Xin ý kiến Bộ Chính trị phương án đánh thuế tài sản không rõ nguồn gốc

Sáng 13/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về một số vấn đề còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi).

Tại phiên họp, đối tượng kê khai tài sản, thu nhập (Điều 37); thẩm quyền kiểm soát tài sản, thu nhập (Điều 32); xử lý tài sản, thu nhập mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc (Điều 59); phòng, chống tham nhũng khu vực ngoài nhà nước;… là những nội dung lớn được các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tập trung thảo luận, làm rõ.

Liên quan đến quy định về đối tượng kê khai tài sản, thu nhập (Điều 37), có nhiều ý kiến tán thành tán thành với việc mở rộng đối tượng có nghĩa vụ kê khai như quy định của dự thảo Luật.

Bên cạnh đó, một số ý kiến đề nghị thu hẹp đối tượng có nghĩa vụ kê khai, tập trung vào các vị trí có nguy cơ tham nhũng cao để phù hợp với năng lực của cơ quan kiểm soát và khả năng đầu tư nguồn lực cho việc kiểm soát tài sản, thu nhập của các đối tượng này.

Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga cho biết, vấn đề xử lý tài sản, thu nhập không được giải trình hợp lý về nguồn gốc là vấn đề còn nhiều ý kiến khác nhau.

Tuy nhiên, sau khi cân nhắc ưu nhược điểm của từng phương án và tiếp thu ý kiến của nhiều ĐBQH, cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra của Quốc hội đều thống nhất chọn phương án thu thuế thu nhập cá nhân đối với loại tài sản, thu nhập này.

Theo đó, Ủy ban Tư pháp và cơ quan trình dự án đề nghị 2 phương án xử lý: thứ nhất, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập chuyển việc sang cơ quan quản lý thuế có thẩm quyền để thu thuế thu nhập cá nhân; đồng thời sửa đổi luật Thuế thu nhập cá nhân để bổ sung thu nhập chịu thuế và thuế suất.

Phương án thứ 2, chuyển vụ việc sang cơ quan quản lý thuế có thẩm quyền để phân loại tài sản, thu nhập nào chứng minh được thuộc diện chịu thuế thì yêu cầu nộp thuế; các tài sản, thu nhập khác vẫn thuộc về người có nghĩa vụ kê khai. Với phương án này, không cần sửa luật Thuế thu nhập cá nhân.

Về mức thuế suất, bà Nga cho biết hiện vẫn còn ý kiến khác nhau. Một số ý kiến UBTP cơ bản thống nhất với Cơ quan trình dự án về mức thuế suất 45% như dự thảo luật với những lý do như giải trình của Chính phủ. Tuy nhiên, nhiều ý kiến còn băn khoăn về căn cứ xác định mức thuế suất 45%.

Tại phiên họp, ý kiến thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng khá khác nhau về phương án thu thuế thu nhập cá nhân 45% đối với tài sản, thu nhập không rõ nguồn gốc mà cơ quan soạn thảo và thẩm tra trình.

Phó viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao Trần Công Phàn cho rằng, các phương án đặt ra khó thực hiện. Bởi lẽ, tài sản, thu nhập đánh thuế thì phải khẳng định đây là tài sản, thu nhập hợp pháp. Còn ở đây là tài sản không chứng minh được thì tài sản đó có thể là hợp pháp, cũng có thể là không. Nếu thu thuế xong chứng minh được đó là tài sản do phạm tội mà có thì lại chuyển sang xử lý hình sự như vậy một hành vi lại bị xử lý 2 lần.

Như vậy, nếu đặt ra việc không chứng minh được về nguồn gốc mà chuyển sang thu thuế ngay thì không có cơ sở. Tương tự, cũng không có cơ sở nào tự nhiên thu thuế 45% với loại tài sản này”, ông Phàn nói.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng, việc xử lý theo phương án thu thuế 45% với tài sản, thu nhập mà nhà nước không chứng minh được là bất hợp pháp thì chưa có cơ sở để thuyết phục.

Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục lắng nghe ý kiến, nghiên cứu, tổ chức họp bàn, thảo luận với các cơ quan trong Ban chỉ đạo T.Ư về phòng chống tham nhũng để có lý lẽ thuyết phục, sau đó tổng hợp những ý kiến còn ý kiến khác nhau để xin ý kiến Bộ Chính trị về vấn đề này.

Trước đó tại Kỳ họp thứ 5 Quốc hội Khóa 14, các đại biểu đã tranh luận sôi về dự án Luật Phòng chống tham nhũng, nhiều ý kiến bày tỏ quan tâm về nội dung kiểm soát tài sản, thu nhập, đặc biệt là quy định mới đánh thuế thu nhập cá nhân 45% đối với tài sản kê khai không trung thực, tài sản tăng thêm mà không giải trình được nguồn gốc.

Theo đại biểu Bế Minh Đức (Cao Bằng), cán bộ, công chức ngoài lương thì có thể có những khoản thu nhập hợp pháp khác như thù lao giảng dạy, nhưng họ vì lý do nào đó muốn che giấu hoặc quên không kê khai. Xét dưới góc độ luật học thì những khoản thu nhập không được kê khai đầy đủ không thể suy luận là thu nhập bất hợp pháp.

Đồng ý phương án thu thuế, đại biểu Mùa A Vảng (đoàn Điện Biên) nhận định nguồn gốc tài sản rất đa dạng, nhất là những trường hợp thừa kế không có giấy tờ chứng minh. Trường hợp tài sản không giải trình được nguồn gốc thì có thể thu thuế, còn chứng minh được tài sản đó do tham nhũng, phạm tội mà có thì phải xử lý hình sự.

Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu Tranh luận nhấn mạnh các khoản thu nhập hiện nay từ buôn bán, thừa kế, cho tặng, trúng xổ số… đều kê khai thuế thu nhập cá nhân và việc này được quản lý khá chặt chẽ. Tại sao chúng ta không thiết kế thêm điều kiện phải khai thuế thu nhập hàng năm với những vị trí có nguy cơ tham nhũng để có cơ sở so sánh.

“Công khai để người dân biết thì dễ giám sát, không có lý do gì chỉ đóng thuế thuế thu nhập từ 1-2 triệu/năm mà mua được nhà, xe”, ông Nguyễn Lân Hiếu nói.