Nuối tiếc xót xa của những người nông dân bên cánh rừng Đô Đô xanh ngút ngàn

Câu chuyện dở khóc dở cười ở huyện núi nghèo

Cánh rừng Đô Đô ở xã Lăng Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An vốn là rừng phòng hộ. Khu rừng xanh mướt, trải dài khắp cả huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An như lá phổi xanh cho cả huyện nghèo miền núi này. Năm 1997, Hạt kiểm lâm huyện Yên Thành (đại diện cho UBND huyện Yên Thành) phối hợp với UBND xã Lăng Thành đã lập khế ước, giao đất rừng cho các hộ dân trông giữ, bảo vệ và sản xuất nhằm mục đích cải thiện đời sống nhân dân, đồng thời đảm bảo giữ gìn tài nguyên của đất nước.

Nhìn cánh rừng trù phú, ngút ngàn – nơi một thời ông cùng với bà con đã bảo vệ, chăm sóc - Ông Đào Chính Sơn (70 tuổi, trú xóm 10, Lăng Thành) bồi hồi nhớ lại. Năm 1997, khi đó khu vực rừng ở xóm 10, Lăng Thành gần như là rừng nguyên sinh, rậm rạp, ít người dám bén mảng tới. Thực hiện Nghị định 02/NĐ – CP/1994 của Chính phủ, chính quyền địa phương đã lập khế ước bàn giao đất lâm nghiệp cho 6 hộ dân ở xóm 10 Lăng Thành gồm: Nguyễn Bá Nghĩa, Đào Chính Sơn, Nguyễn Đình Loan, Lê Thị Xuân…với tổng diện tích trên dưới 300 ha.

“Đây là phần diện tích ở khu xa nhất, nguy hiểm nhất nên không ai dám nhận. Nơi đó còn nhiều gỗ quý, lâm tặc hoành hành. Vì không ai nhận nên đoàn công tác vận động rồi giao cho 6 hộ chúng tôi trông coi, chăm sóc. Chúng tôi phải thay nhau làm lán trại nơi rừng xanh núi hiểm để bảo vệ”, ông Sơn nhớ lại.

Được giao đất rừng sản xuất và phòng hộ, người dân ở đây mừng hơn bắt được vàng. Bởi địa hình chủ yếu là rừng núi nên cuộc sống của người dân chủ yếu dựa vào lâm nghiệp. Họ nhận đất rừng, phần thì bảo vệ, trông giữ rừng phòng hộ khỏi bọn lâm tặc ngày đêm rình mò, phần thì khai phá đất rừng sản xuất, trồng tràm, trồng keo để cải thiện cuộc sống, nhờ đó, cuộc sống của người dân cũng khấm khá hơn.

Đất rừng được Nhà nước giao cho người dân có thời hạn 50 năm, trong khế ước giao đất có quy định rất rõ ràng rằng, nếu bên nào vi phạm thì tuỳ theo mức độ sẽ bị xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.

Cuộc sống của người dân cứ thế êm đềm trôi qua, đến năm 2002, một sự việc xảy ra mà hệ luỵ của nó kéo dài mãi cho đến tận bây giờ. Khi đó, Tổng đội TNXP 6 Nghệ An đến canh tác trên phần đất đã được giao cho những người dân. 

Bất ngờ vì sự xuất hiện của Tổng đội TNXP 6 Nghệ An, người dân nơi đây yêu cầu chính quyền địa phương giải quyết thì nhận được câu trả lời rằng, đây là chính sách của Đảng và Nhà nước, Tổng đội TNXP 6 chỉ mượn đất với thời hạn là 10 năm rồi sẽ trao trả lại cho người dân. Đặt lợi ích chung của đất nước lên trên lợi ích cá nhân, người dân nơi đây vui vẻ chấp thuận.

Thời hạn 10 năm kết thúc, Tổng đội cũng hoàn thành công tác của mình và giải tán, tuy nhiên đất rừng vẫn không được trao trả cho người dân mà lại được nhượng lại cho một doanh nghiệp tư nhân khác đóng trên địa bàn.

Ông Đào Chính Sơn nhớ lại, thời điểm đó chính quyền vận động người dân cho Tổng đội “mượn” để thực hiện nhiệm vụ kinh tế - chính trị địa phương. Sau 10 năm sẽ trả lại cho người dân. Dù chuyển đất rừng từ các hộ dân sang cho Tổng đội sử dụng, nhưng chính quyền không hề có quyết định thu hồi đất nào được ban hành. Thế nên, một diện tích đất nhưng tồn tại 2 chủ, chủ cũ có khế ước, sổ lâm bạ là các hộ dân ở xóm 10 Lăng Thành, chủ mới là các đội viên đội TNXP.

Điều đáng nói, việc chính quyền địa phương nhượng lại đất rừng cho doanh nghiệp tư nhân, người dân ở đây cũng không hề hay biết.

Nút thắt nhiều năm chưa tháo gỡ được 

Khi Tổng đội TNXP 6 Nghệ An bắt đầu canh tác, sản xuất trên diện tích đất rừng được giao cho 6 hộ dân thì không hề có bất kì quyết định nào được đưa ra. Tuy nhiên, khi chính quyền địa phương thu hồi đất để giao cho doanh nghiệp thì ban hành quyết định số 502/QĐ.UBND ngày 28/11/2013. Và trong quyết định đó, chủ đất lúc bấy giờ nghiễm nhiên được coi là Tổng đội. 

Rồi một loạt những quyết định được đưa ra như phê duyệt dự toán kinh phí hoạt động của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ tái định cư dự án: Chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa tập trung quy mô công nghiệp và phát triển vùng kinh tế trên địa bàn huyện Yên Thành; áp giá phương án bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB) tại Tổng đội TNXP 6 để thu hồi đất cho doanh nghiệp; Số tiền được doanh nghiệp hỗ trợ để bồi thường, GPMB lên tới hơn 129 tỷ đồng và số tiền này được chia cho 303 đội viên của Tổng đội.

Mặc dù người dân là đối tượng được Nhà nước giao đất với thời hạn 50 năm nhưng lại không hề nhận được bất kì hỗ trợ GPMB nào. Do vậy, 6 hộ dân cho rằng quyền lợi hợp pháp của mình đã bị tổn hại. Nhận được rất nhiều kiến nghị và nỗi niềm bày tỏ của những người dân, chính quyền địa phương vẫn loay hoay tìm cách tháo gỡ nút thắt từ mấy năm nay.

Trao đổi với phóng viên, ông Hoàng Danh Thọ - Chủ tịch UBND xã Lăng Thành (Yên Thành, Nghệ An) xác nhận thông tin về việc nhiều hộ dân ở xóm 10 xã Lăng Thành đang phải chịu thiệt thòi liên quan đến việc thu hồi, bàn giao đất rừng như phản ánh của họ. Ông Thọ nói thêm, chính sách giao đất, giao rừng là đúng đắn, thế nhưng cách làm chưa khoa học, chuẩn chỉ nên đã để lại những hệ lụy đến ngày hôm nay.

Ông Thọ khẳng định, việc lấy đất của người dân để giao cho Tổng đội TNXP 6 mà không có quyết định thu hồi là sai. Trong khi năm 1997, chính quyền giao đất giao rừng cho các hộ dân ở đây đều có khế ước giao đất theo đúng Nghị định 02/NĐ – CP/1997 của Chính phủ thì đến khi thu hồi, bàn giao lại cho đối tượng khác sử dụng lại không hề có quyết định thu hồi nào.

Cũng theo ông Thọ, việc các hộ dân được nhận khoán trông nom, chăm sóc rừng phòng hộ, rừng ở xóm 10 Lăng Thành từ năm 1997 thì họ đáng được nhận sự đền bù xứng đáng nếu thu hồi lại số diện tích đất rừng này. “Nguyện vọng của họ là chính đáng”, Chủ tịch UBND xã Lăng Thành nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Vương Ngọc, Phó CT UBND huyện Yên Thành bày tỏ: “UBND huyện cũng đã có những cuộc họp để thống nhất giải quyết những khúc mắc cho người dân địa phương và chắc chắn sẽ có kết quả trước ngày 30/4”.

Được biết, ngày 22/8/2017, UBND huyện Yên Thành đã tổ chức buổi làm việc với các hộ dân xã Lăng Thành và Kim Thành để làm rõ những khúc mắc trong công tác bồi thường, hỗ trợ GPMB. Đối với việc xử lý vướng mắc của 14 hộ gia đình xã Lăng Thành, Kim Thành, giao hội đồng Bồi thường GPMB huyện chủ trì phối hợp với Tổng đội TNXP 6, UBND xã Lăng Thành, Kim Thành tiến hành rà soát, xác định nguồn gốc, tính phù hợp quy hoạch, quá trình sử dụng đất để phân loại các trường hợp được bồi thường hỗ trợ hay không được bồi thường hỗ trợ.

Ông Ngọc cũng thừa nhận những chồng chéo và thiếu sót trong công tác quản lý của người tiền nhiệm trước đây đã gây ra những thiệt thòi không đáng có cho những người dân. Ông Ngọc đưa ra một hướng giải quyết, đó là kêu gọi nhà đầu tư tiếp tục hỗ trợ một phần kinh phí nhằm chia sẻ những thiệt thòi của người dân.