của mình. Có thể là những chỉ đạo để nếu thoát ông Lương sẽ được thăng quan tiến chức, hoặc sẽ được nhiều tiền. Rõ ràng phía sau đó có tính trục lợi.

Nếu không làm ra nhẽ vấn đề này sẽ giảm niềm tin của nhân dân”, PGS Thọ nói.

Nêu giải pháp cho vấn đề xử lý gian lận kỳ thi THPT tại Hà Giang, PGS.TS Phạm Quý Thọ cho biết, trước hết phải điều tra làm rõ sai phạm. Ai sai đến đâu xử lý đến đó. Trong xử lý phải đúng người đúng tội.

Tuy nhiên để khách quan trong điều tra, PGS Thọ cho rằng không nên để cơ quan công an tỉnh Hà Giang điều tra mà phải là đơn vị từ Bộ Công an để đảm bảo tính khách quan.

Bên cạnh đó phải thay đổi kỳ thi tuyển sinh đại học, không phải tổ chức kỳ thi “2 trong 1” mà phải tách riêng hai kỳ thi tránh tiêu cực chạy điểm thi THPT có thể xảy ra nhằm mục đích xét tuyển vào đại học.