Vụ thực phẩm chức năng Vipdervir C: Tên giống nhau dễ gây hiểu lầm cho người tiêu dùng

Sự giống nhau đến kỳ lạ giữa thuốc và TPCN

Vụ vệc thuốc Vipdervir và thực phẩm chức năng Vipdervir C của Công ty CP Dược phẩm Vinh Gia có tên gọi và mẫu mã gần giống nhau, đang được dư luận quan tâm.

Trong thông báo vừa phát đi, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam khẳng định việc Công ty CP Dược phẩm Vinh Gia đơn phương sản xuất, đăng ký lưu hành thực phẩm bảo vệ sức khỏe Vipdervir C là không đúng với nội dung hợp đồng Hợp tác giữa 2 đơn vị ký ngày 20/3/2020.

Đồng thời yêu cầu phái công ty này phải đổi tên thực phẩm chức năng Vipdervir C để tránh hiểu nhầm cho người tiêu dùng.

Điều đáng chú ý, thực phẩm chức năng Vipdervir C mới chỉ được Cục An toàn thực phẩm cấp giấy phép tiếp nhận công bố sản phẩm cho Công ty CP Dược Phẩm Vinh Gia hôm 29/6/2021 - tức cách thời điểm thuốc điều trị COVID-19 Vipdervir được công bố nghiêm cứu lâm sàng rầm rộ trên truyền thông chỉ khoảng 1 tháng 11 ngày.

Không chỉ giống nhau về tên gọi mà nhãn mác 2 sản phẩm này cũng rất giống nhau là màu xanh đỏ chủ đạo.

Dư luận đặt ra câu hỏi, liệu có hay không việc doanh nghiệp cố tình đặt tên thực phẩm chức năng giống tên thuốc do đã biết trước thông tin?

Câu hỏi này xin được dành cho cơ quan chức năng vào cuộc làm rõ vấn đề để người dân được biết, nhất là trong bối cảnh dịch COVID-19 đang diễn biến hết sức phức tạp, Bộ Y tế và TP Hà Nội đã có chỉ đạo cấm lợi dụng dịch bệnh để thổi phồng công dụng, đầu cơ trục lợi với các sản phẩm y tế.

Chưa thể gọi Vipderver là thuốc khi còn đang thử nghiệm?

Nêu quan điểm về vấn đề này, nhiều chuyên gia y tế, dược sĩ và bạn đọc bày tỏ sự lo lắng khi 2 sản phẩm thuốc điều trị COVID-19 Vipderver và thực phẩm chức năng Vipderver C có tên gọi và nhãn mác gần giống nhau.

Một số dược sĩ có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất dược phẩm cho rằng, khi mọi chế phẩm đang trong quá trình thử nghiệm, thường chưa được phép gọi là thuốc, đồng thời phải mã hóa tên sản phẩm nghiên cứu.

Sản phẩm chỉ được phép gọi là thuốc và có tên thương mại khi đã nghiệm thu nghiên cứu lâm sàng và được cấp phép lưu hành. Việc công bố sản phẩm là nghiên cứu thành công thuốc trị COVID-19 khi mới tiến hành thử nghiệm tiền lâm sàng, đồng thời đưa luôn tên thương mại dễ gây hiểu lầm cho người dân và cộng đồng. Bởi từ kết quả thử nghiệm tiền lâm sàng, dù có triển vọng, cho đến có kết quả thử nghiệm lâm sàng là một bước rất... dài!

Thậm chí, ngay cả kết quả khả quan, thì với quy trình nghiên cứu rút gọn, có lẽ chỉ nên khiêm tốn gọi là thuốc hỗ trợ điều trị COVID-19 thể nhẹ, khó có thể coi là thuốc đặc trị COVID-19, điều mà cả thế giới đang tìm kiếm.

Theo quy định, tất cả các hoạt chất đưa vào trong nghiên cứu không được gọi là thuốc. Đơn giản chỉ vì nó chưa hoặc không được cấp đăng ký thuốc. Và khi đưa vào nghiên cứu lâm sàng thì có tới 90% các hoạt chất này không vượt qua được về độ an toàn, hiệu quả, chi phí do vậy khái niệm "thuốc" rất chặt chẽ.

Trả lời báo chí, bác sĩ Trần Văn Phúc - Công tác ở Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn cho hay, theo như công bố của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thì Vipdervir mới chỉ ở giai đoạn nghiên cứu Invitro.

Invitro có nghĩa là nghiên cứu trong ống nghiệm, trong phòng thí nghiệm; hiểu nôm na là nghiên cứu ngoài cơ thể con người. Với mọi loại virus, nghiên cứu ngoài cơ thể khác nhau quá xa với nghiên cứu trong cơ thể.

Với sản phẩm được gọi là "thuốc Vipdervir", do đây được giới thiệu là thuốc đông y chiết xuất từ 28 thảo dược quen thuộc, nên quá trình thử nghiệm lâm sàng có thể bỏ qua giai đoạn 1, tức là không cần đánh giá tính an toàn trên người tình nguyện.

Giai đoạn 2, sẽ là thử nghiệm đánh giá khả năng giảm tải lượng virus của thuốc, kết hợp thêm đánh giá tính an toàn; từ đó chọn liều tối ưu.

Giai đoạn này sẽ chọn cỡ mẫu bệnh nhân chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất đối chứng, chỉ điều trị theo phác đồ nền. Nhóm thứ hai, điều trị theo phác đồ nền cùng với thuốc.

Kết thúc nghiên cứu, nhà sản xuất sẽ so sánh tải lượng virus theo thời gian ở hai nhóm, nếu có bằng chứng thuốc tác dụng thì sẽ tiếp tục nghiên cứu với liều tối ưu.

Giai đoạn 3, chọn cỡ mẫu bệnh nhân lớn chia thành hai nhóm, nhóm chứng chỉ điều trị phác đồ nền và nhóm nghiên cứu có điều trị phác đồ nền kèm theo thuốc. Kết thúc nghiên cứu sẽ so sánh tải lượng virus theo thời gian ở hai nhóm cùng với các kết quả lâm sàng khác.

“Như vậy, để biết thuốc thảo dược Vipdervir có tác dụng điều trị COVID-19 hay không và đến đâu, chúng ta sẽ phải chờ thời gian ít nhất 4 đến 6 tháng”, bác sĩ Trần Văn Phúc cho hay.

Dễ khiến người tiêu dùng nhầm lẫn dẫn đến đổ xô đi mua thực phẩm chức năng

Về việc 2 sản phẩm thực phẩm chức năng Vipdervir C và thuốc Vipdervir có tên gần giống nhau bác sĩ Phúc cho rằng: Việc đặt tên 2 sản phẩm có công dụng hoàn toàn khác nhau với cái tên "na ná" nhau có thể gây hiểu nhầm cho người dân rằng, 2 loại là 1, có khả năng chữa COVID-19 nên có thể người dân sẽ đổ xô đi mua.

"Nếu cố tình gây ra sự hiểu lầm ấy, nó không đơn giản là hiểu lầm nữa mà sẽ là trục lợi, là lợi dụng các nhà khoa học để bán hàng", báo Đầu Tư dẫn trao đổi từ bác sĩ Phúc. 

Trong khi đó, ông Nguyễn Ngô Quang - Phó Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế cho rằng: Những câu hỏi liên quan tới thuốc Vipdervir phóng viên phải hỏi cơ quan chủ quan là Viện Hàn lâm khoa học và Công nghệ Việt Nam, Bộ Y tế chỉ tiếp nhận hồ sơ thử nghiệm lâm sàng mà Viện gửi sang, dù trước đó chính vị này đã đồng chủ trì cuộc họp báo công bố các thông tin liên quan tới thử nghiệm thuốc Vipdervir.

Luật quy định thế nào về việc đặt tên thuốc?

Việc đặt tên thuốc được quy định tại Điều 10 Thông tư 44/2014/TT-BYT quy định việc đăng ký thuốc do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành như sau:

1. Bộ Y tế khuyến khích các cơ sở đăng ký sử dụng tên thuốc theo tên chung quốc tế (INN).

2. Trường hợp không đặt tên thuốc theo tên INN, cơ sở đăng ký thuốc có thể đặt tên thương mại cho thuốc. Tên thương mại của thuốc phải bảo đảm nguyên tắc sau đây:

a) Không ghi quá tác dụng điều trị của thuốc;

b) Không ghi sai tác dụng điều trị và tác dụng dược lý của thuốc;

c) Không vi phạm thuần phong, mỹ tục, truyền thống của Việt Nam;

d) Không gây xung đột với các đối tượng sở hữu trí tuệ của cá nhân, tổ chức khác đang được bảo hộ;

đ) Không trùng hoặc tương tự với tên thuốc đã được cấp số đăng ký của cơ sở khác.

e) Không được đặt tên thuốc giống nhau nếu thuốc có thành phần hoạt chất khác nhau.

g) Không được đặt tên thuốc khác nhau trong trường hợp thuốc có cùng công thức bào chế, cùng quy trình sản xuất của cùng một nhà sản xuất.

Luật sư Diệp Năng Bình - Trưởng Văn phòng luật sư Tinh Thông Luật.

Chúng tôi sẽ tiếp tục liên hệ các cơ quan chức năng để thông tin về việc này.