Tướng lĩnh 'đả hổ diệt ruồi' Vương Kỳ Sơn của Trung Quốc sẽ đi đâu về đâu?

Ông Vương Kỳ Sơn về hưu

Phiên họp toàn thể đầu tiên của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc ngày 25/10 đã bầu ra các thành viên của Ban thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc nhiệm kỳ mới.

7 thành viên Ban thường vụ Bộ Chính trị nhiệm kỳ 2017 - 2022 chỉ có ông Tập Cận Bình và ông Lý Khắc Cường là thành viên của nhiệm kỳ trước. 5 thành viên còn lại là ông Lật Chiến Thư, ông Uông Dương, ông Vương Hộ Ninh, ông Triệu Lạc Tế và ông Hàn Chính đều là thành viên mới.

Điểm đáng chú ý trong kỳ Đại hội Đảng lần này là ông Vương Kỳ Sơn - Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra Kỷ luật Trung Ương (CCDI) khoá cũ không nằm trong danh sách uỷ viên trung ương mới. Ông Vương Kỳ Sơn là người đứng đầu chiến dịch chống tham nhũng "Đả hổ, diệt ruồi" do ông Tập Cận Bình khởi xướng từ năm 2012.

Tạp chí Financial Times từng nhận định, quyền lực của Vương Kỳ Sơn chỉ thua kém Chủ tịch Tập Cận Bình khi còn đương chức. Hoạt động chống tham nhũng quyết liệt của lãnh đạo CCDI Vương Kỳ Sơn trong suốt 5 năm qua đã gây "chấn động" nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Ông Vương Kỳ Sơn đã làm những gì?

 Từ khi nổi lên là 1 nhà cải cách trẻ tuổi có nhiều ảnh hưởng trong thời kỳ đầu những năm 1980 đến khi là người chủ chốt xây dựng mối quan hệ thương mại và kinh tế với Mỹ trong suốt khủng hoảng tài chính toàn cầu, ông Vương đóng vai trò quan trọng trong mọi cuộc cải cách kinh tế và tài chính lớn gần đây của Trung Quốc.

Kể từ cuối năm 2012, ông Vương “sắm” một vai mới: là cánh tay phải giúp ông Tập Cận Bình thực hiện chiến dịch chống tham nhũng “đả hổ diệt ruồi”. Dưới sự lãnh đạo của ông, CCDI đã càn quét nhiều bộ ngành, nhiều tập đoàn nhà nước hay thậm chí xử lý cả một số tướng lĩnh quân đội. 

Chiến dịch này đã “quét sạch” hơn 1,3 triệu quan tham Trung Quốc, trong đó có hơn 150 quan chức cấp cao. Những quan chức cấp cao có thể kể tên như Chu Vĩnh Khang, Lệnh Kế Hoạch, Bạc Hi Lai cùng nhiều ngôi sao chính trị đang lên như nguyên Bí thư Trùng Khánh Tôn Chính Tài...

Nhắc đến ông Vương Kỳ Sơn, trong giới quan trường Trung Quốc đã râm ran câu nói: “Thà gặp Diêm Vương chứ không gặp lão Vương” để nói lên mức độ cứng rắn và quyết đoán trong việc trừ tệ tham nhũng của người đứng đầu CCDI. 

Ở Trung Quốc còn lan truyền thông tin nếu Vương Kỳ Sơn ít xuất hiện trước công chúng trong một thời gian, đó thường được coi là dấu hiệu có ai đó sẽ bị bắt. Mới đây nhất là vụ bí thư Trùng Khánh Sun Zhengcai, người đang là ủy viên trẻ nhất trong Bộ Chính trị Trung Quốc và được xem như ứng viên hàng đầu để vào ban thường vụ, bị điều tra.

Lai lịch Vương Kỳ Sơn

Tốt nghiệp ngành sử học, công việc đầu đời của ông Vương là làm việc trong 1 viện bảo tàng ở tỉnh Shaanxi. Ông là người nổi tiếng thông minh sắc sảo, học rộng biết nhiều. Những người tiếp xúc với ông trong cả những cuộc trò chuyện chung và riêng tư đều nhận xét Vương Kỳ Sơn có thể nói về đủ mọi thứ, từ nghiên cứu của Alexis de Tocqueville về cuộc Cách mạng Pháp đến những học thuyết mới nhất của ngành thiên văn học.

Khoảng giữa những năm 1990, ông Vương bắt đầu nổi lên là 1 nhà kỹ trị thế hệ mới khi tham gia vào công tác xây dựng ngân hàng đầu tư cao cấp đầu tiên của Trung Quốc. China International Capital Corp là liên doanh giữa Ngân hàng Xây dựng Trung Quốc và Morgan Stanley. Năm 2004, ngân hàng Mỹ thoái vốn hoàn toàn.

Năm 1999, ông giám sát vụ phá sản lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc sau khi tập đoàn đầu tư quốc doanh Guangdong International Trust and Investment Corp (Gitic) vỡ nợ 5 tỷ USD. 10 năm đầu của thế kỷ 21, ông tham gia sâu vào quá trình cải cách hệ thống ngân hàng quốc doanh.

Khi dịch Sars bùng nổ ở Bắc Kinh năm 2003, ông Vương đang là thị trưởng. Ông đã giải quyết êm đẹp cuộc khủng hoảng y tế công cộng và sau đó chuẩn bị tốt cho thế vận hội Olympic hè 2008.

Những phát ngôn mạnh mẽ của ông Vương Kỳ Sơn

Ngoài những gì ông đã làm trong suốt chiến dịch “đả hổ diệt ruồi”, người ta ấn tượng bởi những phát ngôn mạnh mẽ và quyết tâm theo đuổi đến cùng công việc “thanh lọc” các đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc bị tha hóa, tham nhũng.

Ngày 2/12/2016, tại Hội nghị Ủy ban thường vụ chính hiệp Trung Quốc, Bí thư Ủy ban Kiểm tra kỷ luật trung ương (CCDI) Vương Kỳ Sơn đã có bài phát biểu tổng kết về chiến dịch chống tham nhũng kể từ sau Đại hội khóa XVIII đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) năm 2012.

Cụ thể, Vương Kỳ Sơn vừa tiếp tục khẳng định việc xác lập vị thế "lãnh đạo hạt nhân" đối với Chủ tịch Tập Cận Bình là lựa chọn nghiêm túc của ĐCSTQ, vừa công khai tuyên bố đã thanh lọc hết "những kẻ có dã tâm, âm mưu" trong nội bộ đảng.

"Nghiêm trọng hơn, thậm chí có người, để thực hiện dã tâm chính trị, đã âm mưu tranh đoạt quyền lực của đảng và nhà nước, tiến hành hoạt động chia rẽ đảng, đe dọa nghiêm trọng an ninh chính trị quốc gia", ông Vương chỉ trích.

"Bộ chính trị trung ương ĐCSTQ Khóa XVIII đã nghiêm túc xử lý các vụ án vi phạm kỷ luật nghiêm trọng của Chu Vĩnh Khang, Bạc Hy Lai, Quách Bá Hùng, Từ Tài Hậu, Lệnh Kế Hoạch, thanh lọc hết những kẻ có dã tâm, âm mưu trong nội bộ đảng", Bí thư CCDI khẳng định.

Ai sẽ thay thế ông Vương Kỳ Sơn?

Theo kết quả của cuộc họp Ban Chấp hành TƯ Đảng Cộng sản Trung Quốc, ông Triệu Lạc Tế - Trưởng ban Tổ chức Trung ương sẽ thay thế ông Vương Kỳ Sơn.

Ông Triệu Lạc Tế là Trưởng ban Tổ chức TƯ. Năm 2000, ông nắm quyền quản lý tỉnh Thanh Hải và trở thành lãnh đạo tỉnh trẻ nhất Trung Quốc. Khi trở thành bí thư tỉnh ủy, ông cũng là bí thư tỉnh ủy trẻ nhất nước. Ông trở thành ủy viên Bộ Chính trị từ khóa 18 năm 2012.

Là người chịu trách nhiệm nhân sự hàng đầu của Đảng, ông Triệu Lạc Tế là người giám sát các quyết định hàng nghìn công việc cao cấp trong đảng, chính phủ, quân đội, doanh nghiệp nhà nước và các cơ quan chủ chốt khác.

Ông Triệu Lạc Tế được đánh giá là một trong nhóm các nhà lãnh đạo đang lên từ khu vực các tỉnh Tây Bắc, nơi được ông Tập Cận Bình tin tưởng.

Trong vai trò mới của mình, ông Triệu sẽ phải nỗ lực tăng cường để giải quyết vấn đề tham nhũng như nhiệm vụ mà ông Tập Cận Bình đề ra trong bài phát biểu.

Nhận định về công tác chống tham nhũng của Trung Quốc, Thiếu tướng Lê Văn Cương - nguyên Viện trưởng Viện Chiến lược, Bộ Công an khẳng định, chiến dịch “Đả hổ, diệt ruồi” vẫn sẽ được tiếp tục, mặc dù ông Vương Kỳ Sơn vắng mặt.

“Mặc dù không sắc sảo và mạnh mẽ như Vương Kỳ Sơn nhưng nhân sự mới của CCDI cũng được 8/10 của Vương Kỳ Sơn. Chiến dịch “Đả hổ, diệt ruồi” của Trung Quốc sẽ không lùi bước, mặc dù phong cách, tốc độ có thể khác đi chút ít”, Thiếu tướng Lê Văn Cương nhận định.