Trung Quốc lớn mạnh đồng nghĩa Mỹ đang suy yếu?

Thực tế, theo những gì tác giả Dave Majumdar chia sẻ trên tạp chí National Interest, các nhà nghiên cứu tại RAND Corporation tin rằng Trung Quốc (vốn đang đặt mục tiêu đạt GDP ngang bằng Mỹ vào năm 2030), nếu muốn, có thể trở thành kẻ thù lớn nhất của Mỹ, vượt qua cả Đức hay Liên Xô trong thời kỳ đỉnh điểm của Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên Bắc Kinh cho tới giờ vẫn chưa để lộ tham vọng này.

Báo cáo gần đây từ RAND cho biết: “Với việc sức mạnh quân sự Trung Hoa ngày càng được củng cố, Hoa Kỳ nhiều khả năng sẽ buộc phải chuyển từ chính sách răn đe ngăn chặn, vốn dĩ dựa vào phòng ngự trực tiếp lợi ích và các đồng minh tại Tây Thái Bình Dương, sang răn đe trừng phạt, dựa trên mối đe dọa về đặc quyền leo thang, sử dụng vũ khí tầm xa và nền tảng quân sự sinh tồn”.

“Mặc dù Hoa Kỳ vẫn có thể tiếp tục duy trì sự thống trị leo thang của mình thêm một thời gian nữa, nhưng Trung Quốc sẽ phát triển được những lựa chọn theo thang cho riêng mình, bao gồm ASAT và năng lực chiến tranh mạng”.

Thêm vào đó, kho vũ khí hạt nhân chiến lược đang phát triển chóng mặt của Bắc Kinh cũng có thể đóng vai trò lớn trong bất kỳ xung đột nào xảy ra trong tương lai với Washington. Lịch sử dã cho thấy trong một số trường hợp Hoa Kỳ buộc phải nhượng bộ đơn giản vì phần thưởng giao tranh của Washington có thể ít hơn Bắc Kinh. Chẳng hạn, Mỹ sẽ không bao giờ sẵn sàng đổi Los Angeles lấy Đài Bắc trong bất kỳ trường hợp nào.

“Cải tiến về sức mạnh hạt nhân chiến lược của Trung Quốc cộng với lợi ích giới hạn của Mỹ trong kịch bản xảy ra xung đột sẽ làm giảm sức đe dọa của việc Mỹ bành trướng, chủ yếu là đối với sử dụng vũ khí hạt nhân lần đầu”, báo cáo từ RAND khẳng định.

Cả Hoa Kỳ lẫn Trung Quốc đều không muốn sử dụng vũ khí hạt nhân, nhưng ngay cả một xung đột bản địa hóa ban đầu cũng có thể nhanh chóng lan sang các ngành kinh tế, an ninh mạng và vũ trụ, gây thiệt hại đáng kể cho cả hai bên.

Mỹ có thể giảm thiểu hoặc trì hoãn sự phụ thuộc vào phản ứng leo thang bằng cách chuyển sang những nền tảng kiên cố hơn, như máy bay không người lái đánh chặn chính xác tầm xa và tàu lớn để vận chuyển máy bay không người lái bắn xa cũng như tàu ngầm, cùng với việc di tản căn cứ và lực lượng.

Những lựa chọn khác đối với Hoa Kỳ bao gồm gia tăng năng lực quân sự của các đối tác khu vực, bởi lẽ theo thời gian Washington sẽ không thể trực tiếp bảo vệ cho các lợi ích khu vực của mình nữa. Tờ báo cáo cho rằng: “Hoa Kỳ ngoài ra còn có thể khích lệ và hỗ trợ các đồng minh và đối tác khu vực để gia tăng phạm vi cũng như khả năng phòng thủ trên không và trên biển cho những nước này. Tuy nhiên, nếu loại trừ những tiến bộ bí mật về công nghệ, Mỹ sẽ không thể tiếp tục phụ thuộc mãi vào phòng ngự trực tiếp của những lợi ích khu vực.

Washington nên tránh gây ấn tượng cho Bắc Kinh rằng mình đang có ý định bao vây hay kiểm soát Trung Hoa. Thực tế, các nhà nghiên cứu tại RAND tin rằng việc lôi kéo Bắc Kinh tham gia vào lệnh tự do quốc tế do Mỹ lãnh đạo vẫn là điều khả thi.

“Một chiến lược như vậy không nên là - hoặc được nhìn nhận là - nỗ lực của Hoa Kỳ nhằm bao vậy hay cách ly Trung Quốc, đề phòng gia tăng thù địch nơi phía Trung Quốc. “Thay vào đó, nên tạo ra nỗ lực song phương nhằm thuyết phục Trung Quốc tham gia vào các nỗ lực hợp tác an ninh, không chỉ để tránh sự xuất hiện của một liên minh chống Trung Hoa, mà còn nhằm đóng góp thêm vào an ninh quốc tế từ sức mạnh lớn thứ hai của thế giới”.

Tuy nhiên, liệu Trung Quốc có sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận như vậy không là điều chỉ thời gian mới có thể giải đáp. Trong thời gian này, RAND vẫn duy trì hy vọng và khuyên nên cố gắng giải quyết các nguồn cơn có thể gây xung đột với Bắc Kinh:

“Do vậy, chúng tôi gợi ý rằng Hoa Kỳ nên hành động trước khi vị thế quân sự của mình dần biến mất tại khu vực, để thu hút Trung Quốc, trên tinh thần xây dựng, trong một loạt các điểm nóng”.

"Sự tham gia như vậy có thể bao gồm các nỗ lực mạnh mẽ hơn để thúc đẩy việc giải quyết các yêu sách hàng hải xung đột ở Biển Đông; khuyến khích cải thiện mối quan hệ qua eo biển giữa Trung Quốc và Đài Loan; và các cuộc thảo luận rộng rãi hơn với Trung Quốc về vấn đề Triều Tiên, bao gồm khả năng phi hạt nhân hóa Triều Tiên, chính thức chấm dứt Chiến tranh Triều Tiên, và sự hợp tác Trung - Mỹ trong trường hợp chế độ Bắc Triều Tiên sụp đổ. Hoa Kỳ nên duy trì một mạng lưới các mối quan hệ ngoại giao dày đặc với Trung Quốc đồng thời tăng cường các kênh truyền thông khủng hoảng, bao gồm liên lạc quân sự-quân sự thường xuyên giữa các nhà lãnh đạo”.