Bán đất lấy tiền làm đường sắt: Hà Nội có ‘giật gấu vá vai’?

UBND TP Hà Nội vừa đề xuất Thủ tướng cho áp dụng một số cơ chế đặc thù để làm 3 tuyến đường sắt đô thị có tổng mức đầu tư lên đến hàng tỉ đô la.

UBND TP Hà Nội cho hay, theo quy hoạch phát triển giao thông vận tải Thủ đô đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, TP cần chú trọng phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn, hạn chế ô nhiễm môi trường, sử dụng năng lượng hiệu quả với thị phần đường sắt đô thị đến năm 2020 là 10-15% và năm 2030 là 25-30%, sau năm 2030 là 35-40%.

Để thực hiện được kế hoạch trên, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến chỉ đạo về chủ trương, cơ chế đầu tư (ưu tiên giai đoạn đến 2025) 3 dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị trên địa bàn.

Theo đó để có tiền xây dựng 3 tuyến đường sắt đô thị gồm: Tuyến đường sắt số 2 (Trần Hưng Đạo – Thượng Đình); Tuyến đường sắt số 5 (Văn Cao – Hoà Lạc – Ba Vì) và tuyến đường sắt số 3 (Ga Hà Nội – Hoàng Mai). TP Hà Nội cho biết cần mức đầu tư khoảng 38.656 tỷ đồng.

Đây là số tiền rất lớn vì thế UBND TP Hà Nội đề xuất được áp dụng một số cơ chế đặc thù để thực hiện đầu tư xây dựng 3 tuyến đường sắt đô thị trên như: Được để lại các khoản vượt thu hàng năm, số thu từ cổ phần hoá từ trước năm 2017 để đầu tư các dự án; cho phép điều tiết toàn bộ các khoản tiết kiệm được chi thương xuyên để chi đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt đô thị.

TP Hà Nội cũng đề xuất bán đấu giá tài sản công là nhà và đất để tạo vốn làm dự án; được lập các dự án đấu giá quyền sử dụng đất để tạo nguồn vốn đầu tư xây dựng các tuyến đường sắt; được phát hành trái phiếu xây dựng thủ đô theo hạn mức Chính phủ đã cho phép TP trần huy động tăng từ 70% lên 90%...

Đề xuất xin cơ chế đặc thù để thu hút nguồn vốn thực hiện dự án đường sắt đô thị được UBND TP Hà Nội đưa ra khiến dư luận đặt câu hỏi Hà Nội liệu có đang "giật gấu vá vai"?

Đặc biệt trong bối cảnh tuyến đường sắt trên cao chậm tiến độ nhiều năm khiến nhiều người lo ngại khi xây dựng các tuyến đường sắt số 2, số 3 và 5 sẽ tái diễn cảnh dự án chậm tiến độ đội vốn.

Trao đổi với phóng viên TS Nguyễn Xuân Thủy - Chuyên gia giao thông đô thị cho biết: "Xây dựng đường sắt đô thị tốn chi phí rất lớn. Theo như Hà Nội "vẽ" ra thì sẽ xây dựng 100Km mà giá xây dựng 1Km lên đến 120 triệu USD. Kế hoạch xây dựng đường sắt đô thị của Hà Nội vừa xa về thực tiễn vừa xa về thời gian".

Nhìn vào tuyến đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông, Nhổn - ga Hà Nội chậm tiến độ nhiều năm nay TS Nguyễn Xuân Thủy hóm hỉnh: "Không biết đời chúng tôi được đi chuyến đầu tiên hay không vì chúng tôi cao tuổi, không biết dự án kéo dài bao năm nữa".

Trở lại với đề án xây dựng 3 tuyến đường sắt đô thị số 2, số 3 và 5 TS Thủy cho biết, cách đây 10 năm Hà Nội từng tuyên bố năm 2010 sẽ có tuyến tàu điện ngầm đầu tiên cho Hà Nội. "Hà Nội nhiều cái đưa ra rất đẹp, người dân kỳ vọng nhưng kỳ vọng đó và thực tế xa với lắm", TS Thủy nói.

Trở lại vấn đề đầu tư 3 dự án đường sắt đô thị, TS Thủy cho rằng trong bối cảnh Hà Nội thiếu vốn đầu tư đường sắt đô thị thì đề xuất đấu giá tài sản công là nhà và đất để tạo vốn làm dự án cũng là giải pháp. Hà Nội phải có tiền mới mời nhà thầu tư vấn đầu tư.

"Tuy nhiên đây chỉ là một cách, còn nhiều cách khác để thu hút nguồn vốn như phát hành trái phiếu hoặc mời chào doanh nghiệp có khả năng tài chính lớn để đầu tư. Tuy nhiên cách nói và việc làm phải gắn liền với nhau, nếu huy động được nhà đầu tư, có tiền chậm tiến độ thì sao, ai chịu trách nhiệm", TS Thủy cho biết.

Ông Thủy lưu ý khi có vốn phải lựa chọn đơn vị tư vấn, nhà thầu có đủ năng lực. “Không phải cứ chọn tư vấn, nhà thầu quốc tế là tốt, nên chọn tư vấn nhà thầu trong nước bởi họ hiểu thực tế của Việt Nam, của Hà Nội”, TS Thủy cho hay.