Vụ 'trạm thu giá”: Bộ Giao thông Vận tải 'đổ lỗi' cho doanh nghiệp?

Bộ Giao thông Vận tải vừa có Văn bản báo cáo Phó Thủ tướng Thường trực Trương Hòa Bình về việc vấn đề chuyển đổi từ “trạm thu phí BOT” sang “trạm thu giá BOT”.

Cụ thể, tại văn bản này, Bộ Giao thông Vận tải cho biết, trong giai đoạn trước 1/1/2017, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Pháp lệnh phí và lệ phí số 38. Theo đó “Phí sử dụng đường bộ” nằm trong danh mục phí, lệ phí quy định tại Pháp lệnh này và do Nhà nước quản lý, ban hành.

Căn cứ quy định nêu trên, Bộ Tài chính đã ban hành các thông tư hướng dẫn chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ hoàn vốn đầu tư xây dựng đường bộ.

Đồng thời, đối với từng dự án cụ thể, Bộ Tài chính ban hành thông tư quy định mức thu riêng cho từng dự án và mức thu nằm trong khung quy định chung tại Thông tư 159 của bộ này.

Tuy nhiên, từ 1/1/2017 đến nay, Quốc hội đã ban hành Luật phí và lệ phí số 97 có hiệu lực thi hành từ 1/1/2017. Theo đó, 17 loại phí được chuyển thành giá sản phẩm, dịch vụ.

Trong đó “Phí sử dụng đường bộ” được chuyển đổi thành “Giá dịch vụ sử dụng đường bộ của các dự án đầu tư xây dựng đường bộ để kinh doanh".

Theo Bộ Giao thông Vận tải, từ 1/1/2017, dịch vụ sử dụng đường bộ các dự án đầu tư xây dựng đường bộ để kinh doanh được thực hiện quản lý theo cơ chế giá là phù hợp với Luật phí và lệ phí, Luật Giá và Nghị định số 149 của Chính phủ.

“Tại Thông tư 49, Bộ Giao thông Vận tải đã quy định rõ, đầy đủ tên gọi là “Trạm thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ là nơi thực hiện việc thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ đối với phương tiện tham gia giao thông”. Nhưng một số trường hợp nhà đầu tư đã sử dụng tên gọi tắt là “trạm thu giá” tạo ra những ý kiến trong dư luận”, Bộ Giao thông Vận tải cho biết.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Giao thông Vận tải cho biết, hiện đã yêu cầu Tổng cục Đường bộ làm việc với các nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án để sử dụng tên gọi cho phù hợp.

Trước đó dư luận phản ứng chuyện Bộ Giao thông Vận tải đổi tên trạm thu phí BOT thành thu giá xuất phát từ nguyên nhân thiếu minh bạch, công khai trong đầu tư BOT. 

Đại biểu Dương Trung Quốc cho rằng, đường BOT không phải sở hữu của nhà đầu tư nên thu phí là hợp lý, chứ không thể thu giá.

"Ở đây thực chất doanh nghiệp đóng góp "cổ phần" giá trị con đường chứ không phải chủ sở hữu nên không thể thu giá được. Họ không thể bán cái mình không có, mà chỉ có thể thu tỷ lệ nào đó theo thời gian xác định", ông Quốc nhấn mạnh.

Đại biểu Bùi Văn Phương (Ninh Bình) thì lo ngại, doanh nghiệp được tự định giá khi chuyển từ phí sang giá, sẽ nảy sinh vấn đề. Ông nêu thực tế, nhiều tuyến đường BOT hiện chỉ được làm trên những đường độc đạo hoặc chỉ là sửa chữa trên nền đường cũ của Nhà nước đầu tư. Trường hợp này nếu thu giá sẽ là giá độc quyền.

Tương tự, đại biểu Đỗ Văn Sinh - Uỷ ban Kinh tế thì cho rằng, quan trọng nhất ở đây là làm sao để người dân hiểu, dù có hình thức nào thì cũng là khoản chi phí mà người sử dụng dịch vụ phải bỏ ra.

"Tên gọi phí hay giá cũng chỉ là tên gọi, quy định của pháp luật còn quan trọng là nội hàm của vấn đề. Vấn đề quan trọng nhất là người dân thấy chi phí đó có xứng đáng, phù hợp thỏa đáng với dịch vụ sử dụng hay không, thu như vậy có minh bạch không", ông Sinh nói.

Theo ông Sinh, riêng chi phí trong lĩnh vực BOT rõ ràng không phải doanh nghiệp muốn làm gì thì làm mà ảnh hưởng rất lớn đến vấn đề xã hội, đặc biệt, kể cả vấn đề kinh tế. Tất cả các cuộc điều chỉnh gia đến nay, đều phải do doanh nghiệp xây dựng phương án và các cơ quan Nhà nước đồng ý, phê duyệt mới được xác định giá bao nhiêu.

"Đây là loại chi phí đặc biệt, phải có sự kiểm soát của Nhà nước vì liên quan đến đầu tư, vòng đời dự án và không có chuyện giá doanh nghiệp muốn tăng bao nhiêu thì tăng", ông nói.