Vụ mua AVG: MobiFone phạm luật ngay từ đầu

Báo cáo không trung thực

Thanh tra Chính phủ vừa chính thức công bố Kết luận thanh tra toàn diện dự án Tổng công ty Viễn thông MobiFone mua 95% cổ phần của Công ty Cổ phần Nghe nhìn Toàn Cầu (AVG).

Kết luận của Thanh tra Chính phủ đã nhận định MobiFone thiếu trách nhiệm và làm trái trong việc đề xuất Dự án đầu tư, đặc biệt trong việc đánh giá tình hình tài chính, kinh doanh của Công ty AVG.

Cụ thể, Thanh tra Chính phủ cho biết thực trạng tài chính, hoạt động kinh doanh của AVG từ khi thành lập đến thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp để mua bán cổ phần là rất khó khăn.

Tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp 31/3/2015, sức khỏe tài chính của ACG rất xấu: tổng tài sản là 3.260,686 tỷ đồng; nợ phải trả là 1.266,826 tỷ đồng; giá trị còn lại của tài sản cố định là 208,589 tỷ đồng. Từ khi thành lập đến thời điểm thẩm định giá liên tục lỗ, số lỗ luỹ kế đến 31/3/2015 của AVG là 1.632,909 tỷ đồng (bằng 45% vốn điều lệ).

AVG sử dụng vốn cho kinh doanh dịch vụ truyền hình chủ yếu là vốn vay và vốn chiếm dụng; vốn đầu tư ra ngoài doanh nghiệp chiếm tỷ trọng lớn (đến 31/3/2015 đầu tư ra ngoài doanh nghiệp 2.659,907 tỷ đồng, chiếm 73,3% vốn điều lệ).

Đáng chú ý là việc đầu tư ngoài lĩnh vực truyền hình để mua lại cổ phần tại Công ty Cổ phần giống tằm Mai Lĩnh và Công ty Cổ phần An Viên B.P với số tiền 2.473,2 tỷ đồng của AVG được Thanh tra Chính phủ đánh giá là “tiềm ẩn rủi ro về tài chính, có dấu hiệu bất thường”.

Tuy nhiên, khi báo cáo đề xuất đầu tư nhận chuyển nhượng cổ phần AVG và lập Dự án đầu tư trình Bộ Thông tin và Truyền thông phê duyệt, MobiFone đã báo cáo không trung thực, không đầy đủ, đánh giá không đúng thực trạng tài chính rất xấu của AVG.

Thậm chí, MobiFone còn đánh giá khả quan về tình hình tài chính, kinh doanh của AVG là “rừ năm 2012 đến năm 2014 thì doanh thu AVG tăng, lợi nhuận gộp đang tăng dần (dù đến nay vẫn đang lỗ kế hoạch), các chỉ số đều thể hiện sự tăng trưởng...”

Việc báo cáo không trung thực đã “vi phạm quy định tại Khoản 6 Điều 9 Luật số 69/2014/QH13 về hành vi bị cấm trong lĩnh vực đầu tư, quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp: ‘Cung cấp thông tin, báo cáo không trung thực, không chính xác, không đầy đủ, không kịp thời theo quy định của pháp luật’. Trách nhiệm thuộc về HĐTV, Chủ tịch và thành viên HĐTV Mobifone”, kết luận Thanh tra nêu rõ.

Vi phạm ngay từ đầu?

Trước đó thời điểm tháng 8/2016 trả lời thương vụ mua AVG trên Báo Lao động, ông Nguyễn Mạnh Hùng - Phó Tổng Giám đốc phụ trách truyền thông MobiFone chỉ nói: “Thông tin nằm trong danh mục được bảo vệ theo quy chế mật".

Tuy nhiên việc không công khai thông tin của MobiFone đã khiến dư luận hoài nghi. Bình luận vấn đề này, TS Nguyễn Hoàng Hải - Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) cho rằng: “Nếu không có gì khuất tất, hoàn toàn MobiFone có thể công bố chi tiết giá trị mua bán cổ phần cũng như định hướng đầu tư vào truyền hình.

Minh bạch thông tin này sẽ giúp MobiFone dễ dàng hơn trong quá trình cổ phần hóa. Bởi nhà đầu tư chỉ bỏ tiền mua cổ phần, đầu tư vào MobiFone khi họ biết được các kế hoạch đầu tư, định hướng phát triển của MobiFone”.

Ông Nguyễn Hoàng Hải khẳng định: Thương vụ này thuộc loại thông tin phải công bố tức thời ngay sau khi hai bên ký kết hợp đồng mua bán.

Chiếu theo quy định của luật, việc MobiFone mua cổ phần AVG là hoạt động đầu tư lớn của MobiFone nhằm mở ra một ngành kinh doanh mới và thông tin này phải công bố bất thường.

“Việc người đại diện MobiFone từ chối công bố giá trị mua AVG với lý do 2 bên thỏa thuận bảo mật là không chính đáng vì mọi hợp đồng kinh doanh, hợp đồng đầu tư phải tuân thủ pháp luật hiện hành, tuân thủ Luật Doanh nghiệp;

MobiFone là doanh nghiệp nhà nước, không phải doanh nghiệp gia đình hay doanh nghiệp tư nhân, mọi hoạt động của MobiFone cần phải đảm bảo tính minh bạch công khai và chịu sư giám sát của các cơ quan quản lý nhà nước và của xã hội…”, ông Hải nêu quan điểm.

Thương vụ AVG, MobiFone phải báo cáo cơ quan đại diện chủ sở hữu nhà nước và công bố công khai các thông tin bất thường (khi xảy ra một trong các sự kiện quy định tại Khoản 1 Điều 109 Luật Doanh nghiệp ngày 26 tháng 11 năm 2014).

Trước câu hỏi "Giá trị thương vụ mua AVG có được miễn công bố thông tin hay không?", ông Hải khẳng định: Pháp luật hiện hành đã phân định rõ, chỉ có doanh nghiệp trực thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an được kinh doanh những ngành nghề liên quan đến bí mật, an ninh chính trị quốc gia;

Doanh nghiệp nhà nước 100% vốn điều lệ hay nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối với những ngành kinh doanh quan trọng và có điều kiện.

Đối chiếu các qui định pháp luật thì AVG hiện nay là doanh nghiệp 100% vốn tư nhân, chứng tỏ các ngành nghề kinh doanh của AVG không ảnh hưởng an ninh, bí mật quốc gia.

Do đó, thông tin về thương vụ MobiFone mua 95% cổ phần của AVG không thuộc diện bí mật quốc gia… Vì vậy việc không công bố vi phạm luật.

Gây thiệt hại hơn 7.000 tỉ đồng

Theo Thanh tra Chính phủ, Mobifone còn làm trái và thiếu trách nhiệm trong việc lựa chọn tư vấn thẩm định giá; nghiệm thu kết quả thẩm định giá; việc sử dụng kết quả thẩm định giá trị doanh nghiệp trong đàm phán mua cổ phần AVG.

Cụ thể, trong việc lựa chọn tư vấn thẩm định giá trị AVG và tư vấn mua bán, sáp nhập doanh nghiệp, MobiFone đã có những khuyết điểm, vi phạm quy định của Luật Đấu thầu.

Theo Thanh tra Chính phủ, tổng số tiền theo hợp đồng mà MobiFone đã ký với 2 công ty tư vấn là 3,19 tỷ đồng; đã chi số tiền 1,54 tỷ đồng, gây thiệt hại cho Mobifone.

Khi đàm phán giá mua cổ phần, MobiFone sử dụng kết quả thẩm định giá do AMAX xác định giá trị AVG là 16.565 tỷ đồng để đàm phám giá mua cổ phần mà không trừ các khoản nợ phải trả 1.134 tỷ đồng. Riêng việc làm này gây thiệt hại 1.134 tỷ đồng.

AMAX đã sử dụng số liệu đầu vào không có cơ sở để xác định “Giá trị tài sản vô hình ngoài Bảng cân đối kế toán là 13.448 tỷ đồng”. Sau khi loại trừ giá trị tài sản vô hình 13.448 tỷ đồng và loại trừ nợ phải trả 1.134 tỷ đồng thì giá trị vốn chủ sở hữu của AVG tại thời điểm 31/3/2015 chỉ là 1.983 tỷ đồng (chưa tính đến việc định giá lại giá trị thực của các khoản AVG đã đầu tư tài chính ra ngoài doanh nghiệp).

So với giá mua 95% cổ phần AVG là 8.889,815 tỷ đồng cho thấy nguy cơ hiện hữu thiệt hại nghiêm trọng vốn của Nhà nước tại Mobifone khoảng 7.006 tỷ đồng.

“Trách nhiệm thuộc về HĐTV, Chủ tịch HĐTV, Ban Tổng giám đốc, Kế toán trưởng, bộ phận đàm phán, các bộ phận liên quan thuộc Mobifone”, Thanh tra Chính phủ kết luận.

Cũng theo Thanh tra Chính phủ, việc thực hiện đầu tư dự án đã trực tiếp ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh viễn thông, làm sụt giảm lớn hiệu quả kinh doanh ngay từ năm 2016 và nhiều năm tiếp theo, trong đó lợi nhuận hoạt động tài chính năm 2016 đã giảm so với năm 2015 là 321,7 tỷ đồng; số lỗ lũy kế đến 31/12/2017 là 1.982,7 tỷ đồng; đồng thời ảnh hưởng tiêu cực đến việc cổ phần hóa MobiFone.